Page 87 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง พันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนของประชาคมอาเซียน
P. 87
รายงานการศึกษาวิจัย
โครงการการศึกษาวิจัย เรื่อง พันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนของประชาคมอาเซียน
1. จากเจตจ านงทางการเมืองสู่พันธกรณีทางกฎหมาย
ในด้านแรก อาเซียนมีตราสารทางการเมืองจ านวนหนึ่งที่ยังมิได้มีการพัฒนาสู่
พันธกรณีทางกฎหมายซึ่งจะท าให้การคุ้มครองสิทธิมนุษยชนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น เช่น
ประเด็นการคุ้มครองแรงงานข้ามชาติ ประเด็นสิ่งแวดล้อม (นอกเหนือจากหมอกควันข้ามพรมแดน) และที่
ส าคัญคือการประกาศใช้ปฏิญญาสิทธิมนุษยชนอาเซียน (AHRD) ซึ่งเป็นตราสารที่ครอบคลุมสิทธิมนุษยชน
อย่างหลากหลาย ท าให้สามารถพิจารณาหยิบยกประเด็นสิทธิมนุษยชนที่มีผลกระทบต่อภูมิภาคหรือที่ยัง
มิได้มีการด าเนินการอย่างจริงจังขึ้นเพื่อผลักดันให้มีการพัฒนาไปสู่ตราสารที่มีผลทางกฎหมายต่อไป
ประเทศไทย (ซึ่งรวมถึง กสม.) ควรพิจารณาวางแผนในเรื่องนี้เพื่อรองรับการท าหน้าที่เป็นประธานอาเซียน
ในปี พ.ศ. 2562
2. จากหลักกฎหมายสู่ข้อเท็จจริงของประชาชน
สิ่งที่ส าคัญที่สุดส าหรับประชาชนของอาเซียนทั้งสิบประเทศคือการได้รับความ
คุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่มีผลจริงในทางปฏิบัติ และโดยที่ประชาคมอาเซียนได้ตั้งค าขวัญหลักส าหรับ
ระยะเวลาสิบปีตั้งแต่ พ.ศ. 2558 ถึง พ.ศ. 2568 ว่าจะเป็นภูมิภาคที่มีประชาชนเป็นศูนย์กลางและให้
ความส าคัญกับประชาชน (People-Oriented, People-Centred) จึงจ าเป็นที่ทุกภาคส่วนของอาเซียน
และประเทศสมาชิก จะตั้งเป้าหมายและนโยบายในการน าพันธกรณีต่างๆ ที่ได้ให้ไว้ทั้งที่เป็นทางการเมือง
และโดยเฉพาะที่เป็นพันธกรณีทางกฎหมาย มาปฏิบัติให้มีผลอย่างเป็นรูปธรรมต่อประชาชนต่อไป
7.3 ข้อเสนอการวิจัย/ค้นคว้าเพิ่มเติมต่อส านักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน
แห่งชาติ
ข้อสรุปที่ปรากฏจากการวิจัยในครั้งนี้คือการพัฒนาตราสารสิทธิมนุษยชนในอาเซียนยังอยู่ใน
ระยะเริ่มต้นโดยแรงขับเคลื่อนในการพัฒนาตราสารสิทธิมนุษยชนที่ส าคัญคือกลไกสิทธิมนุษยชนอาเซียน
โดยเฉพาะคณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาลอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (AICHR) การวิจัยและค้นคว้า
เพื่อให้เกิดข้อมูลหรือฐานข้อมูลเชิงประจักษ์ที่จะสามารถใช้เป็นแนวทางในการวางแนวนโยบายเพื่อน าเสนอ
ภาคส่วนที่เกี่ยวข้องต่อไปถือเป็นประเด็นส าคัญที่ต้องด าเนินการอย่างต่อเนื่อง ในส่วนท้ายของรายงานฉบับ
นี้จึงน าเสนอประเด็นที่ กสม. สามารถใช้ประกอบการพิจารณาเพื่อก าหนดเป็นหัวข้อในการวิจัยและค้นคว้า
ต่อไปเพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนการพัฒนาทั้งในระดับอาเซียนและในระดับประเทศไทยซึ่ง กสม. ถือเป็น
ภาคส่วนยุทธศาสตร์ที่ส าคัญ ทั้งนี้ ประเด็นที่น าเสนอนี้ เป็นเพียงตัวอย่างเบื้องต้นเท่านั้น
1. การเสริมสร้างประสิทธิภาพกลไกสิทธิมนุษยชนส าหรับสตรีและเด็กในอาเซียน
สิทธิสตรีและเด็กถือเป็นจุดร่วมในด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศสมาชิกอาเซียน
แต่จ าต้องมีการพัฒนาในอีกหลายด้านโดยเฉพาะการเสริมสร้างศักยภาพและประสิทธิภาพของกลไกสิทธิ
มนุษยชนในประเด็นดังกล่าวซึ่งมีองค์กรที่มีภารกิจโดยตรงคือ AICHR และ ACWC
2. การพัฒนาตราสารด้านสิ่งแวดล้อมในอาเซียน
ผลกระทบสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน (Transboundary environmental impact)
เป็นประเด็นที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งและในหลายรูปแบบ และมีแนวโน้มที่จะมีความรุนแรงมากยิ่งขึ้นเมื่อมีการ
เปิดประชาคมอาเซียนอย่างเต็มรูปแบบแล้ว เนื่องจากการลงทุนข้ามพรมแดนสามารถด าเนินการได้โดยมี
อุปสรรคน้อยลงโดยเฉพาะในด้านกฎระเบียบ ในปัจจุบันอาเซียนมีเพียงข้อตกลงในรูปแบบอนุสัญญาเฉพาะ
National Human Rights Commission of Thailand 76
