Page 125 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
P. 125
ปัญหาในการก�าหนดแนวเขตที่ดิน แนวทางการแก้ไขปัญหาของประเทศไทยที่ผ่านมา
๓.5 และตัวอย่างการแก้ไขปัญหาในเขตอุทยานโดยใช้ระบบการบริหารจัดการตามศักยภาพ
ของพื้นที่ในต่างประเทศ
๓.5.1 ปัญหาในการก�าหนดแนวเขตที่ดินของประเทศไทย
จากที่กล่าวมาในการกำาหนดแนวเขตที่ดินของประเทศไทย ให้เป็นพื้นที่สงวนหวงห้ามของรัฐ
ที่สำาคัญ ได้แก่ ที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินโดยมีหนังสือสำาคัญสำาหรับที่หลวง หรือการกำาหนดพื้นที่
อนุรักษ์ เช่น กำาหนดพื้นที่ให้เป็นป่าสงวนแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่า หรือ เขต
อุทยานแห่งชาติ มีการกำาหนดกระบวนงาน และขั้นตอนการปฏิบัติงานออกมาอย่างรัดกุมครบถ้วนแล้ว
ก็ตาม หรือแม้แต่การกำาหนดเขตปฏิรูปที่ดินที่เป็นการให้สิทธิกับประชาชน ก็ล้วนแต่มีปัญหากระทบกับ
สิทธิในที่ดินของประชาชนทั้งสิ้น ซึ่งสรุปประเด็นปัญหาได้ ๓ ประการ ดังนี้
(๑) แนวเขตที่กำาหนดมีการทับซ้อนกันระหว่างพื้นที่ของหน่วยงานต่างๆ : โดยจะเห็นได้
จากการกำาหนดพื้นที่เขตอุทยานแห่งชาติบางพื้นที่ทับซ้อนกับเขตป่าสงวนแห่งชาติ และเขตปฏิรูปที่ดิน
ที่ได้มอบพื้นที่ให้สำานักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมนำาไปดำาเนินการปฏิรูปที่ดินแล้ว อย่างเช่น
ในเขตพื้นที่จังหวัดนครราชสีมาจังหวัดลำาปาง จังหวัดราชบุรี และจังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นต้น
(๒) แนวเขตที่กำาหนดมีความผิดพลาด ไม่เป็นไปตามข้อเท็จจริง : ซึ่งในสภาพปัญหานี้
สามารถจำาแนกได้เป็น ๓ ปัญหา คือ
๒.๑) การไม่ยอมรับ พบว่า ในการกำาหนดแนวเขตพื้นที่สงวน หวงห้ามของรัฐ
ที่ดำาเนินการมานั้น ประชาชนผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่กระทบกับสิทธิในที่ดินของเขาไม่ยอมรับกฎหมายที่
ประกาศออกมา เพราะส่วนหนึ่งได้ถือครองทำาประโยชน์ในที่ดินภายในแนวเขตพื้นที่ที่ประกาศนั้นมา
อย่างยาวนาน มีข้อโต้แย้ง เรียกร้องให้รัฐต้องแก้ไขปัญหาอย่างต่อเนื่อง
๒.๒) ไม่เป็นไปตามข้อเท็จจริง เช่น การกำาหนดอุทยานแห่งชาติ จะต้องไม่มีผู้มี
สิทธิในที่ดินที่ถือครองที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดินที่ชอบด้วยกฎหมาย ทั้งที่กระบวนงานและขั้นตอน
กำาหนดให้มีการตรวจสอบอย่างครบถ้วน แต่ก็ยังมีการประกาศพื้นที่ครอบคลุมพื้นที่อันมีสิทธิโดย
ชอบธรรมของประชาชนในบางพื้นที่สังคมและวัฒนธรรมของประชาชนที่อยู่ร่วมกับพื้นที่ป่า หรือได้มีการ
ตั้งชุมชนในพื้นที่เหล่านั้นมาอย่างยาวนาน การกำาหนดและประกาศแนวเขตพื้นที่สงวนหวงห้ามของรัฐ
ก็ยังไปทับซ้อนพื้นที่ของเขา รวมไปถึงแนวเขตที่กำาหนดเป็นการกำาหนดอย่างกว้างๆ ผู้อ่านประกาศที่
กำาหนดพื้นที่ไม่ทราบถึงข้อเท็จจริงว่าครอบคลุมถึงพื้นที่ใด ถึงแม้รู้ก็ไม่มีแนวทางที่จะแก้ไขด้วยตัวเองได้
จึงต้องให้องค์กรหรือหน่วยงานอื่นช่วยเหลือ
12๔ การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำาหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
