Page 176 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

๔๒ | - ผ

กรณีร้องเรียนที่ ๔๙๗/๒๕๔๕ รายงานที่ ตส. ๒๖๙/๒๕๕๐

เรื่อง สิทธิชุมชน กรณีโครงการเขื่อนแม่สรวย และโครงการเขื่อนแม่ตาช้าง อ.แม่สรวย จ.เชียงราย

สภาพปัญหา

โครงการเขื่อนแม่สรวยก่อสร้างทับเหมืองฝายดั้งเดิมของชาวบ้าน ส่งผลกระทบต่อชาวบ้านทั้งในพื้นที่
เหนือเขื่อนและพื้นที่ใต้เขื่อน ส่วนโครงการเขื่อนแม่ตาช้างยังไม่ก่อสร้าง แต่ชาวบ้านเกรงว่า โครงการเขื่อนแม่

ตาช้างจะก่อให้เกิดปัญหาเหมือนโครงการเขื่อนแม่สรวย

กรมชลประทานได้ก่อสร้างโครงการเขื่อนแม่สรวยทับไปบนฝายดั้งเดิมของชาวบ้าน ทําให้ชาวบ้านที่เคยใช้

น้ําจากฝายมาตลอดประสบปัญหาทั้งด้านเหนือเขื่อนและด้านท้ายเขื่อน และเมื่อโครงการเขื่อนแม่สรวยก่อสร้าง
เสร็จสมบูรณ์แล้ว กลับใช้ประโยชน์ได้น้อยกว่าฝายดั้งเดิมของชาวบ้าน และจากปัญหาที่เกิดจากโครงการเขื่อนแม่

สรวย ทําให้ชาวบ้านเกรงว่าโครงการเขื่อนแม่ตาช้างที่จะก่อสร้างในอําเภอแม่สรวยเช่นกัน จะก่อให้เกิดปัญหา
เช่นเดียวกับเขื่อนแม่สรวย

ความเห็นคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

๑. จากการตรวจสอบข้อเท็จจริงในพื้นที่ และรับฟังคําชี้แจงด้วยเอกสารและวาจา พบว่า โครงการเขื่อน
แม่สรวยเป็นโครงการของรัฐ ที่ดําเนินการก่อสร้างทับฝายหลวงและฝายน้อย ซึ่งเป็นระบบเหมืองฝายดั้งเดิมของ

ชุมชนที่สร้างขึ้นเอง และมีระบบการจัดการน้ําอย่างเป็นธรรมโดยแก่เหมืองและแก่ฝาย แต่นับจากที่มีการก่อสร้าง

โครงการเขื่อนแม่สรวยแล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๔๖ จนถึงปัจจุบัน โครงการเขื่อนแม่สรวยยังไม่สามารถจัดสรรน้ํา
ให้แก่พื้นที่เกษตรกรรมเดิมได้ แม้ทางฝ่ายผู้รับผิดชอบจะพยายามแก้ไขปัญหามาโดยตลอดก็ตาม แต่ก็ยังไม่

สามารถแก้ไขให้ลุล่วงไปได้ งบประมาณที่ขอตั้งเพื่อปรับปรุงแก้ไขระบบส่งน้ําในปีงบประมาณ ๒๕๔๙ ไม่ได้รับ

จัดสรรและแจ้งว่าจะเสนอขอให้ปี ๒๕๕๐ ซึ่งไม่ชัดเจนว่าจะได้รับตามเสนอ และหากได้รับจะแก้ไขปัญหาน้ําไม่
เพียงพอได้หรือไม่

หากระบบเหมืองฝายเดิมซึ่งเกิดขึ้นจากภูมิปัญญาชาวบ้าน และมีระบบการจัดสรรน้ําอย่างเป็นธรรม จึงไม่

ชอบที่หน่วยงานของรัฐจะก่อสร้างโครงการเขื่อนที่ไปทําลายระบบเหมืองฝายเดิม ดังนั้น กรมชลประทานต้อง

แสดงความรับผิดชอบโดยจัดสรรงบประมาณเพื่อแก้ไขความเดือดร้อนให้กับประชาชนโดยด่วน

๒. สมควรที่จะมีการศึกษาโดยละเอียดว่า เพราะเหตุใดบ้างที่โครงการเขื่อนแม่สรวยไม่สามารถยัง
ประโยชน์ได้ตามวัตถุประสงค์ของโครงการ และหากจะปรับปรุงแก้ไขให้ใช้ประโยชน์ได้ครบถ้วนจะต้องดําเนินการ

เรื่องใด อย่างไร ใช้งบประมาณเท่าใด และอื่นๆ อันสร้างผลกระทบต่องบประมาณแผ่นดินอันเกิดจากภาษีของ

ประชากรจํานวนมาก และใช้ผลการศึกษาเป็นบทเรียน สําหรับการจะก่อสร้างเขื่อนเช่นนี้ในพื้นที่อื่น รวมถึงเขื่อน
แม่ตาช้างด้วย

รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา