Page 136 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

๒ | - ผ

กรณีร้องเรียนที่ ๘๕๔/๒๕๔๕ รายงานที่ ตส. ๗๕/๒๕๕๐

เรื่อง สิทธิชุมชน กรณีเขื่อนท่าแซะ อําเภอท่าแซะ จังหวัดชุมพร

สภาพปัญหา

กรมชลประทานมีโครงการก่อสร้างเขื่อน ท่าแซะ เพื่อป้องกันน้ําท่วมในจังหวัดชุมพร และต้องอพยพ

ประชาชนออกจากพื้นที่อ่างเก็บน้ํา ซึ่งพื้นที่ดังกล่าวประชาชนได้อาศัยมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายาย นอกจากนี้พื้นที่น้ํา
ท่วมของโครงการอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า อุทยานเสด็จในกรมกรมหลวงชุมพรฯ ถึง ๒,๔๐๐ กว่าไร่ และอยู่ใน

ลุ่มน้ําชั้น ๑ เอ ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จึงขอความเป็นธรรม

ความเห็นคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

๑. เนื่องจากประชาชนในพื้นที่ก่อสร้างโครงการและบริเวณโดยรอบมีสิทธิในการกําหนดเจตจํานงในการ

จัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในชุมชนของตน ประกอบกับโครงการก่อสร้างเขื่อนท่าแซะ เป็น
โครงการของรัฐที่มีผลกระทบต่อประชาชนและสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรง แต่จากการตรวจสอบพบว่า การริเริ่ม

โครงการและการดําเนินการของโครงการกลับไม่มีกระบวนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนตามระเบียบสํานัก

นายกรัฐมนตรีว่าด้วยการรับฟังความคิดเห็นปี ๒๕๓๙ ตลอดทั้งรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของ
โครงการก็ขาดการมีส่วนร่วมของประชาชน

จากการตรวจสอบยังพบอีกว่า โครงการนี้ก่อให้เกิดการกระทําอันเป็นการข่มขู่ คุกคาม และสร้างความ

หวาดกลัว แตกแยกในชุมชน อันเป็นการละเมิดสิทธิส่วนบุคคลและสิทธิชุมชน

๒. ประชาชนมีสิทธิในการกําหนดวิถีชีวิตของตนเอง โดยการเลือกที่จะอยู่อาศัยและตั้งถิ่นฐานใน

สิ่งแวดล้อมที่ดี ดังนั้น เมื่อประชาชนและชุมชนประสงค์จะใช้ชีวิตอยู่ในพื้นที่ดั้งเดิมของตนเอง กรมชลประทานจึง

ควรเคารพการตัดสินใจเลือกถิ่นฐานของชุมชนที่ไม่ยอมอพยพออกจากพื้นที่

๓. เนื่องจากเขื่อนท่าแซะเป็นโครงการของรัฐ ซึ่งก่อนดําเนินการก่อสร้างจะต้องได้รับความเห็นชอบจาก

คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติเสียก่อน แต่ปรากฏว่ากรมชลประทานยังปฏิบัติตามมติของคณะกรรมการ
สิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ไม่ครบถ้วน ดังนี้

(๓.๑) กรมชลประทานยังมิได้ดําเนินการให้ถูกต้องตามกฎระเบียบในกรณีขอบเขตพื้นที่น้ําท่วม
ถึงที่อยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุทยานสมเด็จในกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ พร้อมทั้งรายงานผลการดําเนินงาน

ให้ประธานคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติเพื่อทราบ ก่อนที่จะนําเสนอให้คณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาต่อไป

(๓.๒) กรมชลประทานยังมิได้ดําเนินการในประเด็นข้อเรียกร้องของราษฎรที่ได้รับผลกระทบจาก

โครงการให้ได้ข้อยุติก่อนที่จะดําเนินการก่อสร้างอ่างเก็บน้ํา ซึ่งจากผลการตรวจสอบพบว่า จนปัจจุบันราษฎรยังไม่
ยินยอมในการอพยพและไม่ยอมรับค่าชดเชย

(๓.๓) จนถึงปัจจุบันยังไม่มีความชัดเจนว่า รอยเลื่อนระนองจะมีความปลอดภัยต่อความแข็งแรง
ของเขื่อนท่าแซะ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การเกิดแผ่นดินไหวหลายครั้งที่รู้สึกได้ในจังหวัดชุมพรและจังหวัด

รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา