Page 17 - รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

P a ge | 5

พัฒนาสิ่งแวดลอมเขาเปนสวนหนึ่งของแนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืน และมีการกลาวถึงสิทธิของชนรุนหลังใน

สิ่งแวดลอมไวดวย ทั้งนี้ สิทธิเชิงเนื้อหาตามที่ปรากฏในอนุสัญญาวาดวยสิ่งแวดลอมนั้น สวนใหญจะปรากฏใน
ลักษณะถูกอางอิงเปนหลักการพื้นฐานมากกวาที่จะกําหนดใหเปนพันธกรณีของรัฐภาคีโดยตรง

ดวยพัฒนาการของกฎหมายสิ่งแวดลอมระหวางประเทศขางตน ทําใหเกิดสิทธิที่เกี่ยวกับสิ่งแวดลอม
มากมาย ทั้งสิทธิเชิงเนื้อหา และสิทธิเชิงกระบวนการอันเปนพาหนะขับเคลื่อนเพื่อนําไปสูสิทธิเชิงเนื้อหา

นอกจากนี้ นักวิชาการดานสิ่งแวดลอมยังนิยมนําการคุมครองสิทธิในมิติของสิทธิมนุษยชนมาใชเอื้อประโยชน

ตอการคุมครองสิทธิที่เกี่ยวกับสิ่งแวดลอมดวย ในขณะเดียวกัน นักเคลื่อนไหวดานสิ่งแวดลอมก็นิยมนํา
ประเด็นสิทธิมนุษยชนมาใชอางอิงเพื่อชูประเด็นการปกปองสิ่งแวดลอมดวย

1.1.4 การคุมครองสิ่งแวดลอม: กรณีประเทศไทย

สําหรับกรณีปญหาที่เกิดขึ้นในประเทศไทย ในชวงแรก พบวามีขอรองเรียนจากชาวบานเกี่ยวกับการ

เขาถึงทรัพยากรธรรมชาติประเภทตางๆ ทั้งในกรณีที่รัฐไมจัดโครงสรางแหงสิทธิและการกระจายอํานาจ กรณี
ที่รัฐเปนผูสนับสนุนกลุมทุนใหใชสิทธิจนมีผลกระทบตอชุมชน ตลอดจนกรณีที่รัฐเปนคูขัดแยงกับชุมชนเองใน

การใชดุลยพินิจและการใชกฎหมาย ขอเรียกรองที่เพิ่มขึ้นอยางตอเนื่องนําไปสูขอสรุปวาตองมีการ
เปลี่ยนแปลงแนวคิดเรื่องสิทธิของชุมชนกับฐานทรัพยากรธรรมชาติ

ตอมา รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 และ รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช 2550 ไดบัญญัติถึง “สิทธิชุมชน” ในฐานะ “สิทธิเชิงกลุม (Collective Rights) ไวอยางชัดเจนใน

ระดับหลักการ โดยเปนการใหสิทธิแกชุมชนในการมีสวนรวมกับรัฐในการจัดการ บํารุงรักษา และใชประโยชน
จากทรัพยากรธรรมชาติอยางสมดุลและยั่งยืน แตรัฐธรรมนูญทั้งสองฉบับยังไมไดบัญญัติเรื่อง “สิทธิใน

สิ่งแวดลอม (Right to Environment)” ในฐานะ “สิทธิเชิงปจเจก (Individual Rights)” แตอยางใด แมวาจะ

มีความพยายามในการตีความไปในลักษณะดังกลาว

อยางไรก็ดี การสนับสนุนใหประชาชนสามารถดํารงชีวิตอยูในสิ่งแวดลอมที่ดีก็ยังไดรับการบรรจุอยูใน

บทบัญญัติของกฎหมายอยู แตอยูในฐานะที่เปนเปาประสงคหรือเงื่อนไขของสิทธิตัวอื่น กรณี เปนเปาหมาย
ของสิทธิ ไดแก สิทธิของบุคคลในการมีสวนรวมกับรัฐและชุมชนในการอนุรักษ บํารุงรักษาและการได

ประโยชนจากทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพ และในการคุมครอง สงเสริม และรักษา

คุณภาพสิ่งแวดลอม ตามมาตรา 67 วรรคแรก ของรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ซึ่งมี
ใจความวา

“สิทธิของบุคคลที่จะมีสวนรวมกับรัฐและชุมชนในการอนุรักษ บํารุงรักษาและการไดประโยชนจาก
ทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพ และใน การคุมครอง สงเสริม และรักษาคุณภาพ

สิ่งแวดลอม เพื่อใหดํารงชีพอยูไดอยางปกติและตอเนื่องในสิ่งแวดลอมที่จะไมกอใหเกิดอันตรายตอสุขภาพ

อนามัย สวัสดิภาพ หรือคุณภาพชีวิตของตน ยอมไดรับความคุมครองตามความเหมาะสม”