Page 32 - รายงานฉบับสมบูรณ์ ทัศนคติของเจ้าหน้าที่ตำรวจเกี่ยวกับการบังคับใช้กฎหมายกับการคุ้มครองสิทธิในกระบวนการยุติธรรมของประชาชน ระยะที่ 1
P. 32
บทที่ ๒
ทัศนคติของเจ้าหน้าที่ตํารวจเกี่ยวกับการบังคับใช้กฎหมายกับการคุ้มครองสิทธิ
ในกระบวนการยุติธรรมของประชาชน ระยะที่ ๑
มหาชน ก็ต้องมีกฎหมายมหาชนเป็นภาพรวมไม่ว่าจะเป็นสิทธิเสรีภาพที่ปรากฏในกฎหมายเอกชน
หรือกฎหมายมหาชนให้ถือว่าเป็นสิทธิเสรีภาพตามกฎหมายลายลักษณ์อักษร ตามกฎหมายเรียกว่า
“เสรีภาพตามกฎหมายบ้านเมือง” ซึ่งให้ความหมายกว้างครอบคลุมทั้งสิทธิเสรีภาพเอกชนและ
มหาชน โดยความเป็นจริงแล้วคําว่า เสรีภาพ (liberté) มีความหมายทั่วไปดังที่กล่าวมาข้างต้น แต่
เมื่อมีคําว่า publique มาต่อท้ายนั้นก็หมายความว่าเป็นเสรีภาพที่รัฐรับรองและยอมรับมาบัญญัติไว้
ดังนั้น คําว่า libertés publiques ในทางกฎหมายฝรั่งเศสจึงหมายถึงทั้งสิทธิและเสรีภาพที่กฎหมาย
บ้านเมืองยอมรับมาบัญญัติไว้ (Jean Morange, ๑๙๙๙, p. ๕-๖)
การรับรองและคุ้มครองเสรีภาพตามกฎหมายลายลักษณ์อักษร ถูกรับรองและ
คุ้มครองโดยรัฐ และเป็นการรับรองเพื่อมิให้รัฐก้าวล่วงเข้าไปลิดรอนเสรีภาพโดยไม่ชอบธรรม เป็นการ
รับรองสิทธิเสรีภาพประชาชนไม่ให้ถูกละเมิดโดยรัฐ เป็นความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับประชาชน
อย่างไรก็ตามบางสํานักคิดว่าไม่เพียงแต่ไม่ให้รัฐเข้ามาแทรกแซงเท่านั้น เสรีภาพนี้ยังใช้อ้างยันกับ
เอกชนก็ได้ ถ้าฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดละเมิดก็ต้องมีบทบัญญัติการคุ้มครองคนถูกบุกรุกและลงโทษคนที่ละเมิด
แนวความคิดว่าด้วยสิทธิเสรีภาพตามกฎหมายบ้านเมือง (la notion des libertés
publiques หรือ the concept of public liberty)
โดยเนื้อหาของคําว่า “สิทธิเสรีภาพของประชาชน” ตามกฎหมายบ้านเมืองนั้น
หมายถึง สิทธิเสรีภาพของปัจเจกชน (l’individu) ที่รัฐได้ให้การรับรองและคุ้มครองให้ตามที่ปรากฏ
เป็นลายลักษณ์อักษร แต่ถ้าถามลงไปอีกว่าทําไมรัฐจําต้องรับรองสิทธิเสรีภาพของประชาชนแต่ละคน
ด้วย หากลองมองย้อนลงไปอีกจะพบคําตอบว่าสิ่งเหล่านี้มีอยู่ในตัวมนุษย์ทุกๆ คนตั้งแต่เกิด เช่น
ทุกๆ คนมีเสรีภาพในการเดินทาง มีเสรีภาพในเรื่องเพศ มีเสรีภาพในชีวิตและร่างกาย เป็นต้น ดังนั้น
น่าจะกล่าวได้ว่าสิทธิเสรีภาพนั้นมีอยู่เองตามธรรมชาติ ตามสัญชาตญาณของมนุษย์ทุกผู้คน ในกรณี
ดังกล่าวจะเห็นได้ว่าสอดคล้องกับแนวความคิดของสํานักกฎหมายฝ่ายธรรมชาติ โดยสํานักกฎหมาย
ฝ่ายนี้มองว่า กฎหมายธรรมชาติเป็นกฎหมายซึ่งบุคคล (บางกลุ่ม) อ้างว่ามีอยู่ตามธรรมชาติคือเกิดมี
มาเอง โดยมนุษย์ไม่ได้ทําขึ้น เป็นกฎหมายที่อยู่เหนือรัฐและใช้ได้โดยไม่จํากัดกาลเทศะ (หยุด
แสงอุทัย, ๒๕๑๘) และได้มีการโยงเรื่องกฎหมายธรรมชาติเข้ากับปัญหาเรื่องเสรีภาพกับความเสมอภาค
ด้วยการมองว่ากฎหมายธรรมชาติเป็นส่วนหนึ่งแห่งฉากละครมนุษย์ที่พยายามสร้างความเป็นเอกภาพ
ของหลักเสรีภาพและความเสมอภาค ซึ่งเมื่อมองกันจุดนี้แล้วจึงสรุปได้ว่า กฎหมายธรรมชาติเป็น
กฎเกณฑ์อุดมคติที่มีขึ้นเพื่อจัดให้เกิดความสมดุลย์อย่างมากที่สุดที่จะเป็นไปได้ระหว่างปัจเจกชนกับ
กลุ่มส่วนรวม และระหว่างเสรีภาพส่วนบุคคลกับความเสมอภาคของทุกคน (โภคิน พลกุล, ๒๕๒๕)
ดังนั้นถ้าตั้งสมมติฐานไว้ว่า สิทธิและเสรีภาพเกิดขึ้นเอง มีอยู่เองตามธรรมชาติของ
มนุษย์ มีมาก่อนที่จะมีบทกฎหมายฝ่ายบ้านเมืองมาบัญญัติไว้เป็นลายลักษณ์อักษร สิทธิเสรีภาพ
เหล่านี้จึงเรียกอีกนัยหนึ่งว่าสิทธิมนุษยชน (Human rights) สิทธิเสรีภาพขั้นพื้นฐานของความเป็น
รายงานฉบับสมบูรณ์ ๑๔
