Page 93 - รายงานการศึกษาบทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
P. 93
รายงานการศึกษา บทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง 91
Hisrich et al, 2000) ซึ่งเป็นลักษณะสำาคัญของการทำางานในพื้นที่ทางโอกาสใหม่ที่ไม่เคยมีมาก่อน
นั่นคือ ความท้าทายสำาหรับการปรับตัวขององค์กรพัฒนาเอกชนในอนาคต
การไม่ปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปนั้น Alan Fowler (2000) ถึงกับบอกว่า
หากองค์กรพัฒนาเอกชนไม่มุ่งหน้าสู่การเป็นผู้ประกอบกิจการทางสังคม หรือนวัตกรรมที่สร้าง
สิ่งใหม่ๆ องค์กรพัฒนาเอกชนก็คงเป็นสิ่งหลงเหลือทางประวัติศาสตร์เท่านั้น ซึ่งปัจจุบันในต่าง
ประเทศ แนวทางการปรับตัวขององค์กรพัฒนาเอกชนไปสู่การเป็นองค์กรที่ประกอบการทางสังคม
มากขึ้นเรื่อยๆ แต่การอยู่รอดขององค์กรในลักษณะเช่นนี้ก็นำามาซึ่งข้อถกเถียงที่ว่า องค์กรพัฒนา
เอกชนจะทำางานบริการแทนรัฐ หรือจะเป็นคานงัดเพื่อเปลี่ยนแปลงสังคมกันแน่ (delivery or
leverage) ดังเช่นที่ ใจ อึ้งภากรณ์ (๒๕๔๔) ได้เขียนบทความเพื่อชวนให้ต้องทบทวนบทบาทของ
NGO ไทยไว้ว่า
f องค์กรพัฒนาเอกชน จะสามารถมีส่วนในการลดอำานาจรัฐของชนชั้นปกครองมากน้อย
แค่ไหน หรือจะกลายเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างที่ปกป้องอภิสิทธิ์และอำานาจของชนชั้น
ปกครองไทย
f องค์กรพัฒนาเอกชน ยังคงเป็นองค์กรที่กระตุ้นการเปลี่ยนแปลงทางสังคมเพื่อคนจน
หรือองค์กรพัฒนาเอกชนกลายเป็นองค์กรบริการทางสังคมแทนรัฐภายใต้นโยบายเสรีนิยม
f การปฏิเสธ “การเมืองทางการ” และการสร้างพรรคการเมืองแบบใหม่ขององค์กรพัฒนา
เอกชนมีประโยชน์มากน้อยแค่ไหน
f องค์กรพัฒนาเอกชน จะสามารถผลักดันให้มีการพัฒนาประชาธิปไตยในสังคมภายนอก
ได้อย่างไร ในเมื่อโครงสร้างภายในขององค์กรพัฒนาเอกชนไม่มีประชาธิปไตย และหลาย
คนในขบวนการองค์กรพัฒนาเอกชนปฏิเสธ “ประชาธิปไตยแบบผู้แทน”
๔.๗ ประเด็นการเปลี่ยนแปลงที่ควรพิจารณา ๖
เนื้อหาในส่วนนี้ จะได้ชี้ให้เห็นประเด็นการเปลี่ยนแปลงบางประการที่น่าสนใจและอาจนำาไป
เป็นประเด็นเพื่อการพิจารณาถึงแนวทางการทำางานในอนาคต ซึ่งจะแบ่งประเด็นการเปลี่ยนแปลง
๖ ข้อมูลในส่วนนี้ ได้จากการวิเคราะห์ คาสัมภาษณ์จากนักพัฒนา และ ผู้นำาชุมชน ได้แก่ คุณอ้อย สุวรรณติ ชุมชนสาราญ
ฤทัย อ.เมือง จ.อุตรดิตถ์ / คุณชาญ รูปสม ประธานชุมชนเคหะ ๓๒๐ และ ประธานเครือข่ายกรรมการชุมชนทุ่งสองห้องเขต
ดอนเมือง กทม. / คุณทินกร จรรยา ประธานชุมชนอยู่เจริญ เขตดอนเมือง กทม. / คุณสุทิน อ่อนฟุ้ง ประธานสภาองค์กร
ชุมชน เขตบางขุนเทียน กทม. / คุณพงษ์ศักดิ์ สายวรรณ คณะทำางานเครือข่ายชุมชนแออัด จ.อุบลราชธานี / คุณเคารพ
พินิจนาม ผู้ประสานงานเครือข่ายภาคประชาสังคมลาพูน / คุณทัศนา นาเวศน์ แกนนำาประสานงานชุมชนท้ายเหมือง
จ.พังงา / คุณสมภพ พร้อมพอชื่อบุญ นักพัฒนาชุมชนอิสระ / คุณประเทือง ช่วยเกลี้ยง มูลนิธิสถาบันวิจัยและปฏิบัติการ
สังคม
