Page 15 - รายงานการศึกษาวิจัยฉบับย่อ สิทธิชุมชนในการจัดสรรทรัพยากรน้ำโดยใช้แนวทางสันติวิธี : กรณีศึกษาพื้นที่ต้นน้ำของประเทศไทย

6

2.1.2 การให้ความหมายและความสัมพันธ์ที่เกี่ยวเนื่องกันของสิทธิชุมชนกับสิทธิมนุษยชน
หากกล่าวโดยสังเขป “สิทธิมนุษยชน” หมายถึง ศักดิ์ศรีแต่ก้าเนิด และสิทธิที่เท่าเทียมกันและ

ที่ไม่อาจเพิกถอนได้ของสมาชิกทั้งมวลแห่งครอบครัวมนุษยชาติ เป็นพื้นฐานแห่งอิสรภาพ ความยุติธรรม

และสันติภาพในโลก โดยสิทธิมนุษยชนถือเป็นสิทธิประจ้าตัวของมนุษย์ทุกคนซึ่งมีศักดิ์ศรีและมีเกียรติ
ไม่สามารถโอนให้แก่กันได้ หรือกล่าวได้ว่า สิทธิมนุษยชนเป็นสิ่งจ้าเป็นส้าหรับคนทุกคนที่ต้องได้รับใน

ฐานะที่เกิดเป็นคน ทั้งนี้ สิทธิมนุษยชนประกอบด้วย 2 ลักษณะ คือ (1) กรณีสิทธิที่ติดตัวคนทุกคนมา

แต่ก้าเนิดซึ่งไม่สามารถถ่ายโอนให้แก่กันได้ อยู่เหนือกฎหมายและของรัฐทุกรัฐ ได้แก่ สิทธิในชีวิต
ห้ามการค้ามนุษย์ ห้ามทรมาน สิทธิในความเชื่อทางศาสนา ทางการเมือง มีเสรีภาพในการแสดงความ

คิดเห็นและแสดงออกหรือการสื่อความหมายโดยวิธีอื่น สิทธิมนุษยชนเหล่านี้ไม่จ้าเป็นต้องมีกฎหมาย

มารองรับ และ (2) กรณีเป็นสิทธิที่ต้องได้รับการรับรองในรูปของกฎหมายของรัฐ เช่น การได้รับสัญชาติ
ความเสมอภาค สิทธิเด็ก เยาวชน ผู้สูงอายุ และคนพิการ การได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐาน การประกัน

การว่างงาน และการได้รับบริการทางด้านสาธารณสุข เป็นต้น (นพดล พลเสน, 2559; กรมคุ้มครอง

สิทธิและเสรีภาพ, 2562)
ขณะที่ค้าว่า “สิทธิชุมชน” ประกอบจากค้าว่า “สิทธิ” ที่หมายถึงอ้านาจที่ถูกต้องตาม

หลักธรรม ตามหลักคุณงามความดี ความถูกต้อง ความยุติธรรม เช่น หลักศาสนา หลักกฎหมาย หรือ

หลักเกณฑ์ประเพณีและเกณฑ์คุณค่าที่คนในสังคมนั้น ๆ ยึดถือร่วมกัน ในภาษาอังกฤษ “สิทธิ” ตรง
กับค้าว่า “right” ที่แปลว่าความถูกต้อง (ส้านักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, 2555) และค้าว่า

“ชุมชน” หรือ “community” ที่หมายถึงคณะบุคคลหรือหมู่คณะซึ่งรวมกันโดยมิได้มีจุดมุ่งหมายที่

ชัดเจนโดยเป็นลักษณะของวิถีชีวิตที่ด้าเนินไปเองตามธรรมชาติ (พงศ์เสวก อเนกจ้านงค์พร และนวพร
ศิริบันเทิงศิลป์, 2555) ส้าหรับการศึกษาวิจัยนี้อธิบายความหมายของ “สิทธิชุมชน” ว่า “อ้านาจโดย

ชอบธรรมของคณะบุคคลหรือหมู่คณะที่มีวิถีชีวิตที่ด้าเนินไปเองตามธรรมชาติเพื่อด้ารงไว้ซึ่งการ

อนุรักษ์ การฟื้นฟู ตลอดจนการจัดการเพื่อการด้ารงอยู่อย่างยั่งยืนต่อไป”

2.2 แนวคิดเกี่ยวกับสันติวิธี

2.2.1 การให้ความหมายของสันติวิธี

ก่อนทราบความหมายของค้าว่า “สันติวิธี” จะขอกล่าวถึงความหมายของค้าว่า “ความขัดแย้ง”

ก่อน เนื่องจากเป็นมูลเหตุสู่การน้าแนวทางสันติวิธีมาใช้ โดย บุษบง ชัยเจริญวัฒนะ และเหมือนขวัญ
เรณุมาศ (2560) ให้ค้าจ้ากัดความ “ความขัดแย้ง” ว่า “เป็นสิ่งที่แสดงถึงความไม่ลงรอยและการ

ปะทะกันระหว่างความคิด ผลประโยชน์ เป้าหมาย ความเชื่อ และความต้องการของบุคคลหรือกลุ่มบุคคล