Page 85 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)
P. 85
1.
84 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
1. ประโยชน์ที่ได้จากการวิจัย
1.1 ได้ข้อมูลสำ�คัญที่พบคว�มสัมพันธ์ของก�รส่งต่อข้อมูลศพนิรน�มในพื้นที่ศึกษ�คือ
กรุงเทพมห�นคร ปริมณฑล และพื้นที่ภ�คตะวันออก อันจะเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์ต่อพนักง�นสอบสวนและ
ญ�ติของผู้ที่จะติดต�มห�ในกรณีที่สงสัยว่�ญ�ติตนเองเสียชีวิตหรือก�รจะกล�ยเป็นศพนิรน�มในก�รติดต�ม
ที่หน่วยง�นใดเป็นเบื้องต้น
1.2 ส�ม�รถพัฒน�ข้อมูลที่ได้จ�กก�รศึกษ�เพื่อเป็นข้อมูลในก�รนำ�เสนอเพื่อปรับปรุงระเบียบให้
2.
ครอบคลุมถึงบทบ�ทก�รดำ�เนินก�รขององค์กรภ�คประช�สังคม ตลอดจนก�รสร้�งแนวท�งปฏิบัติที่เป็น
รูปแบบเดียวกันของก�รจัดก�รศพนิรน�ม ตลอดจนก�รส่งเสริมให้ภ�คประช�สังคมมีส่วนร่วมในก�รสนับสนุน
ง�นด้�นศพนิรน�ม
1.3 มีประโยชน์ต่อก�รว�งแผนแนวท�งก�รบริห�รจัดก�รศพนิรน�มในอน�คต
1.4 ใช้ข้อมูลเพื่อเป็นแนวท�งในก�รศึกษ�เพื่อก�รออกระเบียบ/กฎหม�ยในเรื่องก�รจัดก�รศพ
นิรน�มให้ครอบคลุมอำ�น�จหน้�ที่ขององค์กรภ�คประช�สังคม ตลอดจนก�รกำ�กับติดต�มเพื่อให้อยู่ในกรอบ
2. ก�รปฏิบัติอย่�งเป็นม�ตรฐ�น
นิยามศัพท์ในการวิจัย
ศพนิรนาม หม�ยถึง ศพหรือชิ้นส่วนอวัยวะของมนุษย์ที่ทำ�ให้เชื่อ หรือมีเหตุอันควรว่�มีบุคคลใด
เสียชีวิต โดยไม่ส�ม�รถระบุได้ว่�ศพหรือชิ้นส่วนอวัยวะของมนุษย์เป็นบุคคลใด
ศพนิรนามภายหลังการชันสูตร หม�ยถึง ศพหรือบุคคลใดเสียชีวิตโดยไม่ส�ม�รถระบุว่�เป็น
บุคคลใดซึ่งศพนั้นผ่�นกระบวนก�รตรวจวิเคร�ะห์เพื่อห�ส�เหตุก�รเสียชีวิตจ�กแพทย์เรียบร้อยแล้วจ�ก
3.
ห้องชันสูตร แต่ยังไม่มีบุคคลหรือญ�ติประสงค์ขอรับศพไปดำ�เนินก�รพิธีท�งศ�สน�
ภาคประชาสังคม หม�ยถึง ก�รรวมตัวกันของประช�ชนหรือกลุ่มคนในสังคม รวมถึงก�รเป็น
องค์กรที่มีวัตถุประสงค์ก�รบริห�รจัดก�รและดำ�เนินก�รในเรื่องต่�ง ๆ มีก�รเติบโตอย่�งเป็นอิสระจ�กรัฐ
และอยู่ภ�ยใต้กติก�ร่วมกันของสังคม กระทำ�ก�รอยู่บนพื้นฐ�นของหลักนิติธรรม และเป็นที่ยอมรับของ
สังคมโดยรวม สำ�หรับก�รศึกษ�ครั้งนี้ กำ�หนดภ�คประช�สังคม คือ องค์กรมูลนิธิ สม�คม ที่เกี่ยวข้องกับ
ก�รจัดก�รศพนิรน�ม มีพื้นที่ก�รฝังศพนิรน�ม (สุส�น)
3. บทนำา
ห�กกล่�วถึงสิทธิมนุษยชนโดยทั่วไป เร�มักคำ�นึงถึงสิทธิของมนุษย์ขั้นพื้นฐ�นว่�ด้วยสิทธิของ
บุคคลที่มีตั้งแต่เกิดจนกระทั่งเสียชีวิตหรือต�ย ห�กแต่ว่�ในก�รให้คว�มสำ�คัญของสิทธินั้นมักจะมุ่งเน้นให้กับ
คนเป็นหรือผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่ม�กกว่� นอกจ�กนี้ ก�รที่เป็นศพนิรน�มหรือศพไม่ทร�บชื่อนั้น ยังถูกลิดรอนสิทธิ
ในคว�มเป็นมนุษย์โดยวิสัยอยู่ด้วยแล้ว กล่�วคือ เมื่อยังไม่ส�ม�รถทร�บได้ว่�ผู้ต�ยนั้นเป็นบุคคลใดแล้ว
ก�รมีตัวตน หรือก�รได้รับก�รฌ�ปนกิจต�มประเพณีของผู้ต�ยนั้นจะเป็นไปได้ย�ก และยังอ�จถูกละเมิดสิทธิ
หรือเปิดโอก�สที่ใช้สิทธิของศพนิรน�มในท�งที่ผิดกฎหม�ยได้ เช่น ก�รสวมสิทธิเพื่อให้ได้รับก�รบริก�รจ�ก
ภ�ครัฐ อ�ทิ ก�รรักษ�พย�บ�ล หรือก�รได้รับก�รช่วยเหลือจ�กรัฐ ในขณะเดียวกันญ�ติของผู้เสียชีวิตที่เป็น
ศพนิรน�มนั้น ห�กไม่ทร�บสถ�นภ�พและไม่ทร�บว่�ยังคงมีชีวิตอยู่หรือไม่ ก็จะไม่ส�ม�รถจัดก�รทรัพย์สิน
ตลอดจนสิทธิอันพึงได้จ�กทรัพย์สิน เช่น ก�รขอรับเงินประกันภัยหรือผลประโยชน์อื่นใดได้ จะเห็นว่�แม้เพียง
ก�รต�ยเป็นศพนิรน�มนั้น ส�ม�รถเชื่อมโยงไปถึงประเด็นใหญ่ที่อ�จเกิดต�มม�ได้ห�กถูกละเลย เช่น
