Page 33 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ

ส�าหรับการศึกษาในครั้งนี้ ผู้ศึกษาได้ศึกษากฎหมายและการด�าเนินงานของกรมที่ดิน กรมส่งเสริม

สหกรณ์ กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ ส�านักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม กรมป่าไม้ กรมอุทยาน

แห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กรมธนารักษ์ โดยมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องและการด�าเนินงาน ดังต่อไปนี้

๒.๑.๑ กรมที่ดิน : พระร�ชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหม�ยที่ดิน พ.ศ.๒๔๙๗

คว�มเป็นม�

ก่อนประกาศใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน ระบบกฎหมายในการบริหารจัดการที่ดินในประเทศไทย

ยังมีอยู่หลายฉบับ เช่น พระราชบัญญัติให้ใช้โฉนดที่ดิน พระราชบัญญัติให้ใช้โฉนดตราจอง เป็นต้น
นอกจากนั้นยังมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทต่างๆ

กฎหมายว่าด้วยการหวงห้ามที่ดินรกร้างว่างเปล่า กฎหมายควบคุมการได้มาซึ่งที่ดินโดยนิติบุคคล

เพื่อค้าก�าไร กฎหมายว่าด้วยพนักงานเจ้าหน้าที่ในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับ

อสังหาริมทรัพย์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และกฎหมายว่าด้วยการถือครองที่ดิน

ของต่างด้าว เป็นต้น ดังนั้นประมวลกฎหมายที่ดินจึงเป็นการรวบรวมกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ

การบริหารจัดการที่ดินทั้งหลายมาไว้ในที่เดียวกัน และจัดให้เป็นระบบเพื่อให้รัฐสามารถด�าเนินการ

จัดการบริหารที่ดินได้อย่างกว้างขวาง และเป็นประโยชน์กับรัฐและประชาชน

หลักก�รและส�ระสำ�คัญ

ประมวลกฎหมายที่ดิน มีหลักการให้มีการจัดการในเรื่องการจัดที่ดินให้ประชาชนอย่างเป็นระบบ

โดยมีการก�าหนดในเรื่องเกี่ยวกับสิทธิในที่ดิน การด�าเนินการในการรังวัดที่ดิน การด�าเนินการจด

ทะเบียนสิทธิ และนิติกรรมการด�าเนินการในที่สาธารณสมบัติของแผ่นดิน การด�าเนินการกรณีคนต่างด้าว

การก�าหนดสิทธิของนิติบุคคลบางกลุ่ม การด�าเนินการเรื่องการค้าที่ดิน และการด�าเนินการเรื่องกรรมสิทธิ์

ในที่ดินให้แก่ประชาชน โดยมีคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติเป็นผู้ก�ากับนโยบายการจัดที่ดินเพื่อให้

ประชาชนมีที่ดินส�าหรับอยู่อาศัยและหาเลี้ยงชีพตามควรแกอัตภาพ และมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวง

มหาดไทย เป็นผู้รักษาการตามกฎหมายนี้โดยมีสาระส�าคัญ ดังนี้

(๑) คำ�นิย�ม

“ที่ดิน” หมายความว่า พื้นที่ดินทั่วไป และให้หมายความรวมถึง ภูเขา ห้วย หนอง คลอง

บึง ล�าน�้า ทะเลสาบ เกาะ และที่ชายทะเลด้วย

(๒) ที่ดินของรัฐ

ในที่ดินของรัฐ ถ้ามิได้มีสิทธิครอบครองหรือมิได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่

๓๒ การมีส่วนร่วมของประชาชนในการก�าหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ