Page 458 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง เพื่อปรับปรุงแก้ไขนโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนด้านที่ดินและป่า

สํานักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ
National Human Rights Commission of Thailand

8. การละเมิดสิทธิที่ดินเอกชน

8.1 ความเปนมาและภาพรวมสถานการณปญหา

ที่ดินเอกชนหมายถึงที่ดินที่รัฐอนุญาตใหเอกชนถือครอง แบงไดสองสวนคือที่ดินมีกรรมสิทธิ์และที่ดิน

ที่รัฐอนุญาตใหใชประโยชน โดยมีหนังสือสําคัญแสดงสิทธิในที่ดินหรือเอกสารทางราชการอื่นเปนหลักฐาน เชน
หนังสือสําคัญแสดงกรรมสิทธิ์ ไดแก โฉนดที่ดิน โฉนดแผนที่ โฉนดตราจอง และตราจองที่ตราวาไดทําประโยชน
แลวฯ หนังสือสําคัญแสดงสิทธิประเภทอื่น ไดแก ใบจอง (น.ส. 2, น.ส. 2 ก) แบบแจงการครอบครอง (ส.ค.1)

หนังสือรับรองการทําประโยชน (น.ส. 3, น.ส. 3 ก.) ผูครอบครองที่ดินดังกลาวมีเพียงสิทธิครอบครองเทานั้น

และเอกสารทางราชการอื่น ไดแก แบบชําระภาษีบํารุงทองที่ มิใชหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครอง
ตามประมวลกฎหมายที่ดิน แบบประเมินการเสียภาษีบํารุงทองที่กอนการชําระเงินภาษีบํารุงทองที่ (ภ.บ.ท.5)
แบบใบเสร็จรับเงินภาษีบํารุงทองที่ที่บุคคลตองชําระภาษีบํารุงทองที่ตามพระราชบัญญัติภาษีบํารุงทองที่

พ.ศ. 2508 (ภ.บ.ท. 11) เพื่อบํารุงทองที่ที่ตนเขาครอบครองและทําประโยชน

การถือครองที่ดินของเอกชน จากเอกสารเชิงประวัติศาสตร ในเรื่องพัฒนาการกฎหมายวาดวย
12
การถือครองที่ดินเอกชนตั้งแต พ.ศ. 2489 - 2549 พบวา ประวัติศาสตรการถือครองที่ดินของเอกชนเปนไปตาม
พระราชประสงคของพระมหากษัตริยในยุคสมัยการปกครองระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชยที่จะทรงมอบที่ดิน

ใหแกราษฎร สมัยรัชกาลที่ 5 มีพระราชบัญญัติออกตราจองที่ดินชั่วคราว ร.ศ. 121 มีกฎหมายออกโฉนดที่ดิน

13
ฉบับแรก มีการปรับระบบกรรมสิทธิ์ใหมดวยการปฏิรูประบบกฎหมายที่ดินจากกฎหมายตราสามดวงใหเปน
ระบบกรรมสิทธิ์ที่ดินแบบทอแรนส (โฉนดแผนที่) พ.ศ. 2444 กฎหมายที่ดินระบบทอแรนส คือ ระบบการจดทะเบียน
ที่ดินในรัฐออสเตรเลียใต ซึ่งผานความเห็นชอบจากสภาฯ และตราเปนพระราชบัญญัติในป ค.ศ. 1857 โดยยึดหลัก

ความเรียบงายในการโอนกรรมสิทธิ์ การมีแผนที่อยูหลังโฉนดทําใหไมจําเปนตองสอบสวนหรือรังวัดใหมซึ่งสงผลให

เกิดความรวดเร็วรวมทั้งประหยัดคาใชจายในการโอนกรรมสิทธิ์ นอกจากนั้น รัฐยังทําหนาที่เปนนายประกันกรรมสิทธิ์
ของผูปรากฏชื่อเปนเจาของคนสุดทายในทะเบียน โดยมีขอยกเวนเฉพาะกรณีการฉอฉลเทานั้น สมัยรัชกาลที่ 6
มีพระราชบัญญัติออกโฉนดที่ดินใหประชาชนเขาจับจองที่ดินรกรางวางเปลาของรัฐได ซึ่งเปนรากฐานการถือครอง

ที่ดินจนถึงปจจุบัน

12 รังสรรค แสงสุข, สุนีย มัลลิกะมาลย, พัฒนาการกฎหมายวาดวยการถือครองที่ดินเอกชน, พ.ศ. 2550
13 วีรวัฒน อริยะวิริยานันท, พุทธกาล รัชธร, แล ดิลกวิทยรัตน, วิวัฒนาการของการปฏิรูปที่ดินในประเทศไทย : ศึกษาเฉพาะ
กรณีการออกกฎหมายปฏิรูปที่ดิน (พ.ศ. 2475 - 2518)

รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข 437
นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”