Page 232 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

๙๘ | - ผ

กรณีร้องเรียนที่ ๔๘๐/๒๕๔๖ รายงานที่ ตส. ๗๐/๒๕๕๐

เรื่อง สิทธิชุมชน กรณีราษฎรได้รับความเดือดร้อนจากการดูดทรายในแม่น้ําชี ตําบลค้อเหนือ

อําเภอเมือง จังหวัดยโสธร

สภาพปัญหา
ในพื้นที่ตําบลค้อเหนือได้มีการอนุญาตให้มีการดูดทรายในแม่น้ําชีมาตั้งแต่ปี ๒๕๒๘ ในระยะแรกการดูด

ทรายยังไม่มีปัญหาต่อสิ่งแวดล้อมอย่างชัดเจน แต่ในระยะหลังได้ทําให้ระบบนิเวศน์ของลุ่มน้ําเปลี่ยนแปลงไป

จนกระทั่งมีการให้สัมปทานมากขึ้นและส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศน์ลุ่มน้ํา ไม่ว่าจะเป็นหาดทรายที่เป็นแหล่ง
เพาะพันธุ์ปลา วังน้ําต่างๆ ที่เป็นที่อยู่อาศัยของปลา ป่าบุ่งทามที่เป็นแหล่งอาหารของคนและสัตว์ พื้นที่ป่าคุยชีที่

เป็นแหล่งปลูกพืชสวนครัว ทําให้ราษฎรในพื้นที่ตําบลค้อเหนือ อําเภอเมือง จังหวัดยโสธร และราษฎรในพื้นที่
ตําบลชานุวรรณ และตําบลแสนสุข อําเภอพนมไพร จังหวัดร้อยเอ็ด ซึ่งเป็นพื้นที่ติดกันได้รับความเดือดร้อนเป็น

จํานวนมาก ครั้นเมื่อปี ๒๕๔๕ ราษฎรในเขตตําบลค้อเหนือและตําบลชานุวรรณ ได้รวมตัวกันคัดค้านการให้
สัมปทานการดูดทรายดังกล่าวต่อผู้ว่าราชการจังหวัดยโสธร ทําให้จังหวัดยโสธรไม่อนุญาตให้ผู้ประกอบการ

ดําเนินการดูดทรายในเขตพื้นที่ที่ราษฎรร้องเรียน

ความเห็นคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

๑. การประกอบการดูดทรายเป็นกิจการที่สร้างปัญหาต่อสภาพแวดล้อม ความสงบสุข และ
สุขภาพอนามัยของชุมชน รวมถึงเป็นกิจการที่ก่อให้เกิดความแตกแยกในชุมชน เห็นควรหาแนวทางให้เป็นกิจการ

ที่ต้องควบคุมการดําเนินการทั้งในเรื่องการกําหนดเขตพื้นที่ (Zoning) และกระบวนการประกอบกิจการ โดย

เร่งด่วน
๒. การที่สมาชิกองค์การบริหารส่วนตําบลค้อเหนือ ได้แสดงความเห็นคัดค้านการ

ประกอบการดูดทราย เพื่อมุ่งหวังการรักษาทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมส่วนรวมไว้ และจังหวัดยโสธรไม่อนุญาตให้มี
การประกอบการดูดทรายในพื้นที่ ถือเป็นการปฏิบัติที่คํานึงถึงผลประโยชน์และสิทธิของชุมชน อันเป็นแบบอย่างที่

ดี

๓. การควบคุมกิจการดูดทรายไม่ให้ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม นอกจากจะต้องยึดหลักการ
กําหนดเขตพื้นที่แล้ว จะต้องคํานึงถึงกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนที่จะได้รับผลกระทบเป็นสําคัญ ไม่ควรอ้าง

ความเห็นของประชาชนทั้งตําบลซึ่งอาจได้รับประโยชน์ด้วย และจะต้องคํานึงถึงปริมาณทรายที่ถูกดูดออกไป ไม่ให้
มีปริมาณเกินกว่าที่จะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

๔. การอนุญาตพื้นที่สัมปทานดูดทรายในเขตรอยต่อสองจังหวัด จําเป็นที่จะต้องมี

คณะกรรมการควบคุมดูแลร่วมกันทั้งสองจังหวัด โดยให้ชุมชนที่เกี่ยวข้องและองค์การบริหารส่วนตําบลในพื้นที่
รับผิดชอบได้เข้าร่วมการประชุมก่อนการพิจารณา

๕. การออกใบอนุญาตให้แก่ผู้ประกอบการที่ยื่นขออนุญาตแบบปีต่อปี กรณีที่ใบอนุญาตหมดอายุลงและ
ผู้ประกอบการได้ยื่นขอต่อใบอนุญาตแล้ว ในระหว่างที่รอการอนุมัติ ผู้ประกอบการสามารถดําเนินการดูดทราย

ต่อไปได้เรื่อยๆ จนกว่าจะมีการออกใบอนุญาตให้ ทําให้การดูดทรายดําเนินการไปโดยไม่มีการตรวจสอบและ

รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”