Page 67 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

หน้ า | ๕๓

สรุป

เมื่อทําการวิเคราะห์องค์ประกอบของความขัดแย้ง ที่นํามาสู่การร้องเรียนต่อคณะกรรมการสิทธิ
มนุษยชนแห่งชาติ มีตัวแสดงหลัก(Key Actors) ๓ ภาคส่วนคือ ๑) ผู้ถูกร้อง ส่วนใหญ่เป็นหน่วยงานภาครัฐที่มี

หน้าที่ในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา ๒) ผู้ร้องเรียนคือภาคประชาชนหรือชุมชน และ ๓) ผู้ไกล่เกลี่ยหรือเป็น
คนกลางในการแก้ปัญหาความขัดแย้งได้แก่คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และถ้าหากปัญหาไม่สามารถหา

ข้อยุติได้ ชุมชนก็จะนําเรื่องฟ้องศาลปกครองให้ตัดสิน

สาเหตุสําคัญของความขัดแย้ง ในกรณีของโครงการที่ยังไม่ได้ก่อสร้าง เกิดจากความหวาดกลัว

หรือความวิตกของชุมชน ว่าโครงการก่อสร้างโครงการพัฒนาแหล่งน้ําของภาครัฐมีผลกระทบต่อระบบนิเวศน์และ

วิถีชีวิตของชุมชน หรือต้องอพยพโยกย้ายถิ่นฐานทํากิน ส่วนโครงการก่อสร้างที่ก่อสร้างแล้วมีผลกระทบต่อระบบ
นิเวศน์ การประกอบอาชีพ คุณภาพชีวิตของคนในชุมชน และการเปลี่ยนแปลงของอํานาจในการตัดสินใจในการ

บริหารจัดการทรัพยากรน้ําขึ้นอยู่กับหน่วยงานภาครัฐ โดยที่ชุมชนไม่มีส่วนร่วม และชุมชนเห็นว่าการบริหาร
จัดการที่ภาครัฐดําเนินการอยู่นั้น ไม่สอดคล้องกับวิถีชีวิตและความต้องการของชุมชน และมีผลกับระบบนิเวศน์

รวมทั้งไม่พึงพอใจต่อค่าชดเชยที่ได้รับ

ในส่วนกรณีร้องเรียนที่เกี่ยวข้องกับการก่อมลพิษ การต้มเกลือ ดูดทราย ส่วนใหญ่เป็นการ

ร้องเรียนให้หน่วยงานภาครัฐดําเนินการทางกฎหมายกับภาคเอกชน ที่สร้างความเสียหายกับระบบนิเวศน์ชีวิต
และทรัพย์สินของชาวบ้าน

อย่างไรก็ตามเมื่อวิเคราะห์ถึงรากของปัญหา ที่เป็นที่มาของความขัดแย้งจนนํามาสู่การร้องเรียน
ต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ประกอบด้วย ๑) ความเข้าใจและการยอมรับเรื่องสิทธิชุมชนในการ

จัดการทรัพยากร ๒) การมองน้ําเป็นทรัพยากรการผลิตเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจ ๓) การไม่มีส่วนร่วมในการบริหาร

จัดการทรัพยากรน้ําของชุมชน ๔) การสื่อสารและการเปิดเผยข้อมูลผลกระทบของโครงการพัฒนาแหล่งน้ํา และ
๕) การบังคับใช้กฎหมาย

รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”