Page 26 - รายงานการศึกษาบทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
P. 26
24 รายงานการศึกษา บทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
หลังจากการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เมื่อวันที่ ๑๑ ตุลาคม ๒๕๔๐ ภาคประชาสังคมก็ได้ใช้
หลักการสำาคัญของรัฐธรรมนูญเข้าไปมีส่วนร่วมในเรื่องต่างๆ ในการตรวจสอบการใช้อำานาจของรัฐ
การกำาหนดนโยบาย การตัดสินใจทางการเมือง การวางแผนพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง
ภายใต้หลักการสำาคัญดังกล่าว องค์กรพัฒนาเอกชนถือว่าเป็นสิทธิและหน้าที่ที่จะต้องเข้าไปมีส่วนร่วม
ในการสร้างสรรค์ประชาธิปไตย เพื่อทำาให้เจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญปรากฏเป็นจริง ในการเข้าไปมี
ส่วนร่วมดังกล่าวนั้น รัฐธรรมนูญได้มีบทบัญญัติให้ประชาชนเข้าไปมีบทบาทในเรื่องต่างๆ ดังนี้
ด้านการกำาหนดนโยบายสาธารณะ
รัฐธรรมนูญกำาหนดให้ประชาชนมีสิทธิที่จะได้รับข้อมูล คำาชี้แจง และเหตุผลจากหน่วยงาน
ของรัฐที่เกี่ยวกับโครงการ มีสิทธิแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับโครงการหรือกิจกรรมที่อาจจะมีผลกระทบ
ต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อม สุขภาพอนามัย คุณภาพชีวิต หรือส่วนได้เสีย ที่สำาคัญที่เกี่ยวกับตนหรือ
ชุมชนท้องถิ่น นอกจากนี้ยังกำาหนดให้รัฐต้องส่งเสริมและสนับสนุนการมีส่วนร่วมของประชาชนใน
การกำาหนดนโยบาย การตัดสินใจทางการเมือง การวางแผนพัฒนาทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง
รวมทั้งการตรวจสอบการใช้อำานาจรัฐทุกระดับ
ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
องค์กรพัฒนาเอกชนก็มีบทบาทในการบารุงรักษาและการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ
และความหลากหลายทางชีวภาพ การคุ้มครอง ส่งเสริม และรักษาดุลยภาพสิ่งแวดล้อม และการให้
ความเห็นต่อโครงการหรือกิจกรรมที่มีผลกระทบที่รุนแรงต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อม ก่อนการดำาเนิน
โครงการหรือกิจกรรมด้านสื่อสาธารณะ มีบทบาทในการมีส่วนร่วมในการสรรหาคณะกรรมการ
กิจกรรมการกระจายเสียงและกิจกรรมโทรทัศน์แห่งชาติ (กสช.) การจัดทำาแผนแม่บทกิจการกระจาย
เสียงและกิจการโทรทัศน์ การออกกฎหมายกากับกิจการ และการติดตามตรวจสอบการดำาเนินงาน
ของ กสช.
ด้านริเริ่มเสนอกฎหมาย
องค์กรพัฒนาเอกชนพยายามรวบรวมรายชื่อประชาชน จำานวน ๕๐,๐๐๐ คน เพื่อเสนอ
กฎหมายเกี่ยวกับสิทธิเสรีภาพของปวงชนชาวไทย กฎหมายว่าด้วยป่าชุมชน กฎหมายว่าด้วยหลัก
ประกันสุขภาพแห่งชาติ และกฎหมายว่าด้วยสถาบันคุ้มครองสุขภาพ ความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม
ในสถานประกอบการ
ด้านการเข้าร่วมพิจารณากฎหมาย
องค์กรพัฒนาเอกชน และผู้แทนองค์กรเอกชนเด็ก สตรี คนชรา ผู้พิการ หรือทุพพลภาพ ได้รับ
สิทธิให้เข้าเป็นกรรมาธิการวิสามัญของสภาผู้แทนราษฎร จำานวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในสามของจำานวน
กรรมาธิการทั้งหมด เพื่อพัฒนากฎหมายที่ประธานสภาผู้แทนราษฎรวินิจฉัยว่ามีสาระสำาคัญเกี่ยวกับ
เด็ก สตรี คนชรา ผู้พิการ หรือทุพพลภาพ
