Page 7 - รายงานฉบับสมบูรณ์ เหลียวหลังแลหน้า 2 ทศวรรษ สิทธิมนุษยชนในสังคมไทย

1.2 การเคลื่อนไหวด้านสิทธิมนุษยชนในสังคมไทยแบ่งออกได้ ดังนี้
1.2.1 การเคลื่อนไหวของภาคประชาชนในเรื่องเกี่ยวกับสิทธิชุมชน สิทธิแรงงาน
สิทธิผู้หญิง สิทธิการมีส่วนร่วมทางการเมือง ซึ่งเคลื่อนไหวอย่างมากตั้งแต่
ช่วงทศวรรษ 2510 เป็นต้นมา แต่ภาษาสิทธิมนุษยชนยังไม่เป็นที่แพร่หลายใน
ขบวนการเคลื่อนไหวของภาคประชาชนมากนัก ภาษที่ใช้ในความหมายที่
หมายถึง สิทธิมนุษยชนในช่วงเวลานั้น ได้แก่ คำว่าสิทธิชุมชน การกดขี่
ความอยุติธรรม ความไม่เป็นธรรม เป็นต้น
1.2.2 การเคลื่อนไหวทางวิชาการ เริ่มมีงานศึกษาและงานตีพิมพ์เผยแพร่เอกสาร
วิชาการที่เกี่ยวข้องกับประเด็นสิทธิมนุษยชนบ้าง เช่น วารสารผู้ไถ่ของ
คณะกรรมการยุติธรรมและสันติแห่งประเทศไทย (ยส.) ที่ก่อตั้งในปี 2525 ซึ่ง
ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นคณะกรรมการคาทอลิกเพื่อความยุติธรรมและสันติ เป็น
องค์กรฝ่ายสังคม ภายใต้สภาพระสังฆราชคาทอลิกแห่งประเทศไทย และเริ่มมี
งานเขียนที่ใช้คำว่า “สิทธิมนุษยชน” เช่น ชุดโครงการวิจัยพัฒนาการ
สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ซึ่งมี 10 โรงการวิจัยย่อยในชุดนี้ (2524) งาน
ของชัยวัฒน์ สถาอานันท์ เรื่อง แนะนำและวิจารณ์การเรียนการสอนสิทธิ
มนุษยชน (2528) งานของ เสน่ห์ จามริก เรื่อง พัฒนาการสิทธิมนุษยชนใน
ประเทศไทย (2531) หลังจากรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช
2540 กำหนดให้มี กสม. งานวิชาการด้านสิทธิมนุษยชนเริ่มมีพัฒนาการที่เป็น
รูปธรรมมากขึ้น ตัวอย่างเช่น มีชุดโครงการวิจัยสิทธิมนุษยชนไทยใน
สถานการณ์สากล ซึ่งมี 9 โครงการย่อย (2542) งานของ เสน่ห์ จามริก เรื่อง
สิทธิมนุษยชน: เกณฑ์คุณค่าและฐานความคิด (2542) และเรื่อง สิทธิ
มนุษยชนไทยในกระแสโลก (2549) งานของ ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ เรื่อง
กำเนิดและความเป็นมาของสิทธิมนุษยชน (2549) และภาษาสิทธิมนุษยชนได้
ถูกพูดถึงอย่างกว้างขวางมากขึ้น
1.2.3 มีการจัดการเรียนการสอนสิทธิมนุษยชนแห่งแรกในระดับบัณฑิตศึกษา เมื่อปี
2542 โดยโครงการจัดตั้งสำนักงานสิทธิมนุษยชนศึกษาและการพัฒนาสังคม
มหาวิทยาลัยมหิดล หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาสิทธิมนุษยชน
เป็นหลักสูตรนานาชาติและเป็นหลักสูตรแรกของประเทศไทย

2. สองทศวรรษสิทธิมนุษยชนไทย
2.1 พัฒนาการทางด้านการส่งเสริมความรู้ ความเข้าใจเรื่องสิทธิมนุษยชน
2.1.1 มีหลักสูตรสิทธิมนุษยชนสำหรับโรงเรียนในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน
คณะกรรมการคาทอลิกเพื่อความยุติธรรมและสันติ (ยส.) ได้จัดทำหลักสูตร
การอบรมและต่อมาได้จัดทำหนังสือคู่มือสำหรับการจัดการเรียนการสอนเรื่อง
สิทธิมนุษยชนขึ้นมา 1 เล่ม เรื่อง เส้นทางสู่สิทธิมนุษยชนศึกษา ในปี 2545
แต่ยังไม่ได้รับการบรรจุเข้าเป็นหลักสูตรของสำนักงานคณะกรรมการ
การศึกษาขั้นพื้นฐาน นอกจากนี้ มูลนิธิและองค์กรพัฒนาเอกชน องค์กรไม่
แสวงกำไรต่าง ๆ ทั้งที่เป็นองค์กรในประเทศไทย และองค์กรข้ามชาติต่าง ๆ
ถือเป็นกลุ่มที่มีบทบาทนำในการรณรงค์ส่งเสริมสิทธิมนุษยชนในสังคมไทย
2.1.2 มีความพยายามขยายหลักสูตรการศึกษาในระดับอุดมศึกษาเพิ่มเติมในประเทศ
ไทย มหาวิทยาลัยมหาสารคาม วิทยาลัยการเมืองการปกครอง ได้เปิด
หลักสูตรคู่ขนานนิติศาสตรบัณฑิต และศิลปศาสตรบัณฑิต สาขา

-3-