Page 332 - รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

282 | P a g e

แบบเดียวกับปฏิญญาสต็อกโฮลม แตไดกลาวถึงสิทธิขางเคียงประเภทอื่น คือ สิทธิในสุขภาพ และสิทธิเชิง

กระบวนการ

ในการศึกษาระดับภูมิภาคสามภูมิภาค ไดแก ยุโรป อเมริกา และแอฟริกา พบวา ตราสารสิทธิ

มนุษยชนในภูมิภาคยุโรป มีพัฒนาการในทางยอมรับหรือรับรองสิทธิในสิ่งแวดลอมอยางจํากัด มีตราสารนอย

ฉบับที่กลาวถึงสิทธิในสิ่งแวดลอมอยางชัดเจน คงมีเพียงตราสารฉบับเดียว คือ อนุสัญญาอารฮัส 1998 ที่ระบุ

เรื่องสิทธิในการอาศัยอยูในสิ่งแวดลอมที่เหมาะสมตอสุขภาพ และสิทธิเชิงกระบวนการในการปกปอง

สิ่งแวดลอม สิ่งที่อนุสัญญานี้มีอิทธิพลตอภูมิภาคยุโรปมากที่สุดก็คือ สิทธิเชิงกระบวนการ ไมใชสิทธิเชิงเนื้อหา

ที่เปนสิทธิในสิ่งแวดลอม แตจะเปนสิทธิขางเคียงที่มีอยูเดิม เชน สิทธิในชีวิต สิทธิในความเปนสวนตัวและชีวิต

ครอบครัว สิทธิในความเปนเจาของทรัพยสิน สิทธิในการไดรับการชดเชยเยียวยาความเสียหาย และสิทธิใน

ความปลอดภัย เปนตน

ใน ตราสารสิทธิมนุษยชนระดับภูมิภาค และตราสารสิ่งแวดลอมระดับภูมิภาคในภูมิภาคอเมริกา

พบวา สิทธิในสิ่งแวดลอมยังคงจํากัดอยูเพียงกลุมประเทศในอเมริกาใตที่เปนประเทศกําลังพัฒนาเทานั้น สวน

ประเทศสหรัฐอเมริกายังคงไมยอมรับสิทธิในสิ่งแวดลอมวาเปนสิทธิมนุษยชน โดยยอมรับเพียงสิทธิเชิง

กระบวนการเทานั้น วาสิทธิเชิงกระบวนการจะกอใหเกิดการคุมครองสิ่งแวดลอมที่ดีตามมา จึงไมมีความ

จําเปนตองรับรองสิทธิในสิ่งแวดลอมในฐานะเปนสิทธิมนุษยชนอีก สําหรับภูมิภาคแอฟริกา มีความโดดเดน

ที่สุดในเรื่องการยอมรับสิทธิในสิ่งแวดลอมเปนสิทธิมนุษยชน ดังจะเห็นไดจาก กฎบัตรสิทธิของมนุษยและ

ประชาชนแหงแอฟริกัน ซึ่งเปนตราสารสิทธิมนุษยชนในระดับภูมิภาค ไดระบุชัดเจนในมาตรา 24 กําหนดให

ประชาชนทุกคนมีสิทธิในสิ่งแวดลอมที่เหมาะสมเพื่อการพัฒนา

กลาวโดยสรุป แมภูมิภาคแอฟริกาจะยอมรับสิทธิในสิ่งแวดลอมเปนสิทธิมนุษยชน แตการยอมรับรอง
อยูเพียงภูมิภาคเดียวยอมขัดตอหลักการพื้นฐานของสิทธิมนุษยชนเรื่องความเปนสากล จึงอาจสรุปไดวา สิทธิ

ในสิ่งแวดลอมยังไมเปนสิทธิมนุษยชน เนื่องจากขาดองคประกอบของความเปนสากล นอกจากนี้ ยังคงมีหลาย
ประเทศที่นอกจากไมเห็นดวยแลวยังคัดคานดวยวาสิทธิในสิ่งแวดลอมไมใชสิทธิมนุษยชน อยางไรก็ตาม

ประเด็นที่สําคัญกวาเรื่องสิทธิในสิ่งแวดลอมเปนสิทธิมนุษยชนหรือไมนั้น คือ เรื่องที่นานาชาติเห็นพองตองกัน
วาทําอยางไรจะรับมือกับปญหาสิ่งแวดลอมได ซึ่งวิธีการและระดับความเขมขนในการคุมครองสิ่งแวดลอมของ

แตละประเทศอาจไมเหมือนกัน

การนําสิทธิมนุษยชนไปใชคุมครองสิ่งแวดลอม

ในระดับภูมิภาค