Page 16 - รายงานการศึกษาวิจัยฉบับย่อ สิทธิชุมชนในการจัดสรรทรัพยากรน้ำโดยใช้แนวทางสันติวิธี : กรณีศึกษาพื้นที่ต้นน้ำของประเทศไทย

7

ซึ่งความขัดแย้งมีหลายระดับ นับตั้งแต่ระดับปัจเจกบุคคล ระดับระหว่างบุคคล ระดับสังคม ไปจนสู่
ระดับชาติและระดับนานาชาติ” ส่วน รัฐพล เย็นใจมา และคณะ (2561) ให้ความหมายว่า “ความ

ขัดแย้ง” เป็นสภาพการณ์หรือสถานการณ์ที่เป็นความแตกต่างที่บุคคล 2 คน หรือมากกว่า แสดง

พฤติกรรมเปิดเผยออกมาอย่างแตกต่างกัน ในขณะที่ “สันติวิธี” ที่เป็นแนวทางจัดการความขัดแย้งนั้น
“เป็นกระบวนการตอบโต้กับสถานการณ์ความขัดแย้งในรูปแบบที่ไม่ใช้ก้าลังทางกายภาพเพื่อแก้ไข

ปัญหาความขัดแย้ง” ทั้งนี้ เมื่อพิจารณาถึงความหมายของสันติวิธีพบว่าเป็นค้าที่มีการใช้กันมากในวง

การศึกษาของไทย โดยมักใช้ค้าว่าสันติวิธีปนกันกับค้าว่า “อหิงสา” เนื่องจากมีความหมายบาง
ประการที่คล้ายคลึงกัน เพียงแต่ค้าว่า “อหิงสา” มุ่งเน้นที่ศาสนธรรม ในขณะที่สันติวิธีเน้นไปที่

กระบวนการทางสังคมและการเมือง (Paisal Visalo, 2012)

2.2.2 แนวทางและหลักคิดของสันติวิธี

สันติวิธีมุ่งเน้นการไม่ใช้ความรุนแรง ประกอบด้วยหลักคิดที่ส้าคัญ 8 ประการ ได้แก่ (บุษบง

ชัยเจริญวัฒนะ และเหมือนขวัญ เรณุมาศ, 2560) 1) ปฏิเสธการใช้ความรุนแรงอย่างสิ้นเชิง 2) โจมตี
ที่ปัญหา หลักคิดนี้เป็นการแยกปัญหาออกจากตัวบุคคล กล่าวคือจัดการที่ปัญหาไม่โจมตีหรือมุ่ง

จัดการที่ตัวบุคคล 3) สร้างความสัมพันธ์อันดี มุ่งฟื้นฟูสัมพันธภาพและลดความหวาดระแวงระหว่าง

คู่กรณี เพื่อให้เกิดการเปิดใจยอมรับฟังซึ่งกันและกัน 4) ไม่มุ่งเอาชนะกันแต่สร้างความร่วมมือกัน
5) ตอบสนองความต้องการของทุกฝ่ายบนพื้นฐานของการร่วมมือซึ่งกันและกัน 6) มองทุกคนมีความ

เป็นมนุษย์เหมือนกัน ทุกคนเท่าเทียมกัน 7) เน้นทั้งเหตุผลและความรู้สึก เพราะการใช้เหตุผลเพียง

อย่างเดียวไม่สามารถจัดการความขัดแย้งได้ ต้องพิจารณาถึงความรู้สึกประกอบการจัดการความ
ขัดแย้งร่วมด้วย และ 8) กล้าและสร้างสรรค์ การใช้สันติวิธีนั้นต้องขจัดความกลัวออกไปและจะต้องมี

แรงผลักดันมาจากความกล้า คือต้องมีความกล้าเผชิญกับความจริง กล้าที่จะยอมสูญเสียผลประโยชน์

บางสิ่งบางอย่างและกล้าที่จะพูดคุย ส้าหรับแนวทางหรือรูปแบบการจัดการความขัดแย้งตามแนวทาง
สันติวิธี โดยพื้นฐานที่ใช้กันอยู่นั้นมีหลายรูปแบบ สามารถรวบรวมและสรุปได้ดังแสดงในแผนภูมิที่ 2.1

ซึ่งได้แก่วิธีการต่าง ๆ ดังนี้

1) การไกล่เกลี่ยโดยคนกลาง (Mediation) หลักการส้าคัญของการเจรจาไกล่เกลี่ยโดยคนกลาง
มี 4 ประการ คือ (1) แยกคนออกจากปัญหา (2) พิจารณาถึงจุดสนใจและผลประโยชน์ร่วมของคู่กรณี

(3) สร้างทางเลือกที่หลากหลายให้กับคู่กรณี และ (4) ใช้กฎ กติกาในกระบวนการเจรจาไกล่เกลี่ย

โดยคุณสมบัติที่ดีของคนกลางควรประกอบด้วย (1) มีความเป็นมิตรและเป็นที่ยอมรับทางสังคม
เคารพต่อความคิดเห็นของบุคคล (2) มีประสบการณ์หรือความช้านาญในการจัดการความขัดแย้ง

(3) มองโลกในแง่ดี มีความรู้สึกร่วม (4) มีความยืดหยุ่น ความอดทน (5) มีความใจกว้าง มีความ