Page 5 - รายงานการศึกษา ปัญหาและผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนจากนโยบายของรัฐบาลในการประกาศสงครามต่อสู้เพื่อเอาชนะยาเสพติด เมื่อปี พ.ศ. 2546
P. 5
บทสรุปส ำหรับผู้บริหำร
เมื่อวันที่ ๒ มกราคม ๒๕๔๖ คณะรัฐมนตรีภายใต้การน าของ พ.ต.ท. ทักษิณ ชินวัตร
นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น มีมติก าหนดนโยบายปราบปรามยาเสพติดให้เป็นวาระแห่งชาติ ตามที่นายกรัฐมนตรี
เสนอ โดยก าหนดระยะเวลาการด าเนินนโยบายดังกล่าวให้แล้วเสร็จภายในช่วงระยะเวลาสามเดือน กล่าวคือ
ตั้งแต่วันที่ ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๖ ถึงวันที่ ๓๐ เมษายน ๒๕๔๖ และต่อมามีการมอบหมายนโยบายดังกล่าวแก่
เจ้าหน้าที่ของรัฐในระดับต่างๆ เพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามนโยบาย อย่างไรก็ตาม ปรากฏข้อเท็จจริงว่า
ภายหลังจากการด าเนินนโยบายปราบปรามยาเสพติดของรัฐบาล มีคดีฆาตกรรมเกิดขึ้นเป็นจ านวน
๒,๖๐๔ คดี และมีผู้เสียชีวิตจ านวนทั้งสิ้น ๒,๘๗๓ คน ซึ่งเป็นจ านวนสูงผิดปกติเมื่อเปรียบเทียบกับคดี
ฆาตกรรมในช่วงระยะเวลาเดียวกันก่อน (พ.ศ.๒๕๔๔ – พ.ศ. ๒๕๔๕) และหลังการด าเนินนโยบายดังกล่าว
(พ.ศ. ๒๕๔๗ – พ.ศ. ๒๕๔๘) กอปรกับมีเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการกระท าความผิดอาญาซึ่งเป็นการกระท า
อันเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติเป็นจ านวนมาก ซึ่งก่อให้เกิด
ผลกระทบและความเสียหายต่อประชากรพลเรือนอย่างกว้างขวาง
โดยที่ประเทศไทยมีข้อผูกพันตามกฎหมายและกฎเกณฑ์ระหว่างประเทศฉบับต่างๆ
ในการให้ความคุ้มครองสิทธิมนุษยชน และคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติเป็นองค์กรอิสระที่มีอ านาจ
หน้าที่โดยตรงในการส่งเสริมการเคารพและการปฏิบัติตามหลักสิทธิมนุษยชนทั้งในระดับประเทศและระหว่าง
ประเทศ ตลอดจนตรวจสอบและรายงานการกระท าหรือการละเลยการกระท าอันเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน
หรือไม่เป็นไปตามพันธกรณีระหว่างประเทศเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนที่ประเทศไทยเป็นภาคี ส านักงาน
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ จึงเห็นความส าคัญและความจ าเป็นที่จะต้องจัดให้มีการศึกษาเกี่ยวกับ
ปัญหาและผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนจากนโยบายของรัฐบาลในการประกาศสงครามต่อสู้เพื่อเอาชนะ
ยาเสพติด เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๔๖ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อน าเสนอข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นให้ปรากฏต่อสังคม และเพื่อ
ท าให้เกิดความเป็นธรรมแก่ผู้ได้รับความเสียหายและผลกระทบจากการด าเนินนโยบายดังกล่าว ตลอดจนเพื่อ
ด าเนินการให้ผู้กระท าความผิดได้รับโทษตามความเหมาะสม อันจะเป็นการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
แก่ประชากรพลเรือนของประเทศไทย และในขณะเดียวกันก็จะเป็นการป้องกันมิให้องค์กรของรัฐก าหนด
นโยบายใดๆ ที่เป็นการเปิดโอกาสให้มีการกระท าอันเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนต่อไปในอนาคต
การศึกษาตามโครงการศึกษานี้เป็นการศึกษาวิจัยทางกฎหมายโดยแท้ (Juridical Research)
และไม่มีความมุ่งหมายเพื่อประโยชน์ในทางการเมืองแต่อย่างใด การศึกษากระท าโดยการค้นคว้าวิจัยเอกสาร
(Documentary Research) โดยเฉพาะอย่างยิ่งข้อมูลที่ได้จากรายงานของ “คณะกรรมการอิสระตรวจสอบ
ศึกษา และวิเคราะห์การก าหนดนโยบายปราบปรามยาเสพติดให้โทษและการน านโยบายไปปฏิบัติจนเกิดความ
เสียหายต่อชีวิต ร่างกาย ชื่อเสียงและทรัพย์สินของประชาชน” (คตน.) และรายงานการศึกษาวิเคราะห์ของ
“คณะอนุกรรมการตรวจสอบผู้รับผิดชอบเชิงนโยบาย” ตลอดจนเรื่องร้องเรียนของผู้ได้รับผลกระทบจากการ
ด าเนินนโยบายดังกล่าวที่เสนอมายังส านักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ นอกจากนี้ คณะผู้วิจัย
ยังได้ลงพื้นที่ในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทยเพื่อประชุมกลุ่มย่อย (focus group) และรับฟังข้อเท็จจริงและ
รวบรวมหลักฐานต่างๆ จากครอบครัวของผู้เสียหายและบุคคลฝ่ายต่างๆ ด้วย
การศึกษานี้แบ่งการน าเสนอออกเป็น ๕ บท ได้แก่ บทน า บทที่หนึ่ง สภาพการณ์และสภาพ
ปัญหาโดยรวมจากนโยบายของรัฐบาลในการประกาศสงครามต่อสู้ยาเสพติด เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๔๖ บทที่สอง
สภาพการณ์และสภาพปัญหาโดยรวมของการด าเนินนโยบายปราบปรามยาเสพติดในประเทศเม็กซิโกในช่วง
