Page 140 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 140
ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม – สิงหาคม 2563) 139
4.6 สิทธิที่จะได้รับการเยียวยาจากการลงโทษที่ผิดพลาดในประเทศไทย
เมื่อส�ารวจกฎหมายในประเทศไทยแล้วพบว่า กฎหมายที่ให้ความช่วยเหลือเพื่อเยียวยาจ�าเลย
หรือผู้เสียหายมีอยู่ 2 ฉบับ ได้แก่ พระราชบัญญัติค่าตอบแทนผู้เสียหาย ค่าทดแทนจ�าเลยและค่าใช้จ่ายแก่
จ�าเลยในคดีอาญา พ.ศ. 2544 และพระราชบัญญัติการรื้อฟื้นคดีอาญาขึ้นพิจารณาใหม่ พ.ศ. 2526 อย่างไรก็ดี
กฎหมายทั้งสองฉบับนี้ให้การคุ้มครองเฉพาะจ�าเลยและผู้เสียหายในคดีอาญาเท่านั้น ในขณะที่ความผิด
ฐานละเมิดอ�านาจศาลในประเทศไทยกลับถูกพิจารณาว่า แม้จะมีโทษปรับและโทษจ�าคุก แต่โทษความผิด
ฐานดังกล่าวก็ไม่ถือว่าเป็นโทษทางอาญา ด้วยเหตุนี้ ผู้ถูกกล่าวหาที่ได้รับการลงโทษจากความผิดฐานละเมิด
อ�านาจศาล จึงไม่ได้รับการคุ้มครองเยียวยาจากกฎหมายทั้งสองฉบับข้างต้นแต่อย่างใด
5
ข้อเสนอแนะ
บทบัญญัติเรื่องความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลยังคงมีความจ�าเป็นในฐานะเครื่องมือของศาล
ในการรักษาความสงบเรียบร้อยในการพิจารณาคดี อย่างไรก็ดี การบังคับใช้ความผิดฐานดังกล่าวมีข้อเสนอแนะ
ที่ได้จากการศึกษา ดังต่อไปนี้
1) หากมีการละเมิดอ�านาจศาลเกิดขึ้นต่อหน้าศาลในระหว่างการพิจารณาพิพากษาคดี ศาลที่
พบเห็นการกระท�าดังกล่าวควรมีอ�านาจที่จะตักเตือนหรือไล่บุคคลที่กระท�าดังกล่าวออกจากศาลเพื่อรักษา
ความสงบเรียบร้อย
2) ข้อก�าหนดของศาลในเรื่องความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลต้องมีความชัดเจนเพื่อให้ประชาชน
ทั่วไปสามารถเข้าถึงและรับทราบได้ล่วงหน้า โดยในเบื้องต้นศาลอาจท�าการเผยแพร่เป็นการทั่วไปผ่านทาง
เว็บไซต์ของศาลและในอนาคตข้อก�าหนดเรื่องการละเมิดอ�านาจศาลเหล่านี้ควรได้รับการพิจารณาโดยออก
เป็นกฎหมายจากฝ่ายนิติบัญญัติ
3) เมื่อมีการด�าเนินคดีละเมิดอ�านาจศาล ควรให้สิทธิในการพิจารณาคดีที่เป็นธรรม เช่น สิทธิ
ในการมีทนายความ สิทธิในการเตรียมต่อสู้คดี สิทธิในการเผชิญหน้ากับพยานหลักฐานกับผู้ถูกกล่าวหา
เพื่อให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนในกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (ICCPR)
4) หากการกระท�าการละเมิดอ�านาจศาลใดเป็นการกระท�ากรรมเดียวกับความผิดอาญาที่บัญญัติ
ไว้ในประมวลกฎหมายอาญาหรือพระราชบัญญัติที่มีโทษทางอาญาอยู่แล้ว ควรที่จะด�าเนินคดีอาญาตามปกติ
และหากเป็นการกระท�าซึ่งหน้าศาล ให้ศาลที่พบความผิดส่งเรื่องให้พนักงานอัยการด�าเนินการฟ้องร้อง
ผู้กระท�าความผิดอาญานั้นต่อศาลอีกองค์คณะหนึ่ง
ส่วนกรณีที่มีการกระท�าความผิดฐานละเมิดอ�านาจศาลเกิดขึ้นระหว่างการพิจารณาคดีแพ่ง
ศาลที่อยู่ในการพิจารณาอาจตักเตือนหรือไล่คู่กรณีออกจากห้องพิจารณาหรือหากบุคคลดังกล่าวยังไม่เชื่อฟัง
ให้อัยการในท้องที่ที่ศาลตั้งอยู่เป็นผู้ด�าเนินการฟ้องร้องในการด�าเนินคดีกับผู้ท�าละเมิดอ�านาจศาลต่อไป
