Page 62 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

๔๘ | หน้ า

ปากคลองศรีบอยา บ้านแหลมหิน ตําบลเกาะศรีบอยา อําเภอเหนือคลอง จังหวัดกระบี่ สร้างผลกระทบต่อ

ทรัพยากรธรรมชาติและระบบนิเวศวิทยาปะการังและหญ้าทะเล ระบบนิเวศน์และสัตว์น้ําในคลองนาทับถูกทําลาย
โดยโรงไฟฟ้า การก่อสร้างประตูระบายน้ําในลุ่มน้ําปากพนัง เพื่อแก้ปัญหาน้ําเค็มรุกล้ําพื้นที่น้ําจืด และลดการขาด

แคลนน้ําจืดเพื่อการเพื่อให้ลุ่มน้ําปากพนังมีความอุดมสมบูรณ์เหมือนครั้งอดีต การดําเนินโครงการกลับให้เกิดผล
กระทบต่อระบบนิเวศน์น้ํากร่อย ป่าพรุ ป่าชายเลน และวิถีชีวิตชาวบ้านลุ่มน้ําปากพนัง

โครงการหลายโครงการที่ก่อสร้างแล้ว ยังส่งผลให้ชาวบ้านไม่สามารถเข้าไปใช้ประโยชน์จาก
ทรัพยากรได้ดังเดิม เช่น โครงการเขื่อนแม่สรวย ซึ่งก่อสร้างทับเหมืองฝายดั้งเดิมของชาวบ้าน กลับใช้ประโยชน์ได้

น้อยกว่าฝายดั้งเดิมของชาวบ้าน เพราะไม่สามารถจัดสรรน้ําให้แก่พื้นที่เกษตรกรรมเดิมได้เพียงพอ การก่อสร้าง
ประตูระบายน้ําคลองวังโตนด อําเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี ส่งผลกระทบต่อชาวบ้าน ทําให้ไม่สามารถนํา

เรือประมง เข้าไปจอดในคลองและใช้ประโยชน์จากคลองวังโตนดได้ดังเดิม การขุดลอกคลองลําพะเนียง ทําให้

ชาวบ้านไม่สามารถใช้ประโยชน์คลองลําพะเนียงได้เช่นเดิม

ส่วนการก่อสร้างโครงการรัฐบางโครงการได้ทําความเสียหายต่อทรัพย์สินของชาวบ้าน ได้แก่ ฝาย

กั้นร่องน้ําทุ่งวารี ส่งผลกระทบให้น้ําท่วมพื้นที่ทํานาและบ่อปลาเสียหาย และการดําเนินการขุดลอกคลองลํา
พะเนียง ได้รุกล้ําเข้าไปในที่ดินของชาวบ้าน ทําให้สูญเสียที่ดินโดยที่ชาวบ้านไม่ยินยอม

โครงการขุดลอกคลองลําพะเนียง เป็นกรณีหนึ่งที่น่าจะเป็นกรณีศึกษาเรื่อง การพัฒนาลําน้ําของ
กรมชลประทานที่เกิดจากความคิดของนักการเมือง แล้วชาวบ้านกลายเป็นเหยื่อของการพัฒนา เพราะพัฒนาแล้ว

เกิดปัญหาหลายปัญหา ตั้งแต่การเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศน์ลําน้ําที่ส่งผลต่อวิถีชีวิต การทํามาหากินของชุมชน
การสูญเสียที่ดินของชาวบ้านจนเป็นบาดแผลที่ทําร้ายจิตใจของชาวบ้านจนถึงทุกวันนี้

๓) ความขัดแย้งที่เกิดจากกรณี เรียกร้อง ค่าทดแทน ค่าชดเชย ค่าเสียโอกาส มีกรณีร้องเรียน
จํานวน ๙ โครงการ คิดเป็นร้อยละ ๑๕.๗๙ ทั้งนี้เป็นผลที่เกิดจากหลังก่อสร้างและดําเนินการโครงการ มีหลาย

ลักษณะดังนี้

• กรณีโครงการที่ก่อสร้างมานานแล้ว ทําให้น้ําท่วมพื้นที่ทํากินของราษฎรจํานวนมาก แต่
จนถึงปัจจุบันนี้ ยังไม่ได้จ่ายค่าชดเชยให้แก่ชาวบ้านหรือช่วยเหลือชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบจากการสร้างเขื่อน

แต่อย่างใด ได้แก่ โครงการเขื่อนสิรินธร ซึ่งก่อสร้างแล้วเสร็จมาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๑๓ และการก่อสร้างอ่างเก็บน้ํา
ห้วยเสม็ด อ่างเก็บน้ําบ้านหัวอ่าง และอ่างเก็บน้ําบุอําเปาว์ ในพื้นที่กิ่งอําเภอพนมดงรัก จังหวัดสุรินทร์ ซึ่งก่อสร้าง

มาตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๒๘ จนถึงปัจจุบันยังไม่มีการจ่ายค่าชดเชย

• กรณีจ่ายค่าชดเชยให้แก่ชาวบ้านล่าช้า ได้แก่ โครงการอ่างเก็บน้ําแม่มอก อําเภอเถิน
จังหวัดลําปาง จ่ายค่าชดเชยล่าช้าไปเป็นเวลา ๘ ปี ทําให้ชาวบ้านเสียโอกาส

• กรณีจ่ายค่าชดเชยไม่เป็นธรรมและไม่เหมาะสมกับสภาพเศรษฐกิจ ทั้งนี้เนื่องจาก

คณะกรรมการกําหนดราคาเบื้องต้นของอสังหาริมทรัพย์ที่จะต้องเวนคืน และจํานวนเงินทดแทน ขาดการมีส่วน
ร่วมของชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบ ทําให้ราคาค่าทดแทนของที่ดินและทรัพย์สินจึงถูกกําหนดโดยไม่เป็นธรรม

ได้แก่ กรณีโครงการบรรเทาอุทกภัยอําเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา (คลองระบายน้ํา ร.๑) โครงการก่อสร้างอ่าง

รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”