Page 27 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการศึกษาเพื่อเตรียมการจัดให้มีสถาบันพัฒนาระบบและองค์ความรู้ด้านสิทธิมนุษยชนภายใต้การกำกับดูแลของ กสม.

20

(6) จัดทําและผลักดันแผนแมบทเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารกระบวนการยุติธรรม รวมทั้ง
พัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สนับสนุนกระบวนการยุติธรรมและภารกิจของ

สํานักงาน
(7) ดําเนินการและสนับสนุนการพัฒนาบุคลากรในกระบวนการยุติธรรมและบุคคลที่เกี่ยวของ
(8) บริหารกองทุนเพื่อการวิจัยและพัฒนาการบริหารงานยุติธรรม

ในปจจุบัน สํานักงานกิจการยุติธรรม มีฐานะเปนหนวยงานระดับกรม แบงสวนราชการออกเปน 5

สวน คือ สํานักงานเลขานุการกรม กองงานคณะกรรมการพัฒนาการบริหารงานยุติธรรมแหงชาติ กองนโยบาย
และประสานแผนกระบวนการยุติธรรม สถาบันพัฒนาบุคลากรในกระบวนการยุติธรรม และสถาบันวิจัยและ
พัฒนากระบวนการยุติธรรม ซึ่งถือเปนหนวยงานสําคัญที่มีหนาที่ในการพัฒนาระบบและองคความรูเกี่ยวกับ
กฎหมายและกระบวนการยุติธรรม กลาวคือ มีหนาที่ในการศึกษา วิเคราะหและจัดทําแผนการวิจัยกฎหมาย

และระบบงานยุติธรรม อํานวยการในการแปลงแผนวิจัยสูการปฏิบัติของหนวยงานตางๆ ดําเนินการและ
ประสานการดําเนินงานวิจัยทางดานกฎหมาย ระบบงานยุติธรรมและอาชญาวิทยา บริหารเงินทุนและ
สนับสนุนเงินทุนและอํานวยการในการดําเนินงานวิจัย (ตัวเอียง –เนนโดยผูวิจัย) แกหนวยงานในกระบวนการ

ยุติธรรม สถาบันการศึกษา องคกรพัฒนาเอกชนและบุคคลที่เกี่ยวของทั้งภายในและตางประเทศ สนับสนุน
และประสานการดําเนินงานพัฒนากฎหมายในกระบวนการยุติธรรม เผยแพรความรูทางดานวิชาการใน
กระบวนการยุติธรรม รวมไปถึงการดําเนินงานรวมความรวมมือดานวิชาการและวิจัยกับหนวยงาน องคกรและ
แหลงทุนอื่น ๆ และการติดตามและประเมินผลการบังคับใชกฎหมายในกระบวนการยุติธรรมดวย

โดยนัยนี้ สถาบันวิจัยและพัฒนากระบวนการยุติธรรม จึงเปนหัวใจสําคัญในการพัฒนาระบบและ

องคความรูดานกระบวนการยุติธรรม ซึ่งมีบทบาททั้งเปนผูทําวิจัยเอง และใหทุนหนวยงานอื่น ๆ ทําวิจัยใน
เรื่องที่ตองการดวย การจัดทํางานวิจัยของกระทรวงยุติธรรมเปนไปตามกรอบการวิจัยในกระบวนการ
ยุติธรรม พ.ศ. 2562-2565 ซึ่งกําหนดไว 5 กรอบคือ 1) การวิจัยเพื่อลดความเหลื่อมล้ําและเพิ่มโอกาสในการ
เขาถึงความยุติธรรม 2) การวิจัยสนับสนุนการมีสวนรวมของประชาชนในกระบวนการยุติธรรม 3) การวิจัยเพื่อ
ประเมินผลกระทบของกฎหมาย และความสอดคลองของกฎหมายกับสภาพการณปจจุบัน 4) การวิจัยเพื่อ

พัฒนาระบบขอมูลและนวัตกรรมของกระบวนการยุติธรรม และ 5) การพัฒนาและการจัดการงานวิจัยเพื่อ
พัฒนากระบวนการ ทั้งนี้เปนที่นาสนใจวาในป พ.ศ. 2562 สถาบันวิจัยและพัฒนากระบวนการยุติธรรม
สํานักงานกิจการยุติธรรม ไดจัดทํา “บทสรุปการศึกษาวิจัยประจําป (Research Summary Report)”

(สํานักงานกิจการยุติธรรม กระทรวงยุติธรรม, 2563) ซึ่งสรุปจากการจัดทํางานวิจัยในกระบวนการยุติธรรม
จํานวน 21 เรื่อง โดยจําแนกตามกรอบการวิจัย 5 กรอบ เผยแพรตอสาธารณะเพื่อใหมีการนําผลงานวิจัยไปใช
ประโยชนทั้งในเชิงวิชาการและการปฏิบัติงานดวย

ดังนั้น ในฐานะหนวยงานที่เปนสวนราชการ สํานักงานกิจการยุติธรรมและสถาบันวิจัยและพัฒนา
กระบวนการยุติธรรม จึงมีจุดเดนในแงที่สามารถใชทรัพยากรของภาครัฐ ทั้งในดานกําลังคนและงบประมาณ

มาพัฒนาและสรางองคความรูดานกระบวนการยุติธรรมไดอยางเปนบูรณาการ มีกรอบการวิจัยรวมในการ
กําหนดทิศทางในการพัฒนางานศึกษาวิจัย อีกทั้งยังมีกองทุนเพื่อการวิจัยและพัฒนาการบริหารงานยุติธรรม
เปนเงินทุนสําคัญในการผลักดันการศึกษาวิจัยใหเปนไปตามเปาหมาย แตองคกรลักษณะนี้ก็มีขอจํากัด
เนื่องจากกับดักระบบราชการ ซึ่งมีสายบังคับบัญชาหลายระดับ