Page 12 - รายงานการศึกษาบทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
P. 12
10 รายงานการศึกษา บทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
ทางการเมืองของบุคคล ซึ่งรวมถึงสิทธิในชีวิต เสรีภาพในศาสนา เสรีภาพในการพูด เสรีภาพในการ
รวมตัว สิทธิเลือกตั้ง และสิทธิในการได้รับการพิจารณาความอย่างยุติธรรม กติการะหว่างประเทศ
ว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมืองเป็นส่วนหนึ่งของ “International Bill of Human Rights”
ร่วมกับปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (Universal Declaration of Human Rights) และกติกา
ระหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (International Covenant on
Economic, Social and Cultural Rights หรือ ICESCR) การต่อสู้เพื่อสิทธิพลเมืองและสิทธิทาง
การเมืองในสังคมไทยมีมายาวนาน ซึ่งเป็นที่น่าสังเกตว่าแม้ประเทศไทยจะให้การรับรองกติการะหว่าง
ประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการตั้งแต่ปี ๒๕๓๙ แต่ก็ยังคงมีการละเมิดสิทธิพลเมือง
และสิทธิทางการเมืองอย่างต่อเนื่อง ภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับปี ๒๕๔๐ ที่ดูจะเป็นความหวังของ
ผู้ด้อยโอกาสหรือผู้ไร้อำานาจที่ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน แต่ดูเหมือนรากเหง้าและปัญหาการละเมิด
สิทธิมนุษยชนก็ยังดำารงอยู่ในสังคมไทย อันเป็นผลมาจากหลายสาเหตุ เช่น ระบบเศรษฐกิจการเมือง
แบบเผด็จการ อำานาจนิยม ระบบทุนนิยม หรือวิถีพัฒนาที่มิได้เอาความเป็นมนุษย์และศักดิ์ศรี
ความเป็นมนุษย์เป็นที่ตั้ง วัฒนธรรมความเชื่อที่ล้ำาหลังจนก่อมายาคติผิดๆ ที่ไม่ศรัทธาคุณค่าความ
เป็นมนุษย์และความเท่าเทียม เป็นผลให้เกิดความรุนแรงและสนับสนุนการละเมิดต่อสิทธิมนุษยชน
จนฝังรากลึกมาถึงปัจจุบัน (จรัญ โฆษณานันท์, ๒๕๔๕:๕๒๒-๕๒๖)
สังคมไทยปัจจุบันเน้นความสำาคัญของภาคเศรษฐกิจและสังคม ซึ่งเป็นเศรษฐกิจแบบทุนนิยม
หรือระบบตลาดได้ครอบงำาเศรษฐกิจโลก และภายใต้ระบบตลาดเศรษฐกิจทุนนิยมดังกล่าวได้ทำาให้
เกิดการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่มาพร้อมกับเศรษฐกิจในระบบตลาด ภายใต้การพยายามก้าวไปสู่ความ
ทันสมัย รัฐบาลได้ใช้กฎหมายโดยไม่คำานึงถึงผลกระทบที่จะเกิดกับชุมชน เห็นได้จากการจัดการ
ทรัพยากรในภาคอีสาน เช่น การประกาศเขตวนอุทยานกับที่ดินทำากินของชาวบ้าน การให้สัมปทานป่า
แก่กลุ่มอิทธิพลภายนอกชุมชนด้วยการส่งเสริมการปลูกพืชพาณิชย์และการพัฒนาอุตสาหกรรม (เสน่ห์
จามริก, ๒๕๔๖:๓๕-๔๐) ตัวอย่างหนึ่งของการละเมิดสิทธิมนุษยชน คือ กรณีเขื่อนปากมูล ที่หลังจาก
การสร้างเขื่อนได้ทำาให้วิถีชีวิตของชาวบ้านเปลี่ยนแปลงไป ระบบนิเวศที่ลุ่มน้ำามูลก็ถูกเปลี่ยนแปลง
เกิดวิกฤตในการทำามาหากิน ชาวบ้านบางส่วนต้องอพยพไปใช้แรงงานที่อื่น จำานวนป่าลดน้อยลง
ชาวบ้านจับปลาไม่ได้พอเพียงแก่การเลี้ยงชีพ ทั้งที่เมื่อก่อนระบบนิเวศนี้สมบูรณ์ ปลามีมากชาวบ้าน
จึงจับปลาขายและเป็นรายได้เลี้ยงครอบครัว (ชลธิรา สัตยาวัฒนา, ๒๕๔๖:๑๕๔-๑๖๔) นอกจากนี้แล้ว
ยังมีกรณีการละเมิดสิทธิมนุษยชนอื่นๆ อีก เช่น การฆ่าตัดตอนปราบปรามยาเสพติดในสมัยรัฐบาล
ทักษิณ ปัญหาการค้าประเวณี การก่อการร้าย และความยากจน เป็นต้น ยังเป็นปัญหาของสังคมไทย
จนปัจจุบัน สิทธิเป็นเสมือนทั้งเกราะในการคุ้มกันประชาชนให้พ้นจากภัยคุกคามของกำาลังอิทธิพล
และอำานาจที่ไม่ยุติธรรม และเป็นเสมือนกุญแจให้ประชาชนสามารถใช้ไขไปสู่ประโยชน์ด้านต่างๆ ได้
