Page 138 - วารสารวิชาการสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 3 ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม - ธันวาคม 2561)

ปีที่ 3 ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม - ธันวาคม 2561) 137

ศาลภายในประเทศมีบทบาทสำาคัญในการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ โดยการนำาหลักเหตุผลของกลไก

สิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศมาเป็นส่วนหนึ่งของการพิจารณา ในขณะที่ข้อจำากัดที่สำาคัญเกี่ยวกับการใช้โทษ
ประหารชีวิตที่ถูกต้องตามกฎหมายมีแนวโน้มที่จะเพิ่มมากขึ้น ประเด็นสิทธิมนุษยชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่เกี่ยวกับ

การพิจารณาคดีด้วยความเป็นธรรม การมีผู้แทนทางกฎหมายหรือทนายความที่มีประสิทธิภาพ และสภาพ
การควบคุมตัวระหว่างรอการประหารชีวิต ยังคงถูกละเมิดโดยรัฐต่าง ๆ ที่มีโทษประหารชีวิต จึงทำาให้ทุกภาคส่วน

ที่เกี่ยวข้องมีภารกิจที่ต้องดำาเนินการอีกมากเพื่อรณรงค์ในประเด็นเหล่านี้
ในขณะเดียวกัน ตามเป้าหมายของกลไกด้านสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ โลกกำาลังขยับเข้าใกล้

การยกเลิกโทษประหารชีวิตมากยิ่งขึ้น จนถึงปัจจุบัน มีจำานวนรัฐที่มีอำานาจอธิปไตยของตนโดยสมบูรณ์ได้ยกเลิก
47
โทษประหารชีวิตเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ โดยมีรัฐสมาชิกของสหประชาชาติ จำานวน 106 รัฐ และอาณาเขตหรือดินแดน

ที่ไม่ได้เป็นสมาชิกของสหประชาชาติหรือมิได้มีเอกราชโดยสมบูรณ์อีก 3 ดินแดน ทำาให้ปัจจุบันสมาชิกส่วนใหญ่
ของสหประชาชาติได้ยกเลิกโทษประหารในกฎหมายภายในของตนโดยสมบูรณ์แล้ว

โดยขณะนี้ โทษประหารชีวิตได้รับการยกเลิกโดยสมบูรณ์แล้วในภูมิภาคละตินอเมริกาและยุโรป ทั้งนี้
ความสำาเร็จของการยกเลิกโทษประหารชีวิตเกิดขึ้นได้โดยอนุสัญญา 4 ฉบับ ทั้งในระดับระหว่างประเทศและ

ระดับภูมิภาค ซึ่งการยกเลิกโทษประหารชีวิตเหล่านี้โดยส่วนใหญ่ให้ถือว่าไม่สามารถนำาโทษประหารชีวิตย้อนกลับ
มาใช้ได้อีกแล้ว ได้กระตุ้นให้ภูมิภาคแอฟริกาต้องริเริ่มกระบวนการเพื่อเตรียมพิธีสารที่ยกเลิกโทษประหารชีวิต

ในภูมิภาคแอฟริกาโดยมีจำานวนรัฐที่เห็นชอบกับแนวทางการยกเลิกโทษประหารชีวิตเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ แม้จะ
มีความพยายามของรัฐส่วนหนึ่งที่ยังคงต้องการให้คงมีโทษประหารชีวิตไว้ในกฎหมายภายในของตน เช่น

การแก้ไขกฎหมายให้มีการลดโทษทางอาญาเพื่อให้ฐานความผิดที่ต้องมีโทษประหารชีวิตลดน้อยลง การหาวิธีอื่น
ในการช่วยเหลือหรือการลงโทษทดแทนสำาหรับผู้ถูกตัดสินโทษประหารชีวิต

อย่างไรก็ตาม อาจยังเร็วเกินไปที่จะสรุปได้ว่า กฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศห้ามมิให้มี
การประหารชีวิตโดยเด็ดขาด แต่สิทธิมนุษยชนก็เป็นความท้าทายอย่างยิ่งต่อการลงโทษประหารชีวิต เพราะ

การประหารชีวิตถือเป็นหนึ่งในรูปแบบของการลงโทษที่ไร้มนุษยธรรม ทำาให้การประหารชีวิตค่อย ๆ เปลี่ยนไป
อยู่ในทิศทางที่เป็นการละเมิดต่อกฎหมายระหว่างประเทศ ในปี 2555 ผู้รายงานพิเศษว่าด้วยการทรมาน ฯ

48
กล่าวว่า “กลไกสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศเพิ่งจะเริ่มใช้ขั้นตอนที่ถือว่าการลงโทษประหารชีวิตเป็นส่วนหนึ่ง

47 From The Death Penalty 1999 to 2016. Op.cit.
48 From Report of the special rapporteur on torture and other cruel, inhuman or
degrading treatment or punishment, Manfred Nowak (A/HRC/10/44 of 14 January 2009, Fifth session,
Agenda item 2). Op.cit.