Page 137 - รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563

136

จากการศึกษาสภาพปัญหาในแต่ละมิติของการใช้ประโยชน์ที่ดิน 3) การกระจายอ�านาจโดยมุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของ
รวมถึงกลไกทางกฎหมายและทางเศรษฐศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับ ประชาชน
การบริหารจัดการที่ดิน พบว่าการละเมิดสิทธิมนุษยชนดังกล่าว

มีสาเหตุมาจาก การใช้เครื่องมือตามกฎหมายและนโยบายที่ 4) การกระจายภาระและผลประโยชน์ทางสิ่งแวดล้อม
เกี่ยวข้องกับที่ดินและป่าไม้อย่างไม่เหมาะสม อาทิ การขาด ซึ่งจ�าเป็นต้องมีเครื่องมือในการกระจายภาระและผลประโยชน์
เครื่องมือในการกระจายการถือครองและความมั่นคงในการ ทางสิ่งแวดล้อม ตามหลักการทางเศรษฐศาสตร์ทั้ง 2 หลักการ
ถือครองที่ดิน การใช้ที่ดินของรัฐโดยขาดเครื่องมือก�ากับดูแล คือ หลักผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย (Polluter Pays Principle: PPP)

การขาดเครื่องมือในการสร้างฐานข้อมูลที่ดินอย่างรอบด้าน และหลักผู้ได้รับผลประโยชน์เป็นผู้จ่าย (Beneficiary Pays
การยกเลิกเครื่องมือที่ใช้เพื่อลดผลกระทบในที่ดิน ตลอดจนมี Principle: BPP) มาตรการเพื่อความร่วมมือระหว่างรัฐและ
การใช้กฎหมายอาญาโดยผิดหลักการ น�าไปสู่ความขัดแย้งและ ประชาชน เป็นการสร้างแรงจูงใจเชิงบวกให้กับเจ้าหน้าที่ของรัฐ
ความรุนแรง โดยลดบทบาทการใช้อ�านาจบังคับตามกฎหมายที่ขาดความ

ดังนั้น การปรับปรุงกฎหมายและนโยบายโดยใช้ ยืดหยุ่น แต่มีบทบาทในเชิงสนับสนุนเพื่อร่วมเรียนรู้ไปกับ
เครื่องมือที่เหมาะสม สอดคล้องกับการบริหารจัดการที่ดิน ประชาชน จะท�าให้การบริหารจัดการทรัพยากรของภาครัฐมี
จะเป็นการรับรองการให้สิทธิการใช้ประโยชน์ในที่ดินของ ประสิทธิภาพมากขึ้น
ประชาชนและชุมชน คุ้มครองสิทธิมนุษยชน และส่งเสริมการ

บริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน นอกจากนั้น ส�านักงาน คณะกรรมการสิทธิมนุษยชน
บนฐานของสิทธิมนุษยชนและเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของ แห่งชาติได้น�าผลการศึกษาวิจัย เรื่อง “ความเชื่อมโยงระหว่าง
สหประชาชาติที่ยึดคนเป็นศูนย์กลาง สิทธิชุมชนกับทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมภายใต้
จากการวิเคราะห์สภาพปัญหาเกี่ยวกับการบริหาร รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560” ซึ่ง

จัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย ได้ด�าเนินการศึกษาวิจัยในปี 2562 ไปเผยแพร่และขับเคลื่อน
ทั้ง 5 ประการ คือ (1) การกระจุกตัวของการถือครองที่ดินใน ทางวิชาการและแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง
ระบบตลาด (2) การใช้ที่ดินของรัฐขาดความชัดเจน (3) การ เพื่อให้เกิดประโยชน์ในการป้องกัน และแก้ไขปัญหาด้าน
ก�าหนดนโยบายแบบรวมศูนย์อ�านาจ โดยขาดข้อมูลและการมี สิทธิมนุษยชน ตลอดจนการสร้างความตระหนัก และพัฒนา

ส่วนร่วม (4) การยกเว้นกฎหมายที่มีวัตถุประสงค์เพื่อลดผลก ความเข้มแข็งด้านสิทธิมนุษยชน ในพื้นที่ต่าง ๆ รวม 3 พื้นที่/
ระทบจากการใช้ที่ดิน และ (5) การใช้มาตรการทางอาญาใน เครือข่าย คือ
เรื่องการใช้ประโยชน์ในที่ดิน ควรปรับปรุงแก้ไขนโยบายและ 1) เครือข่ายภาคประชาสังคมและสถาบันการศึกษา ณ
กฎหมาย รวมถึงการวางนโยบายและออกกฎหมายเพื่อแก้ไข จังหวัดสงขลาและปัตตานี ระหว่างวันที่ 30-31 มกราคม 2563

ปัญหาดังกล่าว เพื่อให้เป็นไปตามเป้าหมายเพื่อการพัฒนา
ที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ ดังนี้ 2) เครือข่ายภาคประชาสังคมและสถาบันการศึกษา ณ
1) มาตรการการกระจายการถือครองที่ดินที่เหมาะสม จังหวัดเชียงใหม่ ระหว่างวันที่ 7-9 กุมภาพันธ์ 2563
ทั้งมาตรการทางภาษี มาตรการการจัดสรรที่ดิน และการลด

ความเหลื่อมล�้า 3) เครือข่ายภาคประชาสังคมและสถาบันการศึกษา ณ
จังหวัดราชบุรี วันที่ 29 กุมภาพันธ์ 2563
2) การก�าหนดวัตถุประสงค์และมาตรฐานการใช้ที่ดิน
ของรัฐให้มีความชัดเจนจะเป็นการรองรับสิทธิของประชาชน

สร้างความโปร่งใสและความน่าเชื่อถือให้กับภาครัฐ และสามารถ
ก�าหนดนโยบายด้านที่ดินในระยะยาวได้ โดยรับรองการถือครอง
ตามความเป็นจริง มีการติดตามตรวจสอบการใช้ที่ดินของหน่วย
งานของรัฐและการน�าที่ดินของรัฐให้ประชาชนใช้หาประโยชน์