Page 55 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 55
54 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
มาตรา 172 การพิจารณาและสืบพยานในศาล ให้กระท�าโดยเปิดเผยต่อหน้าจ�าเลย เว้นแต่
บัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น
ส�ำหรับกำรพิจำรณำลับ กรณีกำรพิจำรณำลับจะกระท�ำได้ภำยในกรอบที่จ�ำกัดเท่ำนั้น 20
หลักส�ำคัญของศำลในเรื่องพยำนหลักฐำน คือ “หลักควำมเป็นอิสระในกำรชั่งน�้ำหนักพยำน
หลักฐำน” กล่ำวคือ หน้ำที่ในกำรชั่งน�้ำหนักพยำนหลักฐำนเป็นหน้ำที่ของศำล ตำมบทบัญญัติของ
กฎหมำยเกี่ยวกับควำมเป็นอิสระในกำรชั่งน�้ำหนักพยำนหลักฐำน คือ มำตรำ 227 วรรคแรก
มาตรา 227 ให้ศาลใช้ดุลพินิจวินิจฉัยชั่งน�้าหนักพยานหลักฐานทั้งปวง อย่าพิพากษา
ลงโทษจนกว่าจะแน่ใจว่ามีการกระท�าผิดจริงและจ�าเลยเป็นผู้กระท�าความผิดนั้น
กำรชั่งน�้ำหนักพยำนหลักฐำนเป็นเรื่องของศำลโดยเฉพำะ ในกำรชั่งน�้ำหนักพยำนหลักฐำน
ไม่มีหลักเกณฑ์ผูกมัดศำล แม้ค�ำพยำนผู้เชี่ยวชำญก็ต้องมีกำรชั่งน�้ำหนัก
นอกจำกนั้น ในกำรพิจำรณำพิพำกษำคดี หลักส�ำคัญในเรื่องพยำนหลักฐำนที่ส�ำคัญอีกหลักหนึ่ง
คือ “หลักยกประโยชน์แห่งควำมสงสัย” (in dubio pro reo) กล่ำวคือ ในกรณีใดก็ตำมที่ยังมี
ควำมสงสัยจำกพยำนหลักฐำนตำมควรในข้อเท็จจริงในคดี กรณีนั้นต้องยกประโยชน์แห่งควำมสงสัยให้
เป็นผลดีกับผู้ถูกกล่ำวหำหรือจ�ำเลย บทบัญญัติของกฎหมำยเกี่ยวกับหลักนี้ คือ มำตรำ 227 วรรคสอง
มาตรา 227 วรรคสอง เมื่อมีความสงสัยตามสมควรว่าจ�าเลยได้กระท�าผิดหรือไม่
ให้ยกประโยชน์แห่งความสงสัยนั้นให้จ�าเลย
มำตรำนี้เป็นไปตำมหลักรัฐธรรมนูญที่ว่ำ “ในคดีอำญำต้องสันนิษฐำนไว้ก่อนว่ำผู้ต้องหำและจ�ำเลย
ไม่มีควำมผิด” อันเป็นหลักนิติรัฐที่ส�ำคัญที่คุ้มครองสิทธิมนุษยชนให้กับจ�ำเลย หลักยกประโยชน์
แห่งควำมสงสัยใช้เฉพำะควำมสงสัยในข้อเท็จจริงเท่ำนั้น
ตัวอย่าง คดีอำญำต้องมีพยำนหลักฐำนมำสืบให้ปรำศจำกสงสัย แต่ในคดีแพ่งศำลต้องดูพยำน
หลักฐำนทุก ๆ ฝ่ำยแล้วพิจำรณำว่ำ พยำนหลักฐำนทั้งหมดนั้นเจือสมหนักไปฝ่ำยใด แม้ว่ำไม่ถึงกับ
21
ปรำศจำกข้อสงสัย ศำลก็ยังชี้ขำดให้ฝ่ำยนั้นชนะคดีได้ ดังนี้ หลักในกำรฟังข้อเท็จจริงในคดีอำญำ
แตกต่ำงจำกหลักกำรฟังข้อเท็จจริงในคดีแพ่ง
กอปรกับตำมมำตรำ 186 (6) แสดงให้เห็นชัดว่ำกำรพิพำกษำตัดสินคดีต้องยืนอยู่บนพื้นฐำน
ของหลักยกประโยชน์แห่งควำมสงสัยให้เป็นผลดีกับผู้ถูกกล่ำวหำหรือจ�ำเลย ค�ำพิพำกษำหรือค�ำสั่งต้อง
มีเหตุผลในกำรตัดสินทั้งในปัญหำข้อเท็จจริงและข้อกฎหมำย
มาตรา 186 ค�าพิพากษาหรือค�าสั่ง ต้องมีข้อส�าคัญเหล่านี้เป็นอย่างน้อย
(6) เหตุผลในการตัดสินทั้งในปัญหาข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย
ตำมมำตรำ186 (6) ศำลต้องให้เหตุผลในกำรตัดสินทั้งข้อเท็จจริงและข้อกฎหมำย กำรไม่ให้เหตุผล
ในกำรตัดสินคดีเป็นกำรกระท�ำที่ขัดต่อควำมเป็นอิสระของผู้พิพำกษำ เพรำะเป็นกำรกระท�ำที่ไม่เปิด
20 ประมวลกฎหมำยวิธีพิจำรณำควำมอำญำ มำตรำ 177.
21 ค�ำพิพำกษำศำลฎีกำที่ 899/2487
