Page 130 - รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2562

129

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิรา สามารถกลับคืนสู่สังคมได้ และชุมชนมีส่วนร่วมในการ บทที่
เทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา แก้ไขปัญหา รวมทั้งการนำามาตรการทางเลือกอื่น ๆ เช่น 1

ทรงมีพระราชดำารัสเปิดงานสัมมนาว่ามีความยินดี การใช้เทคโนโลยีกำากับติดตามเข้ามาใช้แทนการลงโทษ
ที่ได้มาร่วมในพิธีเปิดสัมมนาทางวิชาการครั้งนี้ คำาว่า ทางอาญา ทั้งนี้ เพื่อให้ผู้กระทำาความผิดได้รับการลงโทษ บทที่
2
“สิทธิมนุษยชน” มีความสำาคัญและแสดงถึงสิทธิที่มนุษย์ ที่เหมาะสม และอยากที่จะกลับมาเป็นคนดีในสังคมได้
ทุกคนพึงมีเพื่อทรงไว้ซึ่งศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์และ บทที่
พึงได้รับความคุ้มครอง รวมถึงผู้ต้องขังที่อยู่ในเรือนจำา มาตรการด้านสิทธิมนุษยชนเพื่อการลงโทษทางอาญาเป็น 3

โดยต้นเหตุของการกระทำาหลายครั้งมักเกิดขึ้นจากการ แนวทางปฏิบัติที่คำานึงถึงศักดิ์ศรีและคุณค่าความเป็นมนุษย์ บทที่
ขาดโอกาส ขาดความรู้ และทางเลือกที่ถูกต้องในชีวิต สำาหรับเด็กจะมีอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็กเพิ่มเข้ามา 4
ดังนั้นนอกเหนือจากการลงโทษด้วยการจำากัดเสรีภาพ เพื่อให้การกระทำาต่าง ๆ คำานึงถึงประโยชน์สูงสุดของเด็ก

แล้ว การคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานรวมทั้งการให้สิทธิ ซึ่งอนุสัญญานี้ถือเป็นฐานสำาคัญที่ถูกนำามาใช้เป็นหลักคิด บทที่
ในการแก้ไขตนเองและการเรียนรู้ทักษะต่าง ๆ เพื่อแก้ไข ในการกำาหนดมาตรการพิเศษแทนการดำาเนินคดีทางอาญา 5
ปรับปรุงพฤติกรรมจึงเป็นสิ่งสำาคัญ ที่ผ่านมาประเทศไทย เช่น การใช้กระบวนการประชุมกลุ่มบำาบัด ฟื้นฟู แก้ไข ภาค
มีบทบาทนำาในการผลักดันมาตรฐานสากลที่คุ้มครอง หรือการไกล่เกลี่ย หรือที่เรียกว่า กระบวนการยุติธรรม ผนวก
สิทธิขั้นพื้นฐานของผู้ต้องขัง โดยเฉพาะผู้ต้องขังหญิง เชิงสมานฉันท์ เพื่อไม่ให้เด็กต้องถูกกักขังและได้มีโอกาส

จนทำาให้สหประชาชาติรับรองข้อกำาหนดสหประชาชาติ พัฒนาตนเอง
ว่าด้วยการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังหญิง และมาตรการที่มิใช่
การคุมขังสำาหรับผู้กระทำาผิดหญิง ซึ่งถือเป็นก้าวสำาคัญ การสัมมนาในครั้งนี้ได้มีข้อเสนอแนะในการแก้ไข

ในประวัติศาสตร์ด้านสิทธิมนุษยชนเพราะข้อกำาหนด ปัญหากระบวนการยุติธรรมไทย ผู้ที่เกี่ยวข้องจะต้องกลับ
กรุงเทพมหานคร ทำาให้นานาประเทศหันมาสนใจ มาพิจารณาตั้งแต่กระบวนการเรียนการสอนกฎหมาย
เรื่องสิทธิขั้นพื้นฐานของผู้ต้องขังและนำาไปสู่การรับรอง ในระดับมหาวิทยาลัย การบูรณาการการทำางานของหน่วยงาน
ข้อกำาหนดแมนเดลาในเวลาต่อมา ที่เกี่ยวข้องทั้งระบบ และผลักดันให้เป็นวาระแห่งชาติเพื่อแก้ไข
ปัญหาคนล้นคุก รวมทั้งจะต้องเพิ่มทางเลือกในการลงโทษ

ผู้เข้าร่วมการสัมมนาได้รับทราบข้อมูลสำาคัญและ ทางอาญา คือ การบำาเพ็ญประโยชน์หรือบริการสาธารณะ
มีโอกาสในการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเรื่อง การลงโทษ สิ่งเหล่านี้เป็นมาตรการที่จะต้องดำาเนินการควบคู่ไปกับ
ทางอาญากับหลักสิทธิมนุษยชน อาทิ “ยุติธรรมเชิง การสร้างความเข้าใจและลดอคติของคนในสังคม เพื่อให้ผู้ต้องขัง

สมานฉันท์” ปัจจุบันจำานวนผู้ต้องขังในไทยที่เพิ่มสูงถึง สามารถกลับมาเป็นทรัพยากรที่สำาคัญของชาติได้อีกครั้ง
เกือบสี่แสนคน ทำาให้ไทยครองอันดับ 6 ของโลก และ
เป็นอันดับ 1 ในกลุ่มประเทศอาเซียน จนเกิดภาวะ 5.2) การจัดสัมมนาวิชาการระดับชาติ เรื่อง “การเข้าถึง
ที่เรียกว่า “คนล้นคุก” โดยสถิติผู้ต้องขัง 80% เป็น กระบวนการเยียวยาที่มีประสิทธิภาพตามหลักการชี้แนะ
ผู้ต้องขังในคดียาเสพติด ทั้งนี้หากมองย้อนกลับไปถึง ของสหประชาชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน”

สาเหตุของจำานวนผู้ต้องขังที่เพิ่มสูงขึ้น จะพบว่าเกิดจาก เมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2561 ณ โรงแรม อนันตรา
ปัญหาเชิงโครงสร้างที่กระบวนการยุติธรรมเน้นไปที่ ริเวอร์ไซด์ อาคารอวานี เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร
การลงโทษผู้กระทำาความผิดและการแก้แค้นทดแทน เพื่อเป็นการเผยแพร่ความรู้ความเข้าใจในเรื่องหลักการ

เป็นหลัก ซึ่งหากปล่อยให้เป็นเช่นนี้เรื่อยไป มีความกังวล ชี้แนะของสหประชาชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน
ว่าจะกลายเป็นระเบิดเวลาที่จะสร้างผลกระทบต่อ (UN Guiding Principles on Business and Human
กระบวนการยุติธรรมไทยและสังคมทั้งระบบ ดังนั้น Rights) ให้แก่หน่วยงานต่างๆ ที่ทำาหน้าที่เป็นกลไก
จึงต้องปรับกระบวนทัศน์ในการแก้ไขปัญหาที่มุ่งเน้น ทางการยุติธรรมของรัฐ (State-based Judicial
การลงโทษผู้กระทำาความผิดมาเป็นกระบวนการทำาให้ Mechanisms) กลไกการร้องทุกข์ที่ไม่ใช่กระบวนการ

ผู้เสียหายได้รับการชดเชย เยียวยา ผู้กระทำาผิดได้รับ ยุติธรรมโดยรัฐ (State-based Non-judicial
การฟื้นฟู แสดงความรับผิดชอบต่อการกระทำาของตน Mechanisms)