Page 61 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 61
60 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
ความลักลั่นของกฎหมายภายใต้ระบบคิดแบบทวิเพศ :
กรณีศึกษาประสบการณ์ของคุณครูข้ามเพศในประเทศไทย 1
ดร. ชีรำ ทองกระจำย 2
บทคัดย่อ
ในประเทศไทย ภำครำชกำรไทยเป็นองค์กรที่ไม่เป็นมิตรและกีดกันกลุ่มหลำกหลำยทำงเพศมำก
ที่สุด โดยเฉพำะกลุ่มคนข้ำมเพศซึ่งถูกกีดกันและถูกเลือกปฏิบัติโดยกฎหมำยและระเบียบปฏิบัติที่วำง
อยู่บนรำกฐำนของระบบควำมคิดแบบทวิเพศ บุคลำกรคนข้ำมเพศมักถูกกดดันในกำรท�ำงำนด้วยเหตุ
ที่มีเพศภำวะแตกต่ำงจำกเพศก�ำเนิด บทควำมนี้มีจุดประสงค์น�ำเสนอสภำพปัญหำของกลุ่มคนข้ำมเพศ
โดยอำศัยกรณีศึกษำจำกคุณครูข้ำมเพศที่ท�ำงำนในโรงเรียนรัฐทั้งในส่วนกลำงและส่วนภูมิภำค จ�ำนวน
8 คน โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภำพจำกกำรสัมภำษณ์เชิงลึก ผลจำกกำรวิจัยแสดงให้เห็นว่ำ กลุ่มข้ำรำชกำร
เจ้ำหน้ำที่คนข้ำมเพศเป็นกลุ่มที่เปรำะบำงมำกที่สุด เนื่องจำกมีอัตลักษณ์กำรแสดงออกที่แตกต่ำงจำก
เพศโดยก�ำเนิด กฎระเบียบรำชกำรที่วำงรำกฐำนอยู่บนควำมคิดเพศแบบสองขั้วนั้นไม่เอื้อให้เกิดควำม
เท่ำเทียมส�ำหรับคนข้ำมเพศ อีกทั้งยังเป็นอุปสรรคในกำรใช้ชีวิตในกำรท�ำงำน เช่น คนข้ำมเพศบำงคน
ถูกบังคับจำกผู้บังคับบัญชำให้แต่งกำยตำมเพศก�ำเนิด ถึงแม้ว่ำจะได้ด�ำเนินกำรข้ำมเพศไปแล้ว หรือกำร
ที่กฎระเบียบทำงรำชกำรไม่คุ้มครองรับรองเพศของคนข้ำมเพศ ท�ำให้คนข้ำมเพศอยู่ในภำวะเสี่ยงต่อกำร
ถูกล่วงละเมิดต่ำง ๆ งำนวิจัยนี้เสนอว่ำควรจะมีกำรปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ในภำครำชกำรและก้ำวข้ำม
ผ่ำนกระบวนทัศน์ที่มองแค่สองเพศเป็นกำรให้ควำมส�ำคัญแก่ควำมแตกต่ำงหลำกหลำย กำรเปลี่ยนแปลง
มุมมองนี้จะน�ำไปสู่กำรวำงนโยบำย กำรออกกฎหมำยและมำตรกำรต่ำง ๆ ที่ครอบคลุมคนทุกเพศมำก
ยิ่งขึ้นและน�ำไปสู่กำรพัฒนำควำมเสมอภำคระหว่ำงเพศที่ยั่งยืนในสังคม
ค�าส�าคัญ:
กำรเลือกปฏิบัติด้วยเหตุแห่งเพศ, ควำมเสมอภำคระหว่ำงเพศในที่ท�ำงำน, พระรำชบัญญัติ
ควำมเท่ำเทียมระหว่ำงเพศ พ.ศ. 2558, ควำมหลำกหลำยทำงเพศ, คนข้ำมเพศในประเทศไทย
1 บทควำมนี้เป็นส่วนหนึ่งของงำนวิจัย เรื่อง ควำมหลำกหลำยทำงเพศในองค์กรรัฐ ที่ได้รับทุนอุดหนุนจำกส�ำนักงำน
กองทุนสนับสนุนกำรวิจัย และกรมกิจกำรสตรีและสถำบันครอบครัว กระทรวงกำรพัฒนำสังคมและควำมมั่นคงของมนุษย์.
2 ผู้เขียนเคยด�ำรงต�ำแหน่งนักพัฒนำสังคมช�ำนำญกำร กรมกิจกำรสตรีและสถำบันครอบครัว กระทรวงกำรพัฒนำ
สังคมและควำมมั่นคงของมนุษย์ ระหว่ำง พ.ศ. 2559 – 2562 ปัจจุบันด�ำรงต�ำแหน่งอำจำรย์ประจ�ำภำควิชำสังคมวิทยำและ
มำนุษยวิทยำ คณะสังคมศำสตร์ มหำวิทยำลัยเชียงใหม่ อีเมล cheera.owf@gmail.com.
