Page 18 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563

กรณีลูกจ้างถูกเลิกจ้างและไม่ได้รับสิทธิประโยชน์มากกว่าปีงบประมาณ 2562 สูงถึงร้อยละ 74 ซึ่งกรมสวัสดิการและ
คุ้มครองแรงงานได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงและให้คำาแนะนำาช่วยเหลือให้แรงงานได้รับการคุ้มครองสิทธิตามกฎหมาย
นอกจากนี้ รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังได้มีการดำาเนินการเพื่อส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิของแรงงานกลุ่มต่าง ๆ
ให้ดียิ่งขึ้น เช่น มีความคืบหน้าในการแก้ไขพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 และพระราชบัญญัติแรงงาน

รัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ พ.ศ. 2543 มีการจัดทำาร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตแรงงานนอกระบบ
พ.ศ. .... และปรับปรุงกฎหมายการขยายอายุให้แรงงานอิสระที่มีอายุเกิน 60 ปี แต่ไม่เกิน 65 ปีบริบูรณ์ สามารถ
สมัครเป็นผู้ประกันตนตามมาตรา 40 ของกฎหมายประกันสังคมได้ ส่วนกลุ่มแรงงานต่างด้าวที่ได้รับผลกระทบจาก
โรคโควิด 19 เช่นเดียวกันนั้น รัฐมีมาตรการเยียวยาและผ่อนปรนให้อยู่ในประเทศไทยและทำางานได้ต่อไป ในกลุ่ม
แรงงานประมงซึ่งส่วนใหญ่เป็นแรงงานต่างด้าว 3 สัญชาติ ได้มีการออกประกาศเพื่อให้การคุ้มครองการได้รับค่าตอบแทน
รายเดือน ความช่วยเหลือจากรัฐในการตรวจทานความถูกต้องของสัญญาจ้าง และการประกันสุขภาพ เป็นต้น ทั้งนี้
กสม. มีข้อเสนอแนะต่อรัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น การส่งเสริมให้ความรู้แก่กลุ่มแรงงานถึงสิทธิประโยชน์

ตามกฎหมายแรงงานและช่องทางในการร้องเรียน การบังคับใช้กฎหมายคุ้มครองแรงงานอย่างเคร่งครัด การประชาสัมพันธ์
ให้แรงงานนอกระบบเข้าสู่ระบบประกันสังคมให้มากขึ้น และให้แรงงานต่างด้าวมีความรู้ความเข้าใจในกฎหมายแรงงาน
เป็นต้น

ในส่วนของสิทธิชุมชนกับการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ในปี 2563 รัฐบาลได้สำารวจการถือครองที่ดิน
ของประชาชนในพื้นที่เขตอุทยานแห่งชาติและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเพื่อออกมาตรการผ่อนผันให้ประชาชนในพื้นที่
มีสิทธิอยู่อาศัยและเข้าทำาประโยชน์ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ได้ แต่ภาคประชาชนยังมีข้อห่วงกังวลเกี่ยวกับกฎหมายป่าชุมชน
ที่ต้องอยู่นอกเขตป่าอนุรักษ์ อาจทำาให้ชุมชนที่อาศัยและพึ่งพิงป่าไม้ที่อยู่ในเขตป่าอนุรักษ์ไม่สามารถขอจัดตั้งป่าชุมชนได้
กลุ่มชาติพันธุ์ชาวกะเหรี่ยงและชาวเลยังประสบปัญหาเรื่องที่อยู่อาศัย ที่ทำากินและบางรายถูกดำาเนินคดีโดยหน่วยงานรัฐ
นอกจากนี้ การดำาเนินโครงการของรัฐหรือที่รัฐเป็นผู้อนุญาตให้ดำาเนินการที่มีผลกระทบต่อชุมชนยังขาดการมี
ส่วนร่วมของประชาชนอย่างเพียงพอในหลายกรณี เช่น การขออนุญาตเกี่ยวกับเหมืองแร่ หรือการสร้างกำาแพงกันคลื่น

ชายฝั่งทะเล ในประเด็นนี้ กสม. มีข้อเสนอแนะต่อรัฐบาล อาทิ ควรปรับปรุงหรือแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายที่มีอยู่ให้รับรอง
สิทธิชุมชนเพื่อให้ชุมชนรวมถึงกลุ่มชาติพันธุ์ สามารถมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติกับรัฐได้ การให้
ประชาชนในพื้นที่มีส่วนร่วมให้ข้อคิดเห็นต่อการดำาเนินโครงการที่อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิต รวมถึง
มีมาตรการเยียวยาผู้ที่ได้รับผลกระทบอย่างเหมาะสม

ในประเด็นสิทธิด้านสุขภาพ ในปี 2563 รัฐบาลมีการดำาเนินการต่อเนื่องเพื่อให้ประชาชนเข้าถึงบริการสาธารณสุข
อย่างทั่วถึง เช่น การพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิ การลดความแออัดในโรงพยาบาลโดยใช้เทคโนโลยี การจัดหาวัคซีน
ป้องกันโรค เป็นต้น ส่วนสถานการณ์สุขภาพที่ควรติดตามและเฝ้าระวัง คือ ปัญหาสุขภาพจิต โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
การฆ่าตัวตายโดยถ่ายทอดสดทางสื่อออนไลน์ และการบริการให้คำาปรึกษาแก่ผู้ที่มีปัญหาสุขภาพจิตอาจยังไม่เพียงพอ
ปัญหามลพิษจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM 2.5) ที่ยังเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยประชาชนบางส่วน
ยังขาดความรู้ความเข้าใจและขาดอุปกรณ์ในการป้องกันตนเองจากฝุ่นละอองขนาดเล็ก ในส่วนของการใช้สารเคมีป้องกัน

และกำาจัดศัตรูพืชที่กระทบต่อสุขภาพ มีบางภาคส่วนที่เรียกร้องให้ยังคงใช้พาราควอตและคลอร์ไพริฟอสต่อไป เนื่องจาก
ยังไม่สามารถหาสารทดแทนให้แก่เกษตรกรที่มีประสิทธิภาพและราคาที่เหมาะสมได้ ทั้งนี้ กสม. มีข้อเสนอแนะต่อรัฐบาล
และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น การเร่งดำาเนินการในเชิงรุกเพื่อสำารวจและวางแผนเพื่อช่วยเหลือคนที่ส่งสัญญาณ
การฆ่าตัวตายบนสื่อสังคมออนไลน์ การสร้างความรู้ความเข้าใจถึงอันตรายและการป้องกันตนเองจากปัญหาฝุ่นละออง
PM 2.5 รวมทั้งการจัดให้ประชาชนเข้าถึงอุปกรณ์ในการป้องกันตนเองอย่างเพียงพอและในราคาที่เข้าถึงได้ และเร่งหา
มาตรการรองรับที่เหมาะสมสำาหรับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับเกษตรกรในการใช้สารกำาจัดศัตรูพืชเพื่อใช้งาน

สำาหรับสิทธิด้านการศึกษาพบว่า สถิติการเข้าถึงการศึกษาของประชากรในวัยเรียนของประเทศไทยในปี 2563
ยังอยู่ในระดับที่น่าเป็นห่วง ประชากรในวัยเรียนประมาณ 2 ล้านคนยังไม่สามารถเข้าถึงการศึกษาสถิตินักเรียน
ที่ออกจากการศึกษากลางคันจะมีแนวโน้มลดลงและอยู่ในระดับตำ่า และรัฐบาลได้มีความพยายามที่เป็นรูปธรรม

16 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand