Page 318 - รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

268 | P a g e

สํานักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ ในฐานะองคกรตามรัฐธรรมนูญที่มีหนาที่โดยตรง

เกี่ยวกับการคุมครองการละเมิดสิทธิมนุษยชนในประเทศไทย มีภารกิจสําคัญในการสรางองคความรูเกี่ยวกับ

สิทธิมนุษยชนในมิติตางๆ โดยเฉพาะอยางยิ่ง ในมิติของสิ่งแวดลอมเพื่อการคุมครองสิทธิมนุษยชน ตลอดจนหา

แนวทางที่เหมาะสมในการใชสิทธิตางๆ ที่มีอยู เพื่อปกปองสิ่งแวดลอมอยางยั่งยืน เห็นความจําเปนในการ

เสริมสรางองคความรูในเรื่องนี้ จึงมอบมอบหมายใหศูนยวิจัยกฎหมายและการพัฒนา คณะนิติศาสตร

จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ทําการศึกษาวิจัยในเรื่องดังกลาว ภายใตโครงการศึกษาวิจัย เรื่อง “ความสัมพันธ

ระหวางสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดลอมเพื่อการคุมครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดลอมอยางยั่งยืน”

ระยะเวลาดําเนินการ 180 วัน และจะสิ้นสุดโครงการในวันที่ 28 มีนาคม 2559

หลักการและเหตุผล

คําวา “สิทธิมนุษยชน” นั้น เปนสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษยที่พึงมีและพึงไดรับการคุมครองไมวาจะอยู

ในประเทศใดรัฐใดในโลก วิธีการคุมครองสิทธิมนุษยชน คือ การที่ประชาชนอางสิทธิดังกลาวตอรัฐผาน

ชองทางตางๆ ที่กฎหมายภายในกําหนดไว ปจจุบัน การใหนิยามคําวา “สิทธิมนุษยชน” ยังมีขอถกเถียงทาง

วิชาการระหวางสองสํานักความคิดทางกฎหมาย คือ สํานักกฎหมายธรรมชาติ กับ สํานักกฎหมายฝาย

บานเมือง อยางไรก็ตาม ไดมีขอสรุปลักษณะของสิทธิมนุษยชนรวมกันไดในระดับหนึ่ง คือ สิทธิมนุษยชนตองมี

ลักษณะสําคัญ 3 ประการ ไดแก มีความเปนสากล (Universal) ไมสามารถแบงแยกได (Indivisible) และมี

ความเชื่อมโยงและสัมพันธกัน (Interdependent and Interrelated) ดังนั้น สิทธิประเภทอื่นๆ แมจะเปน

สิทธิที่กฎหมายรับรองและรัฐตองใหการคุมครอง แตหากขาดลักษณะประการใดประการหนึ่งในลักษณะ 3
ประการขางตนแลว ก็ไมมีสถานะเปนสิทธิมนุษยชน

สิทธิมนุษยชนแบงออกเปนสองประเภท คือ สิทธิเชิงเนื้อหา (Substantive Rights) และสิทธิเชิง

กระบวนการ (Procedural Rights) ตัวอยางของสิทธิเชิงเนื้อหา เชน สิทธิในชีวิต (Right to Life) สิทธิในน้ํา

(Right to Water) สิทธิในอากาศ (Right to Air) สิทธิในดิน (Right to Soil) สิทธิในสุขภาพ (Right to

Health) สิทธิในอาหาร (Right to Food) สิทธิในความเปนสวนตัวและชีวิตครอบครัว (Right to Privacy and

Family Life) สิทธิในความเปนเจาของทรัพยสิน (Right to Property) และสิทธิในการไดรับการชดเชย

เยียวยาความเสียหาย (Right to Remedy)

ตัวอยางของสิทธิเชิงกระบวนการ เชน สิทธิในการเขาถึงขอมูลขาวสาร สิทธิในการมีสวนรวมตัดสินใจ

และสิทธิในการเขาถึงกระบวนการยุติธรรม โดยสิทธิเชิงกระบวนการจะเปนพาหนะขับเคลื่อนเพื่อนําไปสูการ

คุมครองสิทธิเชิงเนื้อหา นอกจากนี้ ยังตองพิจารณาสิทธิเหลานี้รวมกัน เพราะสิทธิมนุษยชนเปนสิทธิที่ไมอาจ