Page 202 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

๖๘ | - ผ

กรณีร้องเรียนที่ ๑๘๕/๒๕๔๕ รายงานที่ ตส. ๗/๒๕๔๙

เรื่อง สิทธิชุมชนในการมีส่วนร่วม ในการจัดการการบํารุงรักษา และการใช้ประโยชน์จาก

ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรณีโครงการบรรเทาอุทกภัยอําเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

(คลองระบายน้ํา ร.๑)

สภาพปัญหา

ผู้ร้องกับพวกอาศัยอยู่ในตําบลบางกล่ําและตําบลท่าช้าง อําเภอบางกล่ํา จังหวัดสงขลา ต่อมาเมื่อเดือน

กรกฎาคม ๒๕๔๕ ได้มีการออกพระราชกฤษฎีกาเวนคืนที่ดินของพวกตน เพื่อระบายน้ําให้ออกจากพื้นที่อําเภอ
หาดใหญ่เนื่องจากน้ําท่วม โดยไม่คํานึงถึงสิทธิของชุมชนที่จะได้รับผลกระทบ และไม่มีการชี้แจงข้อมูลเกี่ยวกับ

โครงการให้ราษฎรรับทราบ ส่วนคณะกรรมการกําหนดราคาเบื้องต้นของอสังหาริมทรัพย์ที่จะต้องเวนคืนและ
จํานวนเงินทดแทน ขาดการมีส่วนร่วมของชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบทําให้ราคาค่าทดแทนของที่ดินและทรัพย์สิน

จึงถูกกําหนดโดยไม่เป็นธรรม

ความเห็นคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

๑. ขาดการระดมความคิดเพื่อหาแนวทางในการแก้ปัญหาน้ําท่วมและการระบายน้ําออกจากตัวเมือง
หาดใหญ่ในช่วงฤดูฝน การหาแนวทางเลือกแนวเส้นทาง การใช้ประสบการณ์ของชาวบ้านที่มีประสบการณ์อยู่ใน

พื้นที่ ซึ่งจากข้อมูลของนักวิจัยพบว่า สามารถระบายน้ําเข้าคลองบางกล่ําเดิมโดยไม่ต้องขุดคลองระบายน้ําสายใหม่

ระยะทาง ๒๓.๕ กิโลเมตร
๒. ก่อนเริ่มโครงการ ขาดการให้ข้อมูลข่าวสารให้ผู้ที่ได้รับผลกระทบให้ได้ทราบข้อมูลความเป็นมา

วัตถุประสงค์ และผลกระทบ รวมถึงให้ประชาชนร่วมแสดงความคิดเห็น ให้ข้อเสนอแนะ และร่วมตัดสินใจ

๓. ขาดการศึกษาผลกระทบที่จะเกิดขึ้นจากการดําเนินโครงการทั้งในด้านผลกระทบทางเศรษฐกิจ สังคม
และวิถีชีวิตชุมชน รวมถึงมาตรการลดผลกระทบเหล่านั้น ถึงแม้ว่าโครงการนี้จะไม่อยู่ในข่ายที่จะต้องจัดทํารายงาน

การวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม แต่โครงการนี้ส่งผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรง และอยู่ใน
ข่ายประเภทโครงการที่จะต้องทําจัดทํารายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมตามมติคณะรัฐมนตรี ๑ สิงหาคม ๒๕๔๓ ว่า

ด้วยการจัดการมาตรการที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ชุ่มน้ําระดับชาติและระดับนานาชาติ
๔. กระบวนการกําหนดค่าทดแทน ขาดการมีส่วนร่วมของผู้ที่ได้รับผลกระทบ เนื่องจากคณะกรรมการ

กําหนดราคาเบื้องต้นของอสังหาริมทรัพย์ที่จะต้องเวนคืนและจํานวนเงินค่าทดแทน ซึ่งแต่งตั้งโดยรัฐมนตรีว่าการ

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์นั้น ปรากฏว่ามีนายอําเภอเจ้าของท้องที่เป็นประธานกรรมการ และมีกรรมการจาก
ส่วนราชการอื่น มีเพียงตัวแทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นกรรมการร่วมเท่านั้น แต่ขาดตัวแทนของประชาชน

ที่ได้รับผลกระทบเข้าร่วมในคณะกรรมการดังกล่าว ทําให้ขาดความเป็นธรรมในการจ่ายค่าทดแทนที่ดินและ

ทรัพย์สิน เนื่องจากค่าทดแทนไม่เป็นไปตามราคาที่ซื้อขายกันตามปกติ รวมทั้งไม่คํานึงถึงการได้มาของสภาพและ
ที่ตั้งของอสังหาริมทรัพย์ ตลอดจนความเสียหายของผู้ถูกเวนคืน อาทิ ความเสียหายของผู้ที่เหลือที่ดินเป็นรูป

ชายธง ที่ดินที่เหลือเล็กน้อยจนไม่สามารถใช้ประกอบอาชีพเกษตรกรรมต่อไปได้ สวนยางพารามีคลองผ่ากลาง
สวนข่าที่มีรายได้ตลอดปี เป็นต้น

รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”