Page 145 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 145
144 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
(3) กลไกการท�างานตามพิธีสาร OPCAT ประกอบด้วย
(3.1) คณะอนุกรรมการสหประชาชาติว่าด้วยการป้องกันการทรมาน (SPT) เป็นกลไก
ระดับนานาชาติ มีหน้าที่ในการตรวจเยี่ยมสถานที่ซึ่งท�าให้บุคคลเสื่อมเสียซึ่งอิสรภาพ และจัดท�า
ข้อเสนอแนะ (Recommendations) เพื่อปรับปรุงสภาพการควบคุมตัวบุคคล โดยการด�าเนินการ
ต่าง ๆ จะเป็นความลับเว้นแต่รัฐภาคีอนุญาตให้เผยแพร่ต่อสาธารณชนได้ SPT ประกอบด้วย
ผู้เชี่ยวชาญระหว่างประเทศที่ปฏิบัติงานอย่างเป็นอิสระในด้านกระบวนการยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน
จ�านวน 25 คน ซึ่งคัดเลือกโดยรัฐภาคีพิธีสาร OPCAT นอกจากนี้ SPT ยังมีหน้าที่ในการช่วยเหลือ
และให้ค�าแนะน�าแก่รัฐภาคีในการจัดตั้ง NPM และให้ความช่วยเหลือ NPM ในการด�าเนินงานด้าน
การป้องกันการทรมาน (พิธีสาร OPCAT ข้อ 5 – 16)
(3.2) กลไกป้องกันการทรมานระดับชาติ (NPM) เป็นกลไกระดับประเทศ มีหน้าที่คล้ายคลึง
กับ SPT กล่าวคือ ตรวจเยี่ยมสถานที่ซึ่งท�าให้บุคคลเสื่อมเสียซึ่งอิสรภาพและจัดท�าข้อเสนอแนะที่
เกี่ยวกับการควบคุมตัว รวมถึงมีการจัดท�าและเผยแพร่ข้อเสนอแนะต่อสาธารณะเป็นรายปี (พิธีสาร
OPCAT ข้อ 17 – 23)
ในส่วนของการท�างานของ NPM จะมีลักษณะแบบเชิงรุกมากกว่าเชิงรับ กล่าวคือ จะไม่รอให้
เกิดข้อร้องเรียนรายกรณีก่อนจึงจะด�าเนินการตรวจเยี่ยมสถานที่ซึ่งท�าให้บุคคลเสื่อมเสียซึ่งอิสรภาพ
แต่จะมุ่งเน้นการตรวจเยี่ยมอย่างสม�่าเสมอและวิเคราะห์หาต้นตอของการทรมานที่เกิดขึ้นเชิงระบบ
ในภาพรวม รวมถึงจัดท�าข้อเสนอแนะไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อปรับปรุงแก้ไข โดยจะไม่ประณาม
หรือต�าหนิการด�าเนินการของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ส�าหรับสถานที่ที่เข้าข่ายต้องได้รับการตรวจเยี่ยมจาก NPM เช่น เรือนจ�า สถานีต�ารวจ
เรือนจ�าทหาร สถานที่ควบคุมตัวก่อนพิจารณาคดี ห้องกักตัวของส�านักงานตรวจคนเข้าเมือง ห้องกักตัว
ที่สนามบินหรือด่านบริเวณชายแดน สถานที่ควบคุมตัวผู้ลี้ภัย โรงพยาบาลจิตเวช สถานพินิจ สถาน
สงเคราะห์เด็ก สถานที่พักส�าหรับคนไร้บ้าน บ้านพักคนชรา และบ้านพักคนพิการ รวมถึงยานพาหนะ
ที่ใช้ในการควบคุมหรือขนส่งตัวผู้ถูกจับไปยังสถานที่ควบคุมตัว
(4) การจัดตั้งหรือมอบหมายหน่วยงานท�าหน้าที่ NPM ของรัฐภาคี
ในการจัดตั้งหรือมอบหมายหน่วยงานที่ท�าหน้าที่ NPM รัฐภาคีจะเป็นผู้ด�าเนินการร่วมกับ
ผู้มีส่วนได้เสียจากภาคส่วนต่าง ๆ (Stakeholders) โดยรัฐภาคีอาจมอบหมายหน่วยงานอิสระ
ที่มีอยู่แล้ว เช่น คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และ/หรือผู้ตรวจการแผ่นดิน ท�าหน้าที่
เป็น NPM หรืออาจจัดตั้งหน่วยงานขึ้นมาใหม่เพื่อท�าหน้าที่ดังกล่าว รวมถึงอาจมอบหมายให้
หลายหน่วยงานภายในรัฐภาคีท�าหน้าที่เป็น NPM ก็ได้ เช่น กรณีประเทศนิวซีแลนด์ที่มี 5 หน่วยงาน
ท�าหน้าที่ NPM ได้แก่ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาตินิวซีแลนด์ ท�าหน้าที่เป็น NPM
กลาง (New Zealand Human Rights Commission) ส�านักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน (Office of
the Ombudsmen) หน่วยอิสระด้านจเรต�ารวจ (Independent Police Conduct Authority
- IPCA) ส�านักงานคณะกรรมการด้านเด็ก (Office of the Children’s Commissioner) และ
ผู้ตรวจราชการด้านสถาบันทางอาญา (Inspector of Service Penal Establishments) โดยแต่ละ
