Page 323 - รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

P a ge | 273

 ตองเอาการศึกษาไปพัฒนาระบบเศรษฐกิจและการเมือง เมื่อเปนเชนนี้ทุกอยางจะมุงสูภาพใหญ

ไมใชเนนแคสิ่งแวดลอม เพราะคนถูกใหการศึกษาเพื่อสังคม ขอเสนอเชิงนโยบายควรเขียนเรื่องการศึกษาที่
จะเชื่อมไปสูอนาคต ถาเราใสอะไรลงไปในการศึกษาเราก็จะไดคนแบบนั้น

 การเขียนเรื่องสิทธิของประชาชนในทรัพยากรธรรมชาติระหวางตะวันตกและแอฟริกาจะแตกตาง

กัน เพราะตะวันตกไมเคยตกเปนผูถูกลิดรอนสิทธิในทรัพยากรธรรมชาติ แตแอฟริกาถูกกดสิทธิดังกลาวมา
โดยตลอดจึงตองมีการบัญญัติใหประชาชนเปนเจาของและมีสิทธิในทรัพยากรธรรมชาติ

 ขอเสนอเชิงนโยบายของงานวิจัยนี้จะตองไมจบแคเรื่องสิ่งแวดลอม แตตองมองไปถึงความมั่นคง

ทางสังคม โดยตองเชื่อมโยงระบบการเมืองและเศรษฐกิจดวย รัฐจะออกแบบระบบเศรษฐกิจอยาไรใหการ
จัดสรรทรัพยากรเทาเทียมกัน ขอเสนอที่เสนอมาจะไมสามารถทําไดถาเราไมปรับปรุงระบบเศรษฐกิจ

การเมืองไปพรอมกัน โดยกําหนดใหการปรับปรุงตั้งอยูบนฐานของคุณภาพและความมั่นคงทางสังคม ซึ่งใน

ทายสุดจะนําไปสูการพัฒนาอยางยั่งยืน
 เยอรมันวางระบบการเมืองเศรษฐกิจใหประชาชนของตนตองมีปจจัย 4 แตของประเทศไทยไปไม

ถึง เปนโจทยที่อยากใหไปใหถึงตรงนี้ใหได ซึ่งมันจะสงผลตอคนรุนตอไปดวย

3. คุณอัมรินทร สายจันทร มูลนิธินิติธรรมสิ่งแวดลอม (EnLAW)

 สอบถามถึงลักษณะของการแยก Right to Environment และ Right to Live in Good
Environment ออกจากกัน เนื่องจากสิทธิทั้งสองประเภทในทางปฏิบัตินั้น ผูใชงานยังมองวามันซอนทับกัน

อยู

 สิทธิในการมีชีวิตในสิ่งแวดลอมที่ดีเปนการตีความขยายจากสิทธิในการมีชีวิตหรือไม
 แมในยุโรปจะเนนไปที่สิทธิในเชิงกระบวนการ แตก็ยังพูดถึง right to live อยู

4. ดร.สรณรัชฎ กาญจนะวณิชย มูลนิธิโลกสีเขียว

 อยากเห็นการนําขอเสนอในงานวิจัยนี้ไปปฏิบัติไดจริง และมีความสอดคลองกับบริบทของประเทศ

ไทย
 ตัวอยางของตางประเทศนั้นควรศึกษาเพิ่มเติมใหมากกวานี้ โดยไมศึกษาเฉพาะสวนที่เปนเรื่องของ

ขอพิพาทดานสิ่งแวดลอม แตขยายการศึกษาไปถึงการวางแผนเกี่ยวกับการจัดการสิ่งแวดลอมดวย เชน

กรณีของประเทศเยอรมันที่ Basic Law กําหนดใหในการออกฎหมายใดๆตองคํานึงถึงคนรุนตอไปดวย ซึ่ง
เขาเอาหลักการนี้ไปผูกกับการจัดระบบนิเวศตางๆ โดยพิจารณาถึงปจจัยที่ทําธรรมชาติเสียหายและกระทบ

ตอการใชชีวิตของมนุษย