Page 31 - รายงานฉบับสมบูรณ์ ทัศนคติของเจ้าหน้าที่ตำรวจเกี่ยวกับการบังคับใช้กฎหมายกับการคุ้มครองสิทธิในกระบวนการยุติธรรมของประชาชน ระยะที่ 1
P. 31
บทที่ ๒
ทัศนคติของเจ้าหน้าที่ตํารวจเกี่ยวกับการบังคับใช้กฎหมายกับการคุ้มครองสิทธิ
ในกระบวนการยุติธรรมของประชาชน ระยะที่ ๑
อีกคนหนึ่งหรือหลายคนกระทําการบางอย่างบางประการให้เกิดประโยชน์แก่ตน (วรพจน์ วิศรุตพิชย์,
๒๕๔๙)
กล่าวอีกนัยหนึ่ง สิทธิเป็นประโยชน์ที่กฎหมายรับรองและคุ้มครองให้และเป็นกรณีที่
กฎหมายบัญญัติให้ประโยชน์แก่บุคคลไว้โดยเจาะจงและกฎหมายได้คุ้มครองประโยชน์นี้ โดยบุคคล
ผู้ได้รับประโยชน์สามารถใช้สิทธิทางศาล (หยุด แสงอุทัย, ๒๕๑๘)
“เสรีภาพ” ในทางภาษาศาสตร์ หมายความว่า เป็นเงื่อนไขของบุคคลที่ไม่ขึ้นต่อ
ผู้หนึ่งผู้ใดและเป็นอํานาจหรือมีอํานาจที่จะกระทําหรือไม่กระทําก็ได้ จากความหมายสองประการ
ดังกล่าวที่มีความใกล้เคียงกันมาก จึงมีคนนํามากําหนดนิยามในทางภาษาศาสตร์ ดังนี้
“เสรีภาพเป็นอํานาจในการกําหนดตนเอง บุคคลสามารถเลือกได้ด้วยตนเองว่าจะ
กระทําหรือไม่กระทําก็ได้”
ดังนั้น บุคคลใดบุคคลหนึ่งย่อมมีเสรีภาพอยู่ตราบเท่าที่เขาไม่ถูกบังคับให้กระทําใน
สิ่งที่เขาไม่ประสงค์จะกระทํา หรือไม่ถูกหน่วงเหนี่ยว ขัดขวาง ไม่ให้กระทําในสิ่งที่เขาประสงค์จะกระทํา
กล่าวโดยสรุป เสรีภาพคืออํานาจของบุคคลในอันที่จะกําหนดตนเอง โดยอํานาจนี้บุคคลย่อมเลือกวิถีชีวิต
ของตนได้ด้วยตนเอง เสรีภาพจึงเป็นอํานาจที่บุคคลมีอยู่เหนือตนเอง
จากนิยามสองประการดังกล่าวทําให้เกิดความแตกต่างที่เป็นปัญหาที่ใกล้เคียงกัน
อย่างยิ่ง ซึ่งความแตกต่างที่เกิดขึ้นก็คือ เสรีภาพทางกฎหมาย คืออะไร เสรีภาพทางปรัชญาหรือ
ในเชิงนิติปรัชญาคืออะไร
ผลสะท้อนที่มีอยู่เหนือความหมายของเสรีภาพนั้นที่จริงแล้วมีศูนย์รวมอยู่ที่
“ปรัชญา” ไม่ว่าจะมองในเรื่องกฎหมายหรือปรัชญาหากมองย้อนหลังกลับไปก็จะพบว่าคือปรัชญา
นั่นเอง
ปัญหาจากนิยามประการแรก หากเรากล่าวว่าเสรีภาพมีปรัชญาอยู่เบื้องหลัง
ปัญหานั้นก็คือ บุคคลมีอํานาจในการกําหนดตนเองจริงหรือไม่ (Auto-Determination) กล่าวคือ
หากมองเชิงปรัชญาคนจะเลือกกระทําได้หรือไม่ เพราะต่างเชื่อว่าบุคคลมีอิสระในตัวเองในการเลือก
หรือไม่เลือก หรือในการทําหรือไม่ทํา
ปัญหาที่เกิดจากนิยามประการที่สอง คือปัญหาทางสังคมโดยการให้เสรีภาพของคนใน
สังคมต้องไม่ละเมิดสิทธิเสรีภาพของผู้อื่น ถ้าใช้เสรีภาพไปรุกรานบุคคลอื่น กฎหมายฝ่ายบ้านเมืองและ
กฎหมายฝ่ายธรรมชาติจะมีตรรกะในการจํากัดเสรีภาพของตัวเอง กล่าวคือหากมีการใช้เสรีภาพเกิน
ขอบเขต สังคมไม่ว่ามองในแง่กฎหมายฝ่ายธรรมชาติหรือกฎหมายฝ่ายบ้านเมืองก็จะมีการลงโทษของ
ตัวเองโดยการจํากัดเสรีภาพไม่ให้กระทําเกินขอบเขต
“เสรีภาพ” ในบริบทกฎหมายลายลักษณ์อักษร ในฝรั่งเศสไม่เคยยอมรับว่ามี
เสรีภาพเอกชนเพราะคนแปลคําว่า Libertés Publiques ว่าเป็นเสรีภาพมหาชน และเมื่อมีเสรีภาพ
รายงานฉบับสมบูรณ์ ๑๓
