Page 70 - รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทยและรายงานผลการปฏิบัติงานประจำปี 2556

69

รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำาปี ๒๕๕๖

๒.๔.๑ เสรีภาพในการประกอบอาชีพ

๑) เกณฑ์การประเมิน

(๑) ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (Universal Declaration of
Human Rights) ข้อ ๑๗ ข้อ ๒๒ ข้อ ๒๓ ข้อ ๒๔ และข้อ ๒๕

(๒) กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม
(International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights : ICESCR) ข้อ ๖

๑) และ ๒) และข้อ ๗

๒) สถานการณ์ด้านเสรีภาพในการประกอบอาชีพ

ประชากรไทยส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลักมาช้านานแล้ว ซึ่งนอกจาก

จะเป็นที่มาของรายได้ของเกษตรกรแล้ว ยังเป็นการผลิตอาหารให้แก่คนในประเทศและต่างประเทศ
ตามนโยบายรัฐบาลที่กำาหนดให้ครัวไทยเป็นครัวโลก ดังนั้น การผลิตสินค้าทางด้านการเกษตรจึงมี

ความสำาคัญต่อระบบเศรษฐกิจของไทย แต่เมื่อระบบเศรษฐกิจของโลกและเทคโนโลยีมีการเปลี่ยนแปลง
อย่างรวดเร็วประกอบกับทรัพยากรธรรมชาติที่เริ่มมีความขาดแคลน เกษตรกรต้องการลดความเสี่ยง

ในการผลิตไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของภัยธรรมชาติ และราคาสินค้าที่มีความผันผวนตามกลไกตลาดที่มี
ความซับซ้อนมากขึ้น ประกอบกับการโฆษณาประชาสัมพันธ์ของบริษัทเอกชนที่จะสร้างหลักประกัน

ที่มั่นคงในเรื่องของรายได้ เกษตรกรจึงสนใจหันมาร่วมทุนกับเจ้าของธุรกิจที่ทำาการเกษตรเชิงอุตสาหกรรม
เพื่อทำาการเกษตรเชิงธุรกิจ หรือที่เรียกว่า “เกษตรพันธสัญญา” ( Contract Farming) ซึ่งเป็นการ

ทำาสัญญาระหว่างเกษตรกรกับบริษัทเอกชนที่จะซื้อขายผลผลิตล่วงหน้าในราคาประกันที่ตกลงกันตั้งแต่ต้น
แต่เนื่องจากคู่สัญญาที่มีสถานะไม่เท่าเทียมกัน เจ้าของธุรกิจที่มีอำานาจทุนมากกว่า เป็นผู้เขียนข้อกำาหนด

ในสัญญาเพียงฝ่ายเดียวจึงมีลักษณะเอาเปรียบเกษตรกร และปัญหาที่พบส่วนใหญ่ คือ เจ้าของธุรกิจ
มักยึดสัญญาที่ฝ่ายธุรกิจได้เปรียบอยู่แล้ว เอาเป็นเหตุในการอ้างว่าเกษตรกรเป็นผู้ผิดสัญญา จึงไม่ได้

ค่าตอบแทนตามเกณฑ์ที่กำาหนด ทำาให้เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการเกษตรพันธสัญญากับภาคธุรกิจเอกชน
ขนาดใหญ่ มีหนี้สินล้นพ้นตัว จนไม่สามารถประกอบอาชีพได้