Page 59 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563

2.2 สถานการณ์การชุมนุมเรียกร้องทางการเมือง
ของนักเรียน นิสิต นักศึกษา และประชาชน

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 44 ได้ให้การรับรองและคุ้มครองเสรีภาพ
ในการชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธ ซึ่งสอดคล้องกับกติกา ICCPR ที่ประเทศไทยเข้าเป็นภาคีโดยมีผลใช้บังคับ
กับประเทศไทย เมื่อวันที่ 29 มกราคม 2540 อย่างไรก็ตาม การใช้เสรีภาพดังกล่าวอาจมีข้อจำากัดเพื่อประโยชน์ในการรักษา

ความมั่นคงของรัฐ ความปลอดภัยสาธารณะ ความสงบเรียบร้อย หรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือเพื่อคุ้มครองสิทธิ
หรือเสรีภาพของบุคคลอื่น ซึ่งข้อจำากัดนั้นต้องตราเป็นบทบัญญัติแห่งกฎหมายเพื่อให้มีผลใช้บังคับ สำาหรับสถานการณ์
การใช้เสรีภาพในการชุมนุมนับตั้งแต่ที่หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) มีคำาสั่งที่ 22/2561 เมื่อวันที่
11 ธันวาคม 2561 เรื่อง การให้ประชาชนและพรรคการเมืองดำาเนินกิจกรรมทางการเมือง อันเป็นผลทำาให้ข้อห้าม

ในการชุมนุมของบุคคลที่เกินกว่าห้าคนขึ้นไปสามารถกระทำาได้และไม่ถือเป็นความผิดตามคำาสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 3/2558
เมื่อวันที่ 1 เมษายน 2558 อีกต่อไปนั้น การดำาเนินกิจกรรมที่เป็นการใช้เสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบและปราศจาก
อาวุธจะอยู่ภายใต้บังคับของพระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558 ยกเว้นในช่วงเวลาที่มีการประกาศ
ใช้พระราชกำาหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 ที่มีบทบัญญัติในการจำากัดสิทธิต่าง ๆ รวมถึง

เสรีภาพในการชุมนุม ซึ่งจะได้กล่าวถึงต่อไป

ภาพรวมของสถานการณ์การชุมนุมในปี 2563 เริ่มตั้งแต่เมื่อวันที่ 12 มกราคม 2563 โดยประชาชน
ส่วนหนึ่งมีการจัดกิจกรรม “วิ่งไล่ลุง” ที่สวนรถไฟกรุงเทพฯ และในพื้นที่ต่างจังหวัด โดยวัตถุประสงค์ของการจัดกิจกรรม
คือ 1) ให้รัฐบาลแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจตามสัญญาที่เคยหาเสียงไว้ รวมถึงการขึ้นค่าแรง ปรับเงินเดือนขั้นตำ่าของผู้จบ
ปริญญาตรี และการเพิ่มราคาสินค้าเกษตร 2) ให้มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญให้เป็นไปตามหลักประชาธิปไตยและปลดล็อก การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในสถานการณ์เฉพาะ

สิทธิเสรีภาพให้ประชาชนสามารถแสดงความคิดเห็นได้อย่างเสรี และ 3) หยุดใช้อำานาจเอื้อประโยชน์ให้แก่พวกพ้อง
และหยุดรังแกผู้ที่เห็นต่าง 45 และในวันเดียวกันมีการจัดกิจกรรม “เดินเชียร์ลุง” ที่สวนลุมพินีโดยมีจุดประสงค์
46
เพื่อสนับสนุนและให้กำาลังใจ พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นนายกรัฐมนตรีต่อไป และนับตั้งแต่วันที่ 21 กุมภาพันธ์
2563 ที่ศาลรัฐธรรมนูญมีคำาวินิจฉัยให้ยุบพรรคอนาคตใหม่และตัดสิทธิลงสมัครรับเลือกตั้งของกรรมการบริหารพรรค

เป็นเวลาสิบปี ได้มีนักศึกษาและประชาชนออกมาเคลื่อนไหวแสดงความไม่เห็นด้วยต่อคำาวินิจฉัยดังกล่าว แม้เริ่มแรก
การชุมนุมของนักเรียน นักศึกษา และประชาชนเริ่มมาจากเรื่องการยุบพรรคอนาคตใหม่ แต่ไม่นานบรรดา
ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้ตกผลึกข้อเรียกร้องที่มากกว่านั้น กลุ่มนักศึกษาและเครือข่ายสถานศึกษาหลายแห่งเสนอให้มี
การแก้ไขรัฐธรรมนูญที่เป็นแนวทางในการออกจากวังวนของรัฐบาล คสช. โดยเมื่อวันที่ 13 มีนาคม 2563 ตัวแทน บทที่ 2

นักศึกษาได้เข้าร่วมแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการแก้ไขรัฐธรรมนูญต่อคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาแนวทาง
การแก้ไขรัฐธรรมนูญ สภาผู้แทนราษฎร ซึ่งส่วนใหญ่เห็นพ้องตรงกันว่าจำาเป็นต้องแก้ไขรัฐธรรมนูญที่ไม่เป็นไปตามหลัก
ประชาธิปไตยทั้งในส่วนที่มาและเนื้อหา และคาดหวังให้มีสภาร่างรัฐธรรมนูญ (ส.ส.ร.) ที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน
เป็นผู้จัดทำารัฐธรรมนูญฉบับใหม่ 47

45
จาก รวมบรรยากาศวิ่งไล่ลุง, โดย M THAI, 2563. สืบค้นจาก https://news.mthai.com/general-news/788944.html
46
จาก 2 มหกรรมการเมือง วิ่งไล่ลุง vs เดินเชียร์ลุง, โดย The Standard Team, 2563. สืบค้นจาก https://
thestandard.co/run-against-dictatorship-6/
47
จาก รัฐธรรมนูญ 2560 : “แฟลชม็อบ” นักศึกษาชงรื้อรัฐธรรมนูญไม่เป็นประชาธิปไตย-เลิกนิรโทษกรรม
คณะรัฐประหาร, โดย บีบีซีไทย, 2563. สืบค้นจาก https://www.bbc.com/thai/51871295

รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563 57