Page 154 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

๒๐ | - ผ

กรณีร้องเรียนที่ ๔๔๓/๒๕๔๘ รายงานที่ ตส. ๒๖๗/๒๕๕๐

เรื่อง สิทธิชุมชน กรณีโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ําคลองชา ในพื้นที่ตําบลบางดี อําเภอห้วยยอด
จังหวัดตรัง และตําบลบ้านนิคม อําเภอบางขัน จังหวัดนครศรีธรรมราช

สภาพปัญหา

โครงการอ่างเก็บน้ําคลองซาซึ่งจะทําก่อสร้างขึ้นในพื้นที่ตําบลบางดี อําเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง และ

ตําบลนิคม อําเภอบางขัน จังหวัดนครศรีธรรมราช จะก่อให้เกิดผลกระทบต่อพื้นที่ทํากินของชาวบ้านจํานวนมาก

๑. เมื่อศึกษาความเป็นมาของโครงการ พบว่า โครงการนี้เริ่มจากมีผู้กราบบังคมทูลฯ พระกรุณาขอ

พระราชทานพระมหากรุณาธิคุณ ให้ทางราชการพิจารณาสร้างฝายน้ําล้น และคลองส่งน้ํา บริเวณหมู่ที่ ๖ บ้าน
คลองซา ตําบลบางดี อําเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง แต่กรมชลประทานกลับพิจารณาเสนอโครงการเป็นอ่างเก็บน้ํา

ขนาดกลาง ซึ่งต้องลงทุนก่อสร้างด้วยงบประมาณที่สูง และมีผลกระทบต่อที่อยู่อาศัยของชุมชนจํานวนมาก

๒. เมื่อศึกษาข้อมูลในพื้นที่รับประโยชน์จากอ่างเก็บน้ําเทียบกับพื้นที่ที่ถูกน้ําท่วม พบว่าพื้นที่ได้ประโยชน์

ประมาณ ๕,๐๐๐ ไร่ พื้นที่น้ําท่วม ๑,๖๐๐ ไร่ ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนแล้ว พื้นที่ได้รับประโยชน์แค่ประมาณ ๓ เท่า ซึ่ง
น้อยมาก จึงขาดความสมเหตุสมผลที่จะสร้างอ่างเก็บน้ําคลองซา

๓. พื้นที่ที่ได้รับประโยชน์ส่วนใหญ่เป็นสวนยางพารา ไม่มีความจําเป็นต้องใช้น้ําจากระบบชลประทาน
ส่วนพื้นที่น้ําท่วม ๑,๖๐๐ ไร่นั้น เป็นพื้นที่สวนยางพาราเกือบทั้งหมด มีราษฎรอาศัยและทํากินอยู่ถึง

๗๖ ครอบครัว ดังนั้น จึงเป็นข้อมูลที่คลาดเคลื่อนกับวัตถุประสงค์หลักของโครงการที่แจ้งว่า อ่างเก็บน้ํานี้มีไว้เพื่อ

ส่งเสริมการเพาะปลูกในฤดูฝนระยะทิ้งช่วง และการปลูกพืชไร่ในฤดูแล้ง ซึ่งในความเป็นจริงราษฎรไม่มีความ
จําเป็นที่จะต้องใช้น้ําจากอ่างเก็บน้ําตามที่อ้างในวัตถุประสงค์

๔. ท้องที่ตําบลบางดี ลุ่มน้ําคลองซา มีทรัพยากรแหล่งน้ําอุดมสมบูรณ์ มีฝนตกชุกปีละประมาณ
๘ เดือน มีระบบประปาใช้อย่างทั่วถึง และเป็นพื้นที่ติดแม่น้ําตรังทําให้มีระบบบ่อน้ําผิวดินในการอุปโภคบริโภค

อีกด้วย ดังนั้น จึงไม่มีความจําเป็นที่จะต้องใช้อ่างเก็บน้ําคลองซาเพื่อกักเก็บน้ําไว้ใช้ในการอุปโภคบริโภค

คณะอนุกรรมการสิทธิในทรัพยากรน้ํา ชายฝั่ง และแร่ มีความเห็นโดยสรุปว่า เมื่อเทียบประโยชน์ที่จะ

เกิดขึ้นจากการสร้างอ่างเก็บน้ําคลองซากับการละเมิดสิทธิชุมชนของประชาชนในหมู่ที่ ๑๐ และหมู่ที่ ๑๒ ตําบล
บางดี อําเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง และติดกับพื้นที่หมู่ที่ ๗ ตําบลบ้านนิคม อําเภอบางขัน จังหวัดนครศรีธรรมราช

ที่จะต้องย้ายถิ่นที่อยู่ เปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตเดิม ทั้งที่ประชาชนดังกล่าวมีสิทธิกําหนดวิถีชีวิตของตนเองที่จะอยู่ใน
ทรัพยากรธรรมชาติ และสภาพแวดล้อมดังเดิม จึงไม่มีเหตุผลสมควรที่จะต้องสร้างอ่างเก็บน้ําคลองซาแห่งนี้

มติคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

ให้กรมชลประทานยุติโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ําคลองซาโดยสิ้นเชิง ทั้งนี้ ภายในระยะเวลา ๙๐ วัน นับ
แต่วันที่ได้รับรายงานผลการตรวจสอบ

รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา