Page 83 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)
P. 83
82 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
การศึกษาบทบาทองค์กรภาคประชาสังคมต่อการจัดการศพนิรนามภายหลังชันสูตร
กรณีพื้นที่ : กรุงเทพมหานคร ปริมณฑล และภาคตะวันออก
ดร. สุธิดา สุวรรณรังษี 1
ร้อยตำารวจเอกหญิง รัชดาภรณ์ มรม่วง 2
บทคัดย่อ
ก�รศึกษ�บทบ�ทองค์กรภ�คประช�สังคมต่อก�รจัดก�รศพนิรน�มภ�ยหลังชันสูตรนี้ มีขอบเขต
ก�รศึกษ�ในพื้นที่กรุงเทพมห�นคร ปริมณฑล และภ�คตะวันออก โดยมีวัตถุประสงค์ในก�รศึกษ�บทบ�ท
ข้อกฎหม�ยและระเบียบขององค์กรภ�คประช�สังคมที่เกี่ยวข้องด้�นก�รจัดก�รศพนิรน�ม ซึ่งเกี่ยวเนื่อง
สัมพันธ์กับกระบวนก�รจัดก�รศพนิรน�มภ�ยหลังก�รชันสูตรของหน่วยง�นภ�ครัฐในพื้นที่ศึกษ� ซึ่งก�รวิจัย
ใช้วิธีก�รวิจัยเอกส�ร (Documentary Research) และก�รวิจัยเชิงคุณภ�พ (Qualitative Research)
โดยมีผู้ให้ข้อมูลหลัก (Key informant Interview) คือผู้แทนจ�กหน่วยง�นภ�คประช�สังคม เช่น มูลนิธิที่
มีก�รจัดก�รศพนิรน�ม เช่น ก�รมีสุส�น และขั้นตอนของก�รฝังศพนิรน�ม และนำ�ข้อมูลสำ�คัญม�วิเคร�ะห์
เนื้อห� (Content Analysis) ของบทบ�ทและคว�มสอดคล้องระเบียบข้อกำ�หนดต่อก�รจัดก�รศพนิรน�ม
ที่เหม�ะสมขององค์กรภ�คประช�สังคม
จ�กก�รศึกษ�พบว่�ในประเทศไทยมีระเบียบที่เกี่ยวข้องกับก�รปฏิบัติง�นด้�นก�รจัดก�รศพ
นิรน�มเป็นเอกส�รที่ประก�ศเป็นล�ยลักษณ์อักษรชัดเจน จำ�นวน 2 ฉบับ คือ ระเบียบสำ�นักน�ยกรัฐมนตรี
ว่�ด้วยก�รสนับสนุนก�รปฏิบัติง�นติดต�มคนห�ยและพิสูจน์ศพนิรน�ม พ.ศ. 2558 และคำ�สั่งสำ�นักง�น
ตำ�รวจแห่งช�ติ เรื่อง ศูนย์บริห�รจัดก�รคนห�ยและศพนิรน�ม สำ�นักง�นตำ�รวจแห่งช�ติ (ศบคน.ตร) โดยมี
ก�รเขียนแนวท�งก�รจัดก�รศพนิรน�มให้หน่วยง�นภ�ครัฐ ซึ่งอ�จพบร�ยละเอียดแตกต่�งกันบ้�งของหน่วยง�น
รวมถึงนโยบ�ยของผู้บริห�รที่กำ�กับดูแล และก�รได้รับจัดสรรงบประม�ณ สำ�หรับบทบ�ทของหน่วยง�น
ภ�คประช�สังคม จะมีคว�มเป็นอิสระต่อกัน บทบ�ทก�รปฏิบัติง�นของภ�คประช�สังคมปร�กฏต่อส�ธ�รณะ
ในรูปแบบที่ชัดเจน แต่ยังข�ดระเบียบและกฎหม�ยรองรับ และภ�คประช�สังคมยังต้องก�รก�รสนับสนุนของ
หน่วยง�นภ�ครัฐ และก�รกำ�หนดระเบียบและแนวท�งปฏิบัติที่เป็นม�ตรฐ�น เพื่อให้ระบบก�รจัดก�รศพ
นิรน�มของประเทศไทย มีข้อมูลที่รวมศูนย์และส�ม�รถใช้ข้อมูลร่วมกันในก�รบูรณ�ก�รและพัฒน�ระบบ
ก�รจัดก�รศพนิรน�ม เพื่ออำ�นวยคว�มยุติธรรมและก�รธำ�รงศักดิ์ศรีคว�มเป็นมนุษย์และคว�มเชื่อมั่นของ
ประช�ชน
คำาสำาคัญ
ศพนิรน�ม, ก�รจัดก�รศพ, บทบ�ทองค์กรภ�คประช�กรสังคม
1 นักนิติวิทย�ศ�สตร์ชำ�น�ญก�รพิเศษ กองพัฒน�ระบบก�รติดต�มคนห�ยและก�รพิสูจน์ศพนิรน�ม สถ�บันนิติวิทย�ศ�สตร์ กระทรวงยุติธรรม.
2 ผู้อำ�นวยก�รกองพัฒน�ระบบก�รติดต�มคนห�ยและก�รพิสูจน์ศพนิรน�ม กองพัฒน�ระบบก�รติดต�มคนห�ยและก�รพิสูจน์ศพนิรน�ม สถ�บัน
นิติวิทย�ศ�สตร์ กระทรวงยุติธรรม.
