Page 46 - การติดตามการปฏิบัติตามกติกาอนุสัญญาระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชน

การติดตามการปฏิบัติตามกติกา อนุสัญญาระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชน
33

(2) กลไกพิเศษที่เรียกว่า Special Procedures เป็นการตรวจสอบโดยผู้เสนอ
รายงานพิเศษ (Special Rapporteur) ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญที่ได้รับการแต่งตั้งโดยมติ
ที่ประชุม UNHCR หรือ HRC เพื่อศึกษาปัญหาสิทธิมนุษยชนเรื่องใดเรื่องหนึ่ง (Thematic
Issues) หรือในประเทศใดประเทศหนึ่งเป็นการเฉพาะ (Country situations) โดยผู้เสนอ
รายงานพิเศษมักเดินทางไปยังประเทศที่เกี่ยวข้องเพื่อรวบรวมข้อมูลที่เป็นประเด็นปัญหา
นำามาวิเคราะห์และจัดทำาข้อเสนอแนะต่อสหประชาชาติต่อไป ทั้งนี้ การเดินทางไปปฏิบัติ
หน้าที่ในประเทศต่าง ๆ ของผู้เสนอรายงานพิเศษจะต้องได้รับความเห็นชอบจากรัฐบาล

ประเทศนั้นก่อน
ดังนั้น กระบวนการ UPR จึงเป็นกลไกที่มีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจสอบ
การเคารพสิทธิมนุษยชนของประเทศสมาชิกสหประชาชาติทุกประเทศโดยเท่าเทียมกัน
และพิจารณาการเคารพสิทธิมนุษยชนประเภทต่าง ๆ ในภาพรวมบนหลักการของความ
เชื่อมโยงและเกี่ยวพันกันระหว่างสิทธิประเภทต่าง ๆ
โดยสรุป UPR จึงเป็นหนึ่งในกลไกใหม่ของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งองค์การ
สหประชาชาติ ซึ่งจะทำาหน้าที่ในการตรวจสอบกรณีสิทธิมนุษยชนของประเทศที่เป็น

สมาชิกขององค์การประชาชาติ โดยรัฐที่ถูกทบทวน (State under review) จะต้องส่ง
รายงานของประเทศ (national report) ให้กับคณะมนตรีฯ ทางสำานักข้าหลวงใหญ่
สิทธิมนุษยชนแห่งประชาชาติ (Office of the High Commissioner for Human
Rights: OHCHR) ซึ่งมีหน้าที่ในการอำานวยความสะดวกให้กับคณะมนตรีฯ จะรวบรวม
รายงานอีกสองฉบับ ฉบับแรกคือฉบับผู้มีส่วนร่วม (stakeholder report) ซึ่งกล่าว
อย่างง่ายที่สุดคือรายงานที่มาจากองค์กรพัฒนาเอกชนและอีกฉบับเป็นรายงานขององค์การ
สหประชาติเอง รายงานทั้งสามฉบับจะต้องเปิดเผยกับองค์การสหประชาชาติและเผยแพร่
ให้กับรัฐอื่น เพื่อที่รัฐอื่นจะได้มีข้อแนะนำา (recommendation) หรือการสอบถาม
ก่อนถึงการประชุมไปยังนประเทศที่ถูกตรวจสอบล่วงหน้า ประเทศสมาชิกสหประชาชาติ

ทั้ง 192 ประเทศ จะต้องจัดทำารายงานทบทวนสถานการณ์สิทธิมนุษยชนของประเทศ
เพื่อเสนอต่อคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนฯ อย่างเท่ามเทียมกันโดยไม่มีข้อยกเว้น โดยการ
ทบทวนรอบแรกจะใช้เวลา 4 ปี ๆ ละ 48 ประเทศ