Page 544 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง เพื่อปรับปรุงแก้ไขนโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนด้านที่ดินและป่า

สํานักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ
National Human Rights Commission of Thailand

9. สรุปและขอเสนอแนะ

การศึกษาวิจัยเพื่อการปรับปรุงแกไขนโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปา
มีจุดมุงหมายที่จะทําความเขาใจภาพรวมของปญหาและเหตุปจจัยของปญหาที่ดิน ตลอดจนบริบทแวดลอม

กับปญหาที่ดินทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองที่เปนผลใหราษฎรไดรับความเดือดรอน และรองเรียนวา

ถูกละเมิดสิทธิตลอดจนถูกฟองรองดําเนินคดีและถูกขับไลออกจากที่ดิน โดยมีวัตถุประสงคเพื่อ 1) รวบรวมขอมูล
ขอเท็จจริงจากเรื่องรองเรียนการละเมิดสิทธิดานที่ดินปาไม 2) วิเคราะห สังเคราะหประเด็นทางนโยบาย

และกฎหมายที่เกี่ยวของกับการละเมิดสิทธิในที่ดินและปา 3) จัดทําความเห็นในการปรับปรุงแกไขนโยบาย
และกฎหมายที่จะนําไปสูการคุมครองสิทธิของประชาชน และ 4) จัดทําขอเสนอเพื่อการปฏิรูปโครงสราง

ระเบียบกฎหมายที่เกี่ยวของกับที่ดินและปา โดยวิธีการศึกษาจากเอกสารเรื่องรองเรียนราว 300 เรื่อง

และในจํานวนนี้ไดคัดเลือกรายงานการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่มีประเด็นละเมิดสิทธิชัดแจง
ประมาณ 40 เรื่อง รวมทั้งนโยบายกวา 100 เรื่อง และกฎหมายกวา 20 ฉบับ มาศึกษาวิเคราะหขอมูลการละเมิด

สิทธิและขอเสนอปรับปรุงแกไขในเชิงนโยบายและกฎหมายที่เกี่ยวของกับที่ดิน 5 ประเภท ไดแก ที่ดินปาไม

ที่ดินสาธารณะ ที่ดินราชพัสดุ ที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน (ส.ป.ก.) และที่ดินเอกชน
ผลการศึกษาพบวา ลักษณะพฤติกรรมรุนแรงที่กอใหเกิดขอพิพาท ขัดแยง และการละเมิดสิทธิ

ไดแก การประกาศเขตปาทับที่ดินทํากินของราษฎรและชุมชน การไมเพิกถอนเขตปาซึ่งออกทับที่ดินราษฎร

ที่มีสิทธิ การจับกุมฟองรองดําเนินคดีและสั่งใหออกจากพื้นที่ ใชวิธีการรุนแรงในการขมขู คุกคาม ขับไล
การกระทําการรุนแรงตอชีวิตและทรัพยสิน การทําโครงการของรัฐทับที่ทํากิน การอนุญาตใหรัฐหรือเอกชน

ใชที่ปาที่มีกรณีพิพาทกับราษฎรโดยที่ยังไมมีขอยุติ การจํากัดการทําประโยชนที่ดิน การจํากัดการพัฒนา
และการเลือกปฏิบัติกับราษฎรที่ยากจน

เหตุปจจัยแหงพฤติกรรมรุนแรงเกิดจากการใชอํานาจรัฐกําหนดนโยบายและออกกฎหมายประกาศ

เขตปาทับซอนที่ดินที่ชุมชนใชประโยชนเปนที่อยูอาศัยและทํากิน และหามชาวบานไมใหอยูอาศัยและหรือทํากิน
ในพื้นที่ดังกลาว โดยมีนโยบายที่เกี่ยวของ เชน นโยบายปาไม พ.ศ. 2528 มติคณะรัฐมนตรีเกี่ยวกับ

ที่ดินปาไมกวา 20 ฉบับ ที่สําคัญ ไดแก มติ ครม. วันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2518 เรื่องแผนงานจัดที่ดินใหแกราษฎร
ในรูปหมูบานปาไมในเขตปาสงวนที่เสื่อมโทรม มติ ครม. วันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2522 ใหลดการทําไมลงรอยละ 15

ทําใหมีการปดปา 341 ปา มติ ครม. วันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2522 เห็นชอบการชวยเหลือราษฎรที่บุกรุก

อยูในปาสงวนแหงชาติและปาไมถาวรของชาติใหมีที่ทํากิน มติ ครม. วันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2525 เห็นชอบ
นโยบายการใชและกรรมสิทธิ์ที่ดิน ใหจัดทําโครงการจําแนกประเภทที่ดินในพื้นที่ 30 ลานไร พื้นที่ไมเหมาะสม

แกการเกษตรใหทําหมูบานปาไมและปลูกปา พื้นที่เหมาะสมแกการเกษตรใหกรมปาไม ส.ป.ก. และสวนราชการ

เกี่ยวของ จัดทําโครงการใชประโยชนที่ดินทํากิน มติ ครม. วันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2525 ใหสํานักงานคณะกรรมการ

รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข 523
นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”