Page 141 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ
P. 141
ผ - | ๗
กรณีร้องเรียนที่ ๘๑๒/๒๕๔๖ รายงานที่ ตส. ๑๕๖/๒๕๕๐
เรื่อง สิทธิชุมชน กรณีการก่อสร้างเขื่อนแก่งเสือเต้น ตําบลสะเอียบ อําเภอสอง จังหวัดแพร่
สภาพปัญหา
โครงการก่อสร้างเขื่อนแก่งเสือเต้นซึ่งจะก่อสร้างกั้นแม่น้ํายม เหนือจุดบรรจบแม่น้ํายมและแม่น้ํางาวไป
ทางเหนือน้ําประมาณ ๗ กิโลเมตร ในเขตอําเภอสอง จังหวัดแพร่ เป็นโครงการสืบเนื่องจากโครงการกก อิง
ยม น่าน โดยพัฒนาขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ําในบริเวณลุ่มน้ําเจ้าพระยา การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่ง
ประเทศไทยได้รับมอบหมายจากคณะรัฐมนตรีให้เป็นผู้ดําเนินการ ในระยะเริ่มต้นจะก่อสร้างเขื่อนแก่งเสือเต้น
ขึ้นมากักเก็บน้ําบนลําน้ํายม ในเขตอุทยานแห่งชาติแม่ยม อันจะก่อให้เกิดผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะป่าสักทองที่ยังมีความอุดมสมบูรณ์มาก นอกจากนี้ ยังส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตชุมชนใน
บริเวณดังกล่าวอีกด้วย
ความเห็นคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
๑. โครงการแก่งเสือเต้นเป็นโครงการที่ก่อให้เกิดความขัดแย้งในระดับท้องถิ่น ระดับจังหวัด จนถึง
ระดับประเทศ มายาวนานเกือบ ๒๐ ปี แต่ผู้ที่ได้รับความเดือดร้อนมาเป็นเวลาช้านานได้แก่ ชุมชนสะเอียบที่ต้อง
ลุกขึ้นมาเรียกร้องขอความเป็นธรรมทุกครั้ง เมื่อมีมติให้มีการหยิบยกโครงการแก่งเสือเต้นขึ้นมาพิจารณาใหม่อีก
ทําให้ชุมชนดังกล่าวที่อาศัยอยู่ร่วมกับผืนป่ามาช้านาน และมีการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อมในผืนป่าดังกล่าวในการดํารงชีพอีกด้วย ได้รับความทุกข์ทรมานในการต่อสู้เป็นอย่างยิ่ง ซึ่งโครงการ
แก่งเสือเต้นนี้ต้องอพยพชุมชนสะเอียบออกจากพื้นที่กว่า ๗๐๐ ครอบครัว ทั้งๆ ที่ชุมชนสะเอียบย่อมมีสิทธิกําหนด
วิถีชีวิตของตนเอง ในการเลือกที่จะดํารงชีพร่วมกับผืนป่าได้อย่างปกติและต่อเนื่อง ดังนั้น โครงการแก่งเสือเต้น
หากมีขึ้นย่อมสร้างผลกระทบต่อชุมชนสะเอียบอย่างรุนแรงในการเปลี่ยนวิถีชีวิตของตนอย่างสิ้นเชิง
๒. พื้นที่ก่อสร้างโครงการแก่งเสือเต้น จากผลการศึกษาของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยว่า เป็นอุทยาน
แห่งชาติที่มีความอุดมสมบูรณ์ อีกทั้งยังเป็นแหล่งป่าสักทองธรรมชาติผืนเดียวที่เหลืออยู่ ป่าสักที่พบในพื้นที่
โครงการเป็นป่าประเภทที่หาได้ยากมากในปัจจุบัน และมีคุณค่าอย่างสูงทั้งทางการอนุรักษ์ความหลากหลายและ
คุณค่าสูงทางเศรษฐกิจอีกด้วย แต่ในขณะเดียวกันจากการศึกษาของหน่วยงานต่างๆ ทั้งมหาวิทยาลัยนเรศวร
โครงการพัฒนาทางเลือกนโยบายการจัดการลุ่มน้ํายม (SEA) และมูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืชแห่งประเทศ
ไทย ในพระบรมราชินูปถัมภ์ มีข้อเสนอสอดคล้องกันถึงทางเลือกมากมายในการจัดการปัญหาน้ําท่วมและน้ําแล้ง
ในลุ่มน้ํายม โดยไม่จําเป็นต้องก่อสร้างโครงการแก่งเสือเต้นแต่อย่างใด อันเป็นการอนุรักษ์ผืนป่าสักทองที่อุดม
สมบูรณ์ไว้เพื่ออนุชนรุ่นหลังต่อไป
๓. โครงการแก่งเสือเต้นจะก่อสร้างกั้นแม่น้ํายมเหนือจุดบรรจบแม่น้ํายมและแม่น้ํางาวไปทางเหนือน้ํา
ประมาณ ๗ กิโลเมตร อยู่ในอําเภอสอง จังหวัดแพร่ อันเป็นบริเวณต้นน้ําของแม่น้ํายม แต่พื้นที่ลุ่มน้ํายมตอนล่างมี
สภาพธรรมชาติเป็นที่ลุ่มน้ําท่วมถึง แต่การพัฒนาที่อยู่อาศัยและการเปลี่ยนแปลงวิถีเกษตรกรรมของชุมชนในพื้นที่
ลุ่มน้ําดังกล่าวเกิดขึ้น โดยไม่เหมาะสมและสอดคล้องกับวิถีชีวิตของผู้อยู่อาศัยในชุมชนริมน้ํา จึงเป็นผลให้ความ
รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา
