Page 134 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
P. 134
สำาหรับปัญหาการทับซ้อนแนวเขตที่ดินของรัฐ จำานวน ๒๖๙ คำาร้อง แบ่งเป็นปัญหาการทับซ้อนที่ดิน
ป่าไม้ ได้แก่ ป่าสงวนแห่งชาติ อุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ฯลฯ จำานวน ๘๘ คำาร้อง คิดเป็นร้อยละ ๓๒.๗
ใกล้เคียงกับปัญหาทับซ้อนแนวเขตที่ดินสาธารณประโยชน์ จำานวน ๘๖ คำาร้อง คิดเป็นร้อยละ ๓๒ และ
ปัญหาทับซ้อนแนวเขตที่ดินรัฐอื่นๆ จำานวน ๙๕ คำาร้อง คิดเป็นร้อยละ ๓๕.๓ เช่น ที่ดินสงวนหวงห้าม
สำาหรับการใช้ประโยชน์ในราชการทหาร แนวเขตที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน และอื่นๆ เป็นต้น แม้ว่าปัญหา
การทับซ้อนแนวเขตที่ดินของรัฐในเขตป่าไม้ และที่ดินสาธารณประโยชน์มีจำานวนคำาร้องใกล้เคียงกัน
แต่พบว่าการทับซ้อนแนวเขตที่ดินของรัฐในเขตป่าไม้มีปัญหาความขัดแย้งในการใช้ประโยชน์ ที่รุนแรงและ
ประชาชนได้รับความเดือดร้อนเป็นจำานวนมาก
ประเทศไทยมีพื้นที่ป่าไม้ของรัฐ รวมประมาณ ๑๓๕.๔๗ ล้านไร่ คิดเป็นร้อยละ ๔๒ ของพื้นที่
ทั้งประเทศ (๓๒๐ ล้านไร่) แบ่งเป็น พื้นที่อนุรักษ์ ๖๑.๗ ล้านไร่ ป่าสงวนแห่งชาติ ๖๓.๒๕ ล้านไร่ และ
พื้นที่ป่าไม้ถาวร ๑๐.๕๑ ล้านไร่ (กรมป่าไม้, ๒๕๕๕) ที่สาธารณประโยชน์ทั่วประเทศ มีประมาณ ๗ ล้านไร่
(สำานักจัดการที่ดินของรัฐ, ๒๕๕๖) โดยพบว่ามีปัญหาการทับซ้อนแนวเขตที่ดินในเขตอนุรักษ์กับที่ดิน
ทำากินและที่อยู่อาศัยของประชาชน และที่ดินของรัฐประเภทอื่นๆ ที่รัฐจัดสรรให้กับประชาชน เช่น
การทับซ้อน แนวเขตระหว่างพื้นที่อุทยานแห่งชาติกับพื้นที่เขตปฏิรูปที่ดิน ปัญหาเอกสารสิทธิในที่ดิน
ทับซ้อนกับแนวเขตที่ดินหวงห้าม หรือแนวเขตหนังสือสำาคัญสำาหรับที่หลวง เป็นต้น
ดังนั้น การศึกษาครั้งนี้ได้เลือกกรณีคำาร้องดังกล่าว จำานวน ๗ กรณีศึกษา โดยเน้นกรณีศึกษา
ในที่ป่าไม้ จำานวน ๖ กรณี และที่ดินสงวนหวงห้ามกับที่ดินสาธารณประโยชน์ จำานวน ๑ กรณี
โดยมีเกณฑ์การคัดเลือกพื้นที่กรณีศึกษา คือ (๑) กรณีปัญหากระจายอยู่ในภาคต่างๆ ได้แก่ ภาคเหนือ
ภาคใต้ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคตะวันตก (๒) กรณีปัญหาข้อขัดแย้งกับประชาชนจำานวนมาก
(๓) แนวเขตที่ดินในเขตอนุรักษ์ทับซ้อนแนวเขตกับที่ดินที่รัฐจัดสรรให้ประชาชน (๔) พื้นที่ศึกษามี
ลักษณะทางนิเวศ เศรษฐกิจ การดำารงชีพของประชาชนที่แตกต่างกัน โดยศึกษาจากคำาร้องเรียนในพื้นที่
กรณีศึกษา ประกอบรายงานการตรวจสอบของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ รวมทั้งรายงาน
การตรวจสอบจากผู้ตรวจการแผ่นดิน และสภาผู้แทนราษฎร ทั้งข้อคิดเห็นของประชาชนในพื้นที่กรณี
ศึกษาทั้ง ๗ กรณี จากการจัดประชุมรับฟังความเห็น ซึ่งมีผู้เข้าร่วมประมาณ ๓๕๐ คน เป็นประชาชน
ผู้ได้รับผลกระทบ ร่วมกับหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้อง รวมถึงอำาเภอ เทศบาลตำาบล องค์การบริหารส่วนตำาบล
และปกครองท้องที่ เป็นต้น
เนื้อหาในบทนี้ ในแต่ละกรณีศึกษาจะประกอบด้วยเนื้อหา ได้แก่ (๑) ปัญหาการทับซ้อนแนวเขต
ที่ดินของรัฐในพื้นที่ ๗ กรณีศึกษา (๒) ความเป็นมาและสภาพปัญหา ข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นจากการกำาหนด
แนวเขตที่ดินของรัฐ และกระบวนการแก้ไขปัญหาของรัฐที่ผ่านมา (๓) ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะการมี
ส่วนร่วมของประชาชนในการแก้ไขปัญหาทั้งในระดับพื้นที่และระดับนโยบายหรือกฎหมาย (๔) การสำารวจ
ความคิดเห็นและความต้องการของประชาชนโดยใช้แบบสอบถาม และ (๕) การสรุปวิเคราะห์ข้อเท็จจริงของ
การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำาหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ 133
