Page 95 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)
P. 95
94 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
8.3 แนวทางการปฏิบัติในการจัดการศพนิรนาม
ในพื้นที่ศึกษ� ได้แก่ พื้นที่กรุงเทพมห�นคร ปริมณฑลและภ�คตะวันออก พบว่�ต�มกฎหม�ย
ให้อำ�น�จพนักง�นสอบสวนในพื้นที่ที่พบศพนิรน�ม ทำ�หน้�ที่ประส�นแพทย์ผู้ทำ�ก�รชันสูตรพลิกศพซึ่งเป็น
แพทย์นิติเวชที่ปฏิบัติง�นในพื้นที่ ไม่ว่�จะเป็นสถ�บันนิติเวชวิทย� โรงพย�บ�ลตำ�รวจ สังกัดสำ�นักง�นตำ�รวจ
แห่งช�ติ โรงพย�บ�ลประจำ�จังหวัด สังกัดกระทรวงส�ธ�รณสุข คณะแพทย์ศ�สตร์ ภ�ควิช�นิติเวชศ�สตร์
ของโรงพย�บ�ลที่มีก�รเรียนก�รสอนท�งก�รแพทย์ สังกัดอุดมศึกษ�หรือมห�วิทย�ลัยและกลุ่มง�นนิติพย�ธิ
สถ�บันนิติวิทย�ศ�สตร์ กระทรวงยุติธรรม เพื่อชันสูตรศพ บันทึกตำ�หนิรูปพรรณศพ บันทึกทรัพย์สิน
ที่ติดม�กับศพ และให้จัดเก็บตัวอย่�งเลือดหรือส�รคัดหลั่งหรือสิ่งที่จะใช้ตรวจส�รพันธุกรรม (DNA) ทุกร�ย
เพื่อไว้สำ�หรับรองรับก�รเปรียบเทียบกับญ�ติที่ม�ขอรับศพซึ่งใช้เวล�น�นและอ�จต่อเนื่องน�นหล�ยปี
ข้อมูลที่รวบรวมนี้จะส่งต่อไปยังศูนย์บริห�รจัดก�รคนห�ยและศพนิรน�ม
ในก�รนี้ หัวหน้�สถ�นีตำ�รวจจัดส่งแบบร�ยง�นข้อมูลก�รรับแจ้งศพนิรน�ม (ศบคน-3) ไปยัง
ผู้บังคับก�รกองทะเบียนประวัติอ�ชญ�กร/เลข�นุก�รศูนย์บริห�รจัดก�รคนห�ยและศพนิรน�ม ภ�ยใน
24 ชั่วโมงนับแต่ได้รับแจ้ง และต่อม�ภ�ยหลังห�กส�ม�รถระบุได้ว่�ผู้ต�ยเป็นใครแล้วให้ร�ยง�นเพิ่มเติม
ต�มแบบร�ยง�นก�รพิสูจน์ทร�บบุคคล (ศบคน-4) นอกจ�กนี้ก�รร�ยง�นข้อมูลรับแจ้งคนห�ยดังกล่�ว
แล้ว ให้หัวหน้�สถ�นีตำ�รวจแจ้งข้อมูลไปยังสถ�บันนิติวิทย�ศ�สตร์ กระทรวงยุติธรรม/เลข�นุก�ร
คณะกรรมก�รพัฒน�ระบบก�รติดต�มคนห�ยและก�รพิสูจน์ศพนิรน�ม ทร�บอีกส่วนหนึ่งด้วย มูลนิธิ
ป่อเต็กตึ๊งสำ�หรับศพที่ไม่มีญ�ติ หรือ ไม่ส�ม�รถระบุตัวได้ ห�กจบขั้นตอนท�งนิติเวชแล้ว ท�งมูลนิธิจะฝัง
เก็บไว้ให้ก่อนประม�ณ 10-15 ปี ถึงจะทำ�ก�รล้�งป่�ช้� ห�กระหว่�งที่มูลนิธิฝังเก็บไว้ เมื่อพิสูจน์ได้ว่�เป็น
ญ�ติจริง ๆ มูลนิธิจะส่งศพคืนให้ต�มกระบวนก�รเพื่อไปประกอบพิธีท�งศ�สน�ต่อไป
ห�กพิจ�รณ�ถึงระเบียบและข้อกำ�หนดที่เกี่ยวข้องในด้�นก�รจัดก�รศพนิรน�มหรือศพที่ยังไม่มี
ก�รอ้�งสิทธิที่พบในต่�งประเทศยังคงมีเขียนไว้ไม่ม�กนัก เช่น แนวปฏิบัติก�รจัดก�รศพที่ไม่มีก�รอ้�ง
สิทธิของกระทรวงส�ธ�รณสุขม�เลเซีย (Guidelines for Submission of Unclaimed Body) ประมวล
กฎหม�ยก�รสุข�ภิบ�ลฟิลิปปินส์ (Code Sanitation of The Philippines NO. E856) Implementing
rules and regulations of chapter Xxi disposal of dead persons) พระร�ชบัญญัติรัฐนิวเม็กซิโก
สหรัฐอเมริก� ปี2006 ม�ตร� 24-13-12006 (New Mexico Statutes - Section 24-13-1 -Burial or
cremation of unclaimed decedents and of indigents.) และพระร�ชบัญญัตินิติพย�ธิจีน ที่กล่�วถึงศพ
ที่ไม่มีก�รอ้�งสิทธิภ�ยหลังชันสูตร ที่ส�ม�รถใช้เพื่อก�รศึกษ�และวิจัยท�งก�รแพทย์ได้ ซึ่งจะมีก�รกำ�หนด
หลักเกณฑ์ไว้ชัดเจน เป็นต้น
8.4 สรุปและอภิปรายผลการศึกษา
จ�กก�รศึกษ�ทั้งจ�กเอกส�รและก�รเก็บข้อมูลจ�กหน่วยง�นที่เกี่ยวข้องในก�รจัดก�ร
ศพนิรน�มทั้งหน่วยง�นภ�ครัฐและภ�คประช�สังคม ส�ม�รถสรุปเป็นประเด็นได้ ดังนี้
(1) ด้านกฎหมาย/ระเบียบ
ข้อค้นพบจ�กก�รศึกษ�ข้อมูลเอกส�รในด้�นกฎหม�ย/ระเบียบ ที่เกี่ยวข้องในก�รจัดก�ร
ศพนิรน�ม ซึ่งมีก�รรองรับด้วยระเบียบที่สนับสนุนก�รทำ�ง�นที่เป็นล�ยลักษณ์อักษร 2 ฉบับ คือ ระเบียบ
สำ�นักน�ยกรัฐมนตรี ว่�ด้วยก�รสนับสนุนก�รปฏิบัติง�นติดต�มคนห�ยและพิสูจน์ศพนิรน�ม พ.ศ. 2558
และคำ�สั่งสำ�นักง�นตำ�รวจแห่งช�ติ เรื่อง ศูนย์บริห�รจัดก�รคนห�ยและศพนิรน�ม
