Page 92 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)

ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563) 91

จะเห็นได้ว่�ม�ตรฐ�นท�งกฎหม�ยระดับส�กลในด้�นก�รสนับสนุนภ�คประช�สังคมให้มีส่วนร่วม
ในก�รช่วยเหลือประช�ชนทั่วโลกนั้นตั้งอยู่บนพื้นฐ�นหลักสิทธิมนุษยชน ซึ่งก�รปฏิบัติง�นด้�นคนห�ย
คนนิรน�ม และศพนิรน�มนั้นห�กเปรียบเทียบกับหลักกฎหม�ยส�กลก็อยู่ในข้อปฏิญญ�ส�กล
ว่�ด้วยสิทธิมนุษยชน ในก�รคุ้มครองสิทธิหรือคืนสิทธิให้แก่บุคคลต่�ง ๆ สำ�หรับประเทศไทยในปัจจุบัน
หน่วยง�นของสถ�บันนิติวิทย�ศ�สตร์ได้มีก�รขับเคลื่อนให้เกิดระเบียบสำ�นักน�ยกรัฐมนตรีว่�ด้วย
ก�รสนับสนุนก�รปฏิบัติง�นติดต�มคนห�ยและพิสูจน์ศพนิรน�ม พ.ศ. 2558 (The Regulation of the
office of the Prime Minister on Search of Missing Persons and Identification of Unidentified
Remains B.E. 2558 (2015) ประก�ศในร�ชกิจจ�นุเบกษ� เมื่อวันที่ 29 เมษ�ยน 2558 ซึ่งทำ�ให้เกิด
ก�รขับเคลื่อนในก�รปฏิบัติง�นในภ�คประช�สังคมให้มีบทบ�ทในก�รสนับสนุนก�รปฏิบัติง�นด้�นคนห�ย
ม�กขึ้น รวมทั้งยังเป็นก�รสร้�งม�ตรฐ�นให้กับประเทศในภ�รกิจก�รติดต�มคนห�ยและพิสูจน์ศพนิรน�ม
ให้เป็นม�ตรฐ�นที่ต่�งประเทศส�ม�รถนำ�ไปปรับใช้เป็นแนวท�งในก�รปฏิบัติได้อย่�งมีประสิทธิภ�พ

นอกจ�กนี้ Grant, 2016 กล่�วถึงประเด็นคว�มท้�ท�ยในก�รพิสูจน์ศพนิรน�มไว้อย่�งน่�สนใจ
หล�ยประเด็นที่เป็นส�เหตุให้ก�รจัดก�รศพนิรน�มนั้นยังไม่ประสบผลสำ�เร็จ ซึ่งเกี่ยวข้องกับก�รจัดก�ร
ทั้งสิ้น คือ ก�รถูกจำ�กัดก�รเข้�ถึงฐ�นข้อมูลศพนิรน�มของครอบครัวคนห�ย ปัญห�คว�มล้มเหลวในก�รจะ
ใช้ม�ตรฐ�นระเบียบวิธีก�รปฏิบัติง�นแบบเดียวกัน คว�มแตกต่�งของก�รบันทึกข้อมูล ข้อมูลระหว่�งคนห�ย
และข้อมูลศพนิรน�มไม่ส�ม�รถนำ�ม�เปรียบเทียบจับคู่กันได้ แม้ว่�จะอยู่ในประเทศเดียวกัน ซึ่งสะท้อน
ด้�นก�รจัดก�รข้อมูลระดับช�ติและระดับท้องถิ่น จำ�นวนเจ้�หน้�ที่ที่กระจุกอยู่ในเมืองแต่ข�ดแคลนต�มท้องถิ่น
และระบบยังข�ดประสิทธิภ�พ จ�กข้อมูลดังกล่�ว พบว่�ปัญห�ที่ Grant, 2016 ได้กล่�วไว้ ก็เป็นประเด็นที่
ในประเทศไทยต้องห�แนวท�งคว�มร่วมมือของภ�ครัฐและภ�คประช�สังคมในก�รพัฒน�บทบ�ทองค์กรที่มี
บทบ�ทเกี่ยวข้องด้�นก�รจัดก�รศพนิรน�ม เพื่อขับเคลื่อนกระบวนก�รของศพนิรน�มทั้งระบบ อย่�งน้อย
เป็นก�รสร้�งและคืนคว�มเป็นธรรมให้กลุ่มศพนิรน�มได้อย่�งเป็นรูปธรรม
8.2 หน่วยงานภาครัฐและภาคประชาสังคมที่เกี่ยวข้องกับศพนิรนาม
จ�กก�รศึกษ�พบว่� ในภ�พรวมด้�นก�รจัดก�รศพนิรน�มของประเทศ กระบวนก�รเริ่มต้น
ตั้งแต่ก�รชันสูตรศพ เกี่ยวข้องกับหน่วยง�นที่มีภ�รกิจด้�นนิติเวชของหน่วยง�นภ�ครัฐ ซึ่งส�ม�รถจำ�แนกได้
เป็น 4 แหล่ง คือ

(1) โรงพย�บ�ลประจำ�จังหวัด สังกัดกระทรวงส�ธ�รณสุข
(2) โรงพย�บ�ลตำ�รวจ สังกัดสำ�นักง�นตำ�รวจแห่งช�ติ
(3) โรงพย�บ�ลมห�วิทย�ลัย สังกัดอุดมศึกษ�
(4) สถ�บันนิติวิทย�ศ�สตร์ สังกัดกระทรวงยุติธรรม

ในก�รศึกษ�นี้หน่วยง�นภ�ครัฐที่เกี่ยวข้องเริ่มต้นจ�กกระบวนง�นก�รชันสูตรศพของแพทย์นิติเวช
ที่ทำ�หน้�ที่ในก�รชันสูตรศพ และก�รปฏิบัติในกรณีที่เป็นศพนิรน�ม ได้แก่ สถ�บันนิติเวชวิทย�
โรงพย�บ�ลตำ�รวจ สังกัดสำ�นักง�นตำ�รวจแห่งช�ติ โรงพย�บ�ลประจำ�จังหวัด สังกัดกระทรวงส�ธ�รณสุข
คณะแพทยศ�สตร์ ภ�ควิช�นิติเวชศ�สตร์ของโรงพย�บ�ลที่มีก�รเรียนก�รสอนท�งก�รแพทย์
สังกัดอุดมศึกษ�หรือมห�วิทย�ลัย และกลุ่มง�นนิติพย�ธิ สถ�บันนิติวิทย�ศ�สตร์ กระทรวงยุติธรรม
ซึ่งภ�ครัฐมีกระบวนง�นในด้�นก�รชันสูตรศพโดยแพทย์นิติเวชแล้ว จะมีก�รประส�นภ�คประช�สังคม
เพื่อก�รรับศพนิรน�มหรือยังไม่มีญ�ติม�ติดต่อ ไปดำ�เนินก�รเรื่องก�รฝังที่สุส�นเพื่อรอก�รติดต�มญ�ติต่อไป
โดยหน่วยง�นที่เกี่ยวข้อง ปร�กฏดังต�ร�งแสดงนี้