Page 319 - รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

P a ge | 269

แยกพิจารณาออกจากกันโดยอิสระได เพราะการละเมิดสิทธิประเภทหนึ่งอาจมีผลกระทบตอสิทธิอีกประเภท

หนึ่งไปดวย

เมื่อนําลักษณะสิทธิสองประเภทดังกลาวมาพิจารณาประกอบกับการปกปองสิ่งแวดลอม จะเห็นไดวา

“สิทธิในสิ่งแวดลอม” เปนสิทธิเชิงเนื้อหาประเภทหนึ่งนั่นเอง สวนสิทธิเชิงกระบวนการที่เกี่ยวกับสิ่งแวดลอม

ไดแก สิทธิในการเขาถึงขอมูลขาวสารที่เกี่ยวกับสิ่งแวดลอม สิทธิในการมีสวนรวมตัดสินใจในเรื่องสิ่งแวดลอม

และสิทธิในการเขาถึงกระบวนการยุติธรรมทางสิ่งแวดลอม

ผลการศึกษา

จากการศึกษา ตราสารสิทธิมนุษยชนระหวางประเทศ ที่มีผลผูกพันรัฐภาคี (Hard Law) จํานวน 10

ฉบับ ไมมีฉบับใดกลาวถึงสิทธิในสิ่งแวดลอมเลย คงกลาวถึงแตสิทธิขางเคียงของสิทธิในสิ่งแวดลอม ไดแก สิทธิ

เชิงเนื้อหา เชน สิทธิในชีวิต สิทธิในน้ํา สิทธิในความปลอดภัย สิทธิในอาหาร สิทธิในสุขภาพ และสิทธิเชิง

กระบวนการ ไดแก สิทธิในการไดรับขอมูลขาวสาร และสิทธิในการตัดสินใจ รวมถึงการกําหนดพันธกรณีของ

รัฐในการปกปองสิ่งแวดลอมไวเทานั้น ซึ่งแสดงใหเห็นวาสิทธิในสิ่งแวดลอมยังไมไดรับการยอมรับในระดับตรา

สารสิทธิมนุษยชนที่มีผลผูกพันรัฐภาคี

สําหรับ ตราสารสิทธิมนุษยชนระหวางประเทศ ที่ไมมีผลผูกพันรัฐภาคี (Soft Law) ที่ศึกษามาจํานวน

5 ฉบับ มีพัฒนาการไปในทางยอมรับใหมีการคุมครองสิ่งแวดลอมมากขึ้น โดยมีการกลาวถึงสิทธิมนุษยชนที่

เปนสิทธิขางเคียงของสิทธิในสิ่งแวดลอม การกลาวถึงสิทธิในการพัฒนาวาจะมีความสมบูรณตอเมื่อมีการ

สงเสริมสิทธิขางเคียงดังกลาว การกลาวถึงการสรางความยุติธรรมดานการพัฒนาและสิ่งแวดลอมระหวางคน

รุนปจจุบันกับคนรุนอนาคต และการกลาวถึงสิทธิของชนพื้นเมืองในการอนุรักษและปกปองสิ่งแวดลอม ซึ่ง

แสดงใหเห็นวาสิทธิในสิ่งแวดลอมยังไมไดรับการยอมรับในระดับตราสารสิทธิมนุษยชนที่ไมมีผลผูกพันรัฐภาคี

เชนกัน

อยางไรก็ตาม จากการศึกษา ตราสารสิ่งแวดลอมระหวางประเทศ ที่ไมมีผลผูกพันรัฐ (Soft Law)

พบวา มีการเชื่อมโยงกับสิทธิขางเคียงที่ใกลชิดกับสิทธิในสิ่งแวดลอม นั่นคือ สิทธิที่จะมีชีวิตในสิ่งแวดลอมที่ดี

(Right to Live in Good Environment) ดังจะเห็นไดจาก ปฏิญญาแหงที่ประชุมสหประชาชาติวาดวย

สิ่งแวดลอมของมนุษย ค.ศ. 1972 (ปฏิญญาสต็อกโฮลม) ซึ่งระบุวา “มนุษยมีสิทธิขั้นพื้นฐานในการมีชีวิตที่มี

เสรีภาพ มีความเสมอภาค และมีเงื่อนไขที่เพียงพอในสภาพแวดลอมที่มีคุณภาพที่ทําใหชีวิตมีศักดิ์ศรีและมี

ความเปนอยูที่ดี และมนุษยจะตองรับผิดชอบในการปกปองและปรับปรุงสิ่งแวดลอมเพื่อคนรุนปจจุบันและคน

รุนอนาคต” นอกจากนี้ ปฏิญญาริโอวาดวยสิ่งแวดลอมและการพัฒนา ค.ศ. 1992 ก็ไมไดรับรองสิทธิขางเคียง