Page 97 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 97
96 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
10
บทสรุป
กำรวิเครำะห์ทำงกฎหมำยที่มีอยู่จะท�ำให้เห็นได้ชัดว่ำ สิทธิในกำรมีสิ่งแวดล้อมที่ดีในฐำนะเป็น
สิทธิมนุษยชน หำกมีอยู่จริง ก็ถือว่ำยังมีรูปแบบที่อ่อนแอมำก ทั้งนี้ เพรำะตรำสำรระหว่ำงประเทศ
เช่น ปฏิญญำสตอกโฮล์มฯ (SDHE) และปฏิญญำริโอฯ (Rio Declaration) ซึ่งโดยนัยถือว่ำเป็น
ตรำสำรหลักที่กล่ำวถึงหลักกำรให้สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดีเป็นสิทธิตำมกฎหมำยระหว่ำงประเทศก็ยัง
เป็นเพียงตรำสำรเชิงสมัครใจ (soft law) ท�ำให้สิทธิในกลุ่มนี้ยังถือเป็นกลุ่มสิทธิที่ยังไม่มีผลผูกมัดทำง
กฎหมำย ส�ำหรับร่ำงหลักกำร (Draft Principles) ตำมที่ปรำกฏในรำยงำน Ksentini ขององค์กำรสหประชำชำติ
ก็ยังเป็นเพียงร่ำงหลักกำรที่ยังไม่ได้มีผลใช้บังคับ ดังนั้น จึงยังมีควำมจ�ำเป็นที่จะต้องให้มีกำรด�ำเนินกำร
ที่เข้มงวดมำกขึ้นเพื่อให้เกิดกำรตีควำมสิทธิในสิ่งแวดล้อมดีขึ้นบนหลักกำรและกลไกด้ำนสิทธิมนุษยชน
ที่มีอยู่แล้ว เช่น กติกำระหว่ำงประเทศว่ำด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทำงกำรเมือง (ICCPR) กติกำ
ระหว่ำงประเทศว่ำด้วยสิทธิทำงเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (ICESCR) อย่ำงไรก็ตำม กำรตีควำม
ดังกล่ำวโดยศำลยังมีข้อจ�ำกัดอยู่มำก โดยเฉพำะอย่ำงยิ่ง ในเวทีสิทธิมนุษยชนระหว่ำงประเทศ
แต่ก็มีควำมเป็นไปได้ในกำรตีควำมเช่นนี้ที่มำกขึ้นในบริบทภำยในประเทศ ดังเช่น กรณีศึกษำของอินเดีย
ที่แสดงให้เห็นว่ำ ด้วยควำมคิดสร้ำงสรรค์ในกำรพิจำรณำคดีเพียงเล็กน้อย ศำลมีควำมเป็นไปได้ค่อนข้ำงสูง
ที่จะขยำยขอบเขตของกำรคุ้มครองสิทธิมนุษยชน เช่น สิทธิในกำรด�ำรงชีวิต สิทธิในกำรมีสุขภำพที่ดี
เชื่อมโยงไปให้ถึงกำรคุ้มครองสิทธิที่เกี่ยวกับกำรมีสิ่งแวดล้อมที่ดี อนึ่ง แม้ศำลในประเทศก�ำลังพัฒนำ
มีแนวโน้มที่จะยอมรับว่ำผลกระทบด้ำนสิ่งแวดล้อมเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ของกำรพัฒนำ แต่ก็ต้อง
เน้นย�้ำถึงควำมจ�ำเป็นในกำรสร้ำงควำมสมดุลระหว่ำงแนวคิดของกำรพัฒนำและกำรคุ้มครองสิ่งแวดล้อม
ที่ดีโดยใช้แนวคิด เช่น กำรพัฒนำที่ยั่งยืน หลักกำรป้องกัน และหลักกำรผู้ก่อมลพิษต้องเสียภำษีและ
มีควำมรับผิดชอบเมื่อมีควำมเสียหำยหรืออันตรำยเกิดขึ้น ดังนั้น ในแง่ของกำรยังคงขำดกฎหมำย
ระหว่ำงประเทศในเรื่องสิทธิด้ำนสิ่งแวดล้อมที่ดี เขตอ�ำนำจศำลในประเทศอื่น ๆ ควรต้องได้รับกำร
กระตุ้นให้เรียนรู้จำกกรณีตัวอย่ำงของอินเดีย ขณะเดียวกันยังคงต้องรวมสิทธิในกำรมีสภำพแวดล้อม
ที่ดีเข้ำกับสิทธิมนุษยชนประเภทอื่นที่มีอยู่แล้วเพื่อให้เกิดกำรคุ้มครองที่กว้ำงขึ้น แต่ก็ต้องไม่ลดควำม
พยำยำมในระดับสำกลเพื่อสรุปควำมเข้ำใจเกี่ยวกับกำรคุ้มครองสิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ควรจะเป็น
สิทธิมนุษยชนอีกประเภทหนึ่งเพื่อให้มีกลไกในกำรบังคับใช้ที่เข้มงวดมำกยิ่งขึ้น
