Page 146 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)
P. 146
ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม – สิงหาคม 2563) 145
หน่วยงานท�าหน้าที่ในการตรวจเยี่ยมสถานที่ต่าง ๆ ตามที่คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
นิวซีแลนด์ก�าหนด
การจัดตั้ง NPM เป็นไปตามบริบทของแต่ละประเทศไม่มีรูปแบบตายตัวเป็นการเฉพาะ
เนื่องจากพิธีสาร OPCAT ไม่ได้ก�าหนดรายละเอียดในส่วนนี้ไว้ เพียงแต่กลไกดังกล่าวจะต้องด�าเนินงาน
อย่างเป็นอิสระ มีเจ้าหน้าที่ที่มีความเชี่ยวชาญในหลากหลายสาขาวิชาชีพ และมีสัดส่วนที่เหมาะสม
ทั้งด้านเพศและด้านเชื้อชาติ ทั้งนี้ ในการพิจารณาจัดตั้ง NPM รัฐภาคีอาจน�าหลักการปารีส
(Paris Principles) มาใช้เป็นกรอบแนวทางในการจัดตั้งหรือมอบหมายกลไกดังกล่าวด้วย
(5) การจัดท�ารายงานประเทศ การเข้าเป็นภาคีพิธีสาร OPCAT ไม่ได้ก�าหนดให้รัฐภาคีมีพันธกรณี
ที่จะต้องจัดท�ารายงานประเทศแต่อย่างใด แต่รัฐภาคีอาจน�าข้อมูลที่ได้จากการด�าเนินงานของ NPM บรรจุ
ไว้ในรายงานประเทศตามอนุสัญญา CAT ได้
(6) ข้อห่วงกังวล หลายประเทศรวมถึงประเทศไทยมีข้อห่วงกังวลต่อการที่ SPT สามารถ
เข้าตรวจสถานที่คุมขังได้ทุกที่โดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า การเข้าถึงข้อมูลเกี่ยวกับจ�านวนบุคคลที่ถูก
ลิดรอนอิสรภาพและจ�านวนของสถานที่ซึ่งท�าให้บุคคลเสื่อมเสียซึ่งอิสรภาพ และข้อมูลเกี่ยวกับการ
ปฏิบัติต่อผู้คุมขัง โดยเรื่องนี้ ผู้แทน APT ได้เน้นย�้าว่า แม้เรื่องดังกล่าวจะเป็นอาณัติของ SPT ตาม
พิธีสาร OPCAT แต่ในทางปฏิบัติ SPT จะมีการหารืออย่างเป็นทางการกับรัฐภาคีทุกครั้งก่อนการ
ด�าเนินการใด ๆ ภายในรัฐภาคี และรายงานหรือข้อเสนอแนะของ SPT จะเผยแพร่ต่อสาธารณชน
ต่อเมื่อได้รับความยินยอมจากรัฐภาคีเท่านั้น
(7) ในส่วนของความพร้อมของประเทศไทยในการเข้าเป็นภาคีพิธีสาร OPCAT ผู้แทน APT
ได้แสดงความคิดเห็นว่า ประเทศไทยมีความพร้อมในการเข้าเป็นภาคีพิธีสาร OPCAT เนื่องจากที่
ผ่านมาประเทศไทยได้มีการปฏิรูประบบยุติธรรมทางอาญาให้ดีขึ้นมาโดยตลอด ซึ่งการเข้าเป็น
ภาคีพิธีสาร OPCAT จะเป็นประโยชน์ต่อประเทศไทยในการมีกรอบแนวทางในการปฏิรูปให้เป็น
รูปธรรมยิ่งขึ้น รวมถึงการที่ประเทศไทยได้เข้าเป็นภาคีอนุสัญญาต่อต้านการทรมานฯ (CAT) เมื่อ
ปี พ.ศ. 2550 ซึ่งชี้ให้เห็นว่าไทยประสงค์ที่จะขจัดการทรมานให้หมดไปจากสังคมไทยอันเป็นเรื่องที่
สอดคล้องกับสาระส�าคัญของพิธีสาร OPCAT นอกจากนี้ แม้ประเทศไทยยังไม่เข้าเป็นภาคีพิธีสาร
OPCAT แต่กลไกอื่น ๆ ของสหประชาชาติ เช่น ผู้เสนอรายงานพิเศษของสหประชาชาติว่าด้วยการ
ทรมาน (UN Special Rapporteur on Torture) ก็สามารถเข้ามาตรวจเยี่ยมสถานที่คุมขังประเภท
ต่าง ๆ ของไทยได้ ดังนั้น จึงไม่มีปัญหาอุปสรรคในการเข้าเป็นภาคีพิธีสาร OPCAT ของประเทศไทย
นอกจากนี้ เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมของไทยในการเข้าเป็นภาคีพิธีสาร OPCAT หน่วยงาน
ภาครัฐที่เกี่ยวข้องควรเริ่มจัดการหารือร่วมกันเกี่ยวกับรูปแบบที่เหมาะสมของ NPM ของไทยต่อไป
เนื่องจาก APT มักพบว่า หลายประเทศประสบปัญหาในการจัดตั้งหรือมอบหมาย NPM ที่เหมาะสม
กับบริบทของประเทศตน
(8) ผลดีของการเข้าเป็นภาคีพิธีสาร OPCAT
การเข้าเป็นภาคีพิธีสาร OPCAT ถือเป็นเครื่องมือที่ส�าคัญในการสร้างความเชื่อมั่นและ
ความน่าเชื่อถือให้แก่รัฐ เพราะการทรมานถือเป็นการละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐานของบุคคลอย่าง
ร้ายแรงและเป็นการท�าลายศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ การเข้าเป็นภาคีพิธีสาร OPCAT จึงเป็น
