Page 114 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 (มกราคม - เมษายน 2563)

112 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน

สัญญาจางระหวางหนวยงานของรัฐกับพนักงานจางเหมาบริการมีการกําหนดระยะเวลาเริ่มตน

และสิ้นสุดสัญญา และมีการตอสัญญาอยางตอเนื่อง การเลิกจางเปนเพียงการบอกเลิกสัญญาหรือไมตอ
สัญญาเทานั้น ไมมีการจายคาชดเชยการเลิกจาง ไมมีอัตราคาจางที่ชัดเจนและอาจตํ่ากวาอัตราคาจาง
แรงงานขั้นตํ่าซึ่งไมเพียงพอตอการดํารงชีพ ไมมีสวัสดิการ ไมอาจลาโดยไดรับคาตอบแทน ไมไดรับการ
จายเงินสบทบเขากองทุนประกันสังคมในสวนของนายจาง พนักงานจางเหมาบริการจะตองมาทํางาน
ตามวันเวลาราชการ ตองลงลายมือชื่อพรอมลงเวลาในการมาปฏิบัติงานและในเวลาเลิกงาน จะตอง

ปฏิบัติงานตามคําสั่งของผูบังคับบัญชาและรับผิดชอบงานตามที่ผูบังคับบัญชาหรือหัวหนาหนวยงาน
มอบหมาย รวมทั้งตองปฏิบัติงานตามคําสั่งอื่นใดที่เกี่ยวของกับงานราชการเชนเดียวกับขาราชการและ
พนักงานราชการ ซึ่งตามขอเท็จจริงที่เกิดขึ้นเปนการปฏิบัติในลักษณะความสัมพันธระหวางนายจางกับ

ลูกจาง ตามมาตรา 575 แหงประมวลกฎหมายแพงและพาณิชย แตพนักงานจางเหมาบริการกลับไมมี
สิทธิหรือสวัสดิการใด ๆ ตามมาตรฐานขั้นตํ่าที่กําหนดไวในกฎหมายแรงงานและกฎหมายประกันสังคม
ไมวาจะเปนสิทธิในการลาปวย ลาพักผอน ลากิจธุระโดยไดรับคาตอบแทนระหวางลา การไดรับการ
เลื่อนเงินเดือนหรือคาตอบแทนการทํางานที่คุมคา สิทธิในการรักษาพยาบาลที่เหมาะสม หรือการไดรับ
การคุมครองในลักษณะของลูกจางรับเหมาคาแรง ตลอดจนสิทธิขั้นพื้นฐานตามกฎหมายประกันสังคม

ประกอบกับมีขอมูลและความเห็นจากรองศาสตราจารยยงยุทธ แฉลมวงศ ผูอํานวยการวิจัย ดานการ
พัฒนาแรงงานฝายการวิจัยทรัพยากรมนุษย และพัฒนาสังคม สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศ และ
เปนผูทรงคุณวุฒิดานสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ของสํานักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน

แหงชาติ วา พนักงานจางเหมาบริการในภาครัฐเปนแรงงานกลุมสุดทายของการจางงานในระบบราชการ
ไมมีอัตราคาจางและสิทธิประโยชนตาง ๆ ที่ชัดเจน พนักงานจางเหมาบริการของสวนราชการบางแหง
เมื่อหยุดงานก็จะถูกหักเงินเดือน ถือเปนปญหาสําคัญและแกไขไดยาก ประกอบกับหนวยงานของรัฐยัง
ไมมีการจัดทําฐานขอมูลจํานวนบุคลากรที่เปนพนักงานจางเหมาบริการในภาครัฐ ทําใหไมมีสถิติที่ชัดเจน
ที่จะนํามาวิเคราะหแกไขปญหา และยังไมมีความชัดเจนวาแรงงานกลุมนี้จะไดรับความคุมครองตาม

กฎหมายใด
จากขอเท็จจริงดังกลาว เห็นไดวา รัฐโดยสวนราชการตาง ๆ ไดมีการจัดจางพนักงานจางเหมา
บริการในรูปแบบของสัญญาจางทําของเพื่ออําพรางสัญญาจางแรงงานอันเปนนิติสัมพันธที่แทจริง สงผล

ใหพนักงานจางเหมาบริการไมไดรับการคุมครองในฐานะลูกจาง ทั้งที่ในทางปฏิบัติมีลักษณะการทํางาน
ที่ไมไดแตกตางจากขาราชการหรือพนักงานราชการ ปญหาที่เกิดขึ้นเปนผลสืบเนื่องมาจากนโยบาย
การปรับลดอัตรากําลังคนภาครัฐที่ตองการลดภาระงบประมาณดานบุคลากร แตกลับผลักภาระไปยัง
เอกชนที่เปนบุคคลธรรมดาซึ่งมีสถานะไมเทาเทียมกับสวนราชการ นอกจากนี้ ยังไมสอดคลองกับความ
พยายามในการแกไขปญหาดานงบประมาณ แมการปรับลดอัตรากําลังคนภาครัฐจะทําใหงบประมาณ

ดานบุคลากรลดลง แตสวนราชการยังสามารถนํางบประมาณในการดําเนินงานไปจัดจางพนักงานจางเหมา
บริการมาทดแทน โดยไมไดมีขอจํากัดในเรื่องกรอบอัตรากําลังเนื่องจากการใชงบประมาณดังกลาวขึ้น
กับดุลพินิจของสวนราชการนั้น ๆ อีกทั้งในปจจุบันยังไมมีมาตรการในการแกไขปญหาอยางจริงจัง แมวา