Page 198 - รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทยและรายงานผลการปฏิบัติงานประจำปี 2556
P. 198
197
รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำาปี ๒๕๕๖
๒.๓ มีความชัดเจนในการรับเรื่องร้องเรียนเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบ และการประสาน
การคุ้มครอง
๒.๔ พัฒนาระบบการไกล่เกลี่ยในกรอบของสิทธิมนุษยชน
๓. ด้านขั้นตอนการตรวจสอบเรื่องร้องเรียน
๓.๑ การกำาหนดโครงสร้างของทีมตรวจสอบที่มีประสิทธิภาพ
๓.๒ การลดขั้นตอนในการตรวจสอบ
๓.๓ การพัฒนาคู่มือมาตรฐานการทำางาน (SOP)
๓.๔ การพัฒนากระบวนการในการตรวจสอบเรื่องร้องเรียน
๒. การศึกษาวิจัย เพื่อการปรับปรุงแก้ไขนโยบาย กฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชน
ด้านที่ดินและป่า
ผู้ศึกษาวิจัย : มหาวิทยาลัยมหิดล
ส�ระสำ�คัญของก�รศึกษ�วิจัย
การศึกษาวิจัยเรื่องนี้ เป็นการทำาความเข้าใจภาพรวมของปัญหา และเหตุปัจจัยของปัญหาที่ดิน
๕ ประเภท ได้แก่ ที่ดินป่าไม้ ที่ดินสาธารณะ ที่ดินราชพัสดุ ที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน (ส.ป.ก.) และที่ดิน
เอกชน รวมทั้งบริบทแวดล้อมทั้งทางเศรษฐกิจสังคมและการเมืองที่เกี่ยวข้อง ที่ทำาให้ราษฎรร้องเรียนว่า
ถูกละเมิดสิทธิและถูกฟ้องร้องดำาเนินคดี ถูกขับไล่ออกจากที่ดินอยู่อาศัยทำากินจนได้รับความเดือดร้อน
โดยการรวบรวมข้อมูลข้อเท็จจริงจากเรื่องร้องเรียนการละเมิดสิทธิด้านที่ดินและป่า นำามาวิเคราะห์
สังเคราะห์ประเด็นทางนโยบายและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง จัดทำาความเห็นในการปรับปรุงแก้ไขนโยบาย
และกฎหมายเพื่อนำาไปสู่การคุ้มครองสิทธิของประชาชน และจัดทำาข้อเสนอเพื่อการปฏิรูปโครงสร้าง
ระเบียบกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับที่ดินและป่า โดยใช้วิธีการวิจัยเอกสาร การจัดประชุมกลุ่มเป้าหมายเฉพาะ
(focused group) และการจัดประชุมรับฟังความเห็นจากผู้ทรงคุณวุฒิ
ผลการศึกษาวิจัยเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับที่ดินทั้ง ๕ ประเภท ดังกล่าว พบว่า เรื่องร้องเรียนส่วนใหญ่
สัมพันธ์กับนโยบายการดำาเนินงานของรัฐบาล เช่น การอนุรักษ์ป่า การปลูกป่า การออกเอกสารสิทธิ์ที่ดิน
การปฏิรูปที่ดิน การแปลงสินทรัพย์เป็นทุน กล่าวโดยสรุป การละเมิดสิทธิด้านที่ดินและป่าในภาพรวม
เกิดจากขอบเขตการสงวนหวงห้ามที่ดินของรัฐไม่ชัดเจน ขาดการมีส่วนร่วมของประชาชนการใช้อำานาจ
หน้าที่ของเจ้าพนักงานตามดุลพินิจที่ไม่มีมาตรฐาน โดยมีสาเหตุมาจากการใช้อำานาจรัฐส่วนกลางไปล้มล้าง
ทำาลายระบบสิทธิอำานาจของชุมชน ตลอดจนขาดกระบวนการคลี่คลายข้อพิพาทที่มีประสิทธิภาพเพราะ
ขาดการมีส่วนร่วมของประชาชน รวมทั้งความไม่ทันสมัยของนโยบายและกฎหมาย และการขาดความรู้
ความเข้าใจในบริบทท้องถิ่นของพนักงานเจ้าหน้าที่ ทำาให้เกิดปัญหาข้อพิพาทขัดแย้งในเรื่องที่ดินและป่า
จำานวนมากและมีความรุนแรง
