Page 63 - รายงานฉบับสมบูรณ์ ทัศนคติของเจ้าหน้าที่ตำรวจเกี่ยวกับการบังคับใช้กฎหมายกับการคุ้มครองสิทธิในกระบวนการยุติธรรมของประชาชน ระยะที่ 1

บทที่ ๒
ทัศนคติของเจ้าหน้าที่ตํารวจเกี่ยวกับการบังคับใช้กฎหมายกับการคุ้มครองสิทธิ
ในกระบวนการยุติธรรมของประชาชน ระยะที่ ๑

จุดแข็งที่ไม่เอื้อต่อการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน และที่สําคัญคือ เกิดความสัมพันธ์เชิงอํานาจ
ที่ไม่มีความเป็นประชาธิปไตยในสังคมมาช้านาน และน่าจะเป็นเอกลักษณ์ของสังคมไทยที่ไม่เหมือนชาติอื่นๆ

เป็นสังคมที่มีประชาชนผู้ด้อยโอกาสทั้งในด้านการเมือง เศรษฐกิจและสังคมอยู่กันจํานวนมาก รัฐจึงต้อง
เป็นผู้ที่มีบทบาทมากที่สุดในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิเสรีภาพและสิทธิมนุษยชน ซึ่งเป็น

ความคาดหวังและเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันที่ให้หลักประกันสิทธิและเสรีภาพของ

ประชาชนอย่างกว้างขวางมากที่สุดเท่าที่เคยมีมา
หัวใจสําคัญของรัฐธรรมนูญฉบับนี้ในส่วนที่เป็นพื้นฐานของการส่งเสริมสิทธิมนุษยชนใน

สังคมไทยมีอยู่ ๓ ประการ คือ
(๑) การเปิดโอกาสให้ประชาชนได้เข้าไปมีส่วนร่วมในกิจการบริหารบ้านเมือง

ด้วยการประกันสิทธิเสรีภาพของประชาชนอย่างกว้างขวางในด้านต่างๆ

(๒) การปรับปรุงกระบวนการเลือกตั้งผู้แทนของประชาชนให้มีความโปร่งใส โดยมี
คณะกรรมการการเลือกตั้งเป็นผู้กํากับดูแล

(๓) การมีกลไกตรวจสอบการใช้อํานาจรัฐอย่างชัดเจน เช่น บทบาทของวุฒิสภา

คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ ศาลปกครอง และผู้ตรวจการแผ่นดินของ
รัฐสภา โดยเฉพาะอย่างยิ่งคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

๓. ปัญหาในมิติโครงสร้างการพัฒนากับการเมือง ในสังคมไทยมีพัฒนาการในด้านสิทธิ
มนุษยชนในกระแสการเมืองภาคประชาชนและการปฏิรูปทางการเมืองอย่างต่อเนื่อง แต่แท้จริงแล้วเป็นเพียง

เครื่องมือกดขี่และลิดรอนสิทธิเสรีภาพของประชาชนมาโดยตลอด การกระทําการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่

บัญญัติได้ชัดแจ้งมักมาจากการเลือกตั้ง ซึ่งเป็นการกระทําละเมิดที่คนไทยไม่รู้ตัวด้วยซ้ํา เช่น การซื้อสิทธิ
ขายเสียงในการเลือกตั้ง นับเป็นความล้มเหลวของสิทธิมนุษยชนในฐานะหลักการของการสังคม

การเมือง ภายใต้โครงสร้างอํานาจและกระบวนการพัฒนา เปลี่ยนแปลงให้ทันสมัยในช่วงทศวรรษ
ที่ผ่านมา พิจารณาจากแง่มุมของโครงสร้าง สัมพันธภาพและกระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมแล้ว

การเมืองไทยยังมีความผันผวน รัฐควรตรากฎหมายขึ้นเพื่อกําหนดรายละเอียดแห่งสิทธิ ขอบเขตและ

ข้อจํากัดในการใช้สิทธิ รวมทั้งอาจต้องยกเลิกหรือแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายที่มีอยู่แล้วให้สอดคล้องกับ
รัฐธรรมนูญ การตรากฎหมายเช่นว่านี้ รัฐธรรมนูญได้วางสภาพบังคับไว้สองด้าน คือ ด้านแรกสภาพ

บังคับทางการเมือง ซึ่งได้กําหนดให้เป็นสิทธิของผู้มีสิทธิออกเสียงเลือกตั้งไม่น้อยกว่า ๕๐,๐๐๐ คน

ในการเข้าชื่อเสนอกฎหมายอันเกี่ยวกับสิทธิ เสรีภาพและแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐได้ ในกรณีที่ผู้มี
สิทธิเลือกตั้งเห็นว่ารัฐไม่ได้กระทําหน้าที่ดังกล่าวหรือทําล่าช้า หรือทําแล้วแต่ยังมีสาระไม่เพียงพอ

สภาพบังคับทางกฎหมายซึ่งมีนัยว่า ประชาชนมีสิทธิเสรีภาพตามที่รัฐธรรมนูญรับรอง และรัฐมีหน้าที่

ต้องตรากฎหมายให้สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญ แต่ไม่ดําเนินการในเวลาที่เหมาะสม ทําให้บุคคล
ผู้ควรได้รับสิทธิดังกล่าวไม่อาจใช้สิทธิได้ เพราะไม่มีกฎหมายรองรับ อย่างไรก็ตามในการตรากฎหมายนั้น

รายงานฉบับสมบูรณ์ ๔๕